Kế hoạch "Gaza mới" của con rể Tổng thống Trump đối mặt nhiều trở ngại

Ông Jared Kushner được Tổng thống Trump chỉ định làm người đề xuất và trình bày "kế hoạch tổng thể" tái thiết Gaza, bao gồm định hướng phát triển đô thị, hạ tầng, kinh tế và thu hút đầu tư tại các diễn đàn quốc tế.

Phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos (Thụy Sĩ) ngày 22/1, trong khuôn khổ sáng kiến do Mỹ khởi xướng mang tên "Hội đồng Hòa bình", ông Jared Kushner phác họa viễn cảnh một "Gaza mới" với các tòa nhà cao tầng hiện đại, cảng biển tân tiến và đường bờ biển thu hút du lịch. Theo ông, nếu bảo đảm được an ninh, việc tái thiết Gaza có thể hoàn thành nhanh chóng, thậm chí chỉ trong vòng 3 năm, tương tự các dự án đô thị lớn tại Trung Đông.

Tuy nhiên, nhận định này đi ngược với đánh giá của Liên hợp quốc và các chuyên gia Palestine, những người cho rằng quá trình phục hồi Gaza sẽ kéo dài nhiều năm. Hiện toàn bộ vùng lãnh thổ khoảng 2 triệu dân gần như chìm trong đổ nát với các khu chung cư cũ bị san phẳng, bom mìn và đạn chưa nổ còn nằm rải rác dưới đống bê tông, trong khi nước thải ô nhiễm làm gia tăng nguy cơ dịch bệnh.

Theo Văn phòng Dịch vụ Dự án của Liên hợp quốc, Gaza hiện có hơn 60 triệu tấn gạch đá đổ nát - đủ để lấp đầy gần 3.000 tàu container. Việc dọn dẹp số phế thải này được ước tính cần hơn 7 năm, chưa kể thời gian cần thiết cho công tác rà phá bom mìn.

Một trở ngại then chốt khác là vấn đề an ninh. Ông Kushner khẳng định kế hoạch tái thiết chỉ khả thi nếu Gaza được "bảo đảm an ninh", song thực tế cho thấy điều này vẫn rất mong manh. Câu hỏi liệu Hamas có chấp nhận giải giáp hay không vẫn bỏ ngỏ, trong khi các vụ nổ súng và không kích của Israel tại Gaza vẫn diễn ra gần như hằng ngày.

Kế hoạch của Mỹ dự kiến giao việc quản lý giai đoạn hậu xung đột cho một ủy ban Palestine được Washington hậu thuẫn, tiến tới chuyển giao quyền kiểm soát Gaza cho chính quyền Palestine sau cải cách. Tuy nhiên, Hamas - lực lượng kiểm soát Gaza từ năm 2007 - chưa đưa ra cam kết rõ ràng về việc từ bỏ vũ khí. Bên cạnh đó, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu kiên quyết phản đối mọi phương án hậu chiến có sự tham gia của chính quyền Palestine.

Về kinh tế, chi phí tái thiết Gaza được Liên hợp quốc, Liên minh châu Âu và Ngân hàng Thế giới ước tính lên tới 70 tỷ USD. Tuy vậy, ông Kushner chưa nêu rõ nguồn tài chính cụ thể, cũng như chưa giải đáp các vấn đề then chốt như quyền sở hữu đất đai, bồi thường cho người dân mất nhà cửa, hay nơi ở tạm thời cho hàng triệu người trong thời gian xây dựng lại.

Dù mang tính tham vọng, tầm nhìn "Gaza mới" của ông Kushner dường như vẫn thiếu cơ sở thực tiễn. Khi xung đột chưa thực sự chấm dứt và các bất đồng chính trị còn sâu sắc, con đường tái thiết Dải Gaza được dự báo sẽ đầy gian nan và kéo dài hơn nhiều so với những gì Washington kỳ vọng.