Kê khai nhà đất: Cần để người dân khai một lần, dùng nhiều lần

Dự kiến từ năm 2026, người dân sẽ phải cung cấp số lượng nhà đất sở hữu để tích hợp vào Hệ thống thông tin quốc gia. Đây là đề xuất trong dự thảo Nghị định về xây dựng, quản lý cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản do Bộ Xây dựng đưa ra. Các chuyên gia đánh giá, việc kê khai này là bước tiến cần thiết, phù hợp với chủ trương chuyển đổi số quốc gia, song việc triển khai cần tránh trùng lặp, tận dụng dữ liệu sẵn có và hướng tới mục tiêu “kê khai một lần, dùng nhiều lần”.

Theo dự thảo, tổ chức, cá nhân Việt Nam và người nước ngoài sẽ phải cung cấp thông tin nhận diện (họ tên, số định danh, giấy tờ pháp lý), loại hình nhà ở sở hữu, địa chỉ, diện tích, số lượng, thời hạn và hình thức sở hữu, cùng tình trạng pháp lý của tài sản.

Ông Tạ Trung Kiên (TP. Hồ Chí Minh) cho rằng kê khai dữ liệu nhà đất là việc cần thiết, giúp minh bạch tài sản, thuận lợi trong thống kê và tính thuế khi có nhu cầu. Tuy nhiên, ông băn khoăn về cách thức triển khai, bởi hiện nay nhiều địa phương đã yêu cầu người dân photo sổ đỏ, sổ hồng để cập nhật thông tin.

“Việc kê khai giúp minh bạch hóa tài sản, nhưng hiện mỗi hộ dân phải tự photo và nộp giấy tờ cho cơ quan chức năng, điều này hơi bất cập" - ông Kiên chia sẻ.

Các chuyên gia nhận định, hiện Phòng Tài nguyên và Môi trường, Văn phòng đăng ký đất đai các địa phương đều đã có thông tin nhà đất của người dân. Thay vì yêu cầu cung cấp lại, các cơ quan có thể tận dụng dữ liệu này, tích hợp lên ứng dụng VNeID để người dân kiểm tra, bổ sung nếu thông tin thiếu hoặc chưa chính xác.

Ông Lê Quốc Kiên, chuyên gia tư vấn bất động sản độc lập, đề xuất: “Các dữ liệu có sẵn nên được đổ vào VNeID để người dân xác nhận. Trong 30 đến 60 ngày, họ có thể kiểm tra, xác nhận hoặc phản hồi điều chỉnh trực tiếp. Đây là bước quan trọng để đồng bộ số liệu". 

Hiện Bộ Tài nguyên và Môi trường cùng Bộ Công an đang triển khai chiến dịch “làm sạch, giàu dữ liệu” để chuẩn hóa, kết nối dữ liệu đất đai với dân cư, định danh đến từng thửa đất. Trong khi đó, dự thảo của Bộ Xây dựng yêu cầu kê khai thêm dữ liệu về tài sản gắn liền với đất, do đó cần sự phối hợp giữa các bộ, ngành để đồng bộ trước khi yêu cầu người dân xác nhận.

Bà Đỗ Thị Thu Giang, Giám đốc Toàn quốc Dịch vụ Định giá và Tư vấn Savills Việt Nam, nhấn mạnh: “Cách thu thập thông tin phải rõ ràng, minh bạch. Các Bộ, ngành cần phối hợp làm sạch dữ liệu trước khi yêu cầu người dân kê khai, để họ chỉ cần khai một lần nhưng sử dụng cho nhiều mục đích khác nhau". 

Ngoài ra, các cơ quan quản lý cần có giải pháp tự động hóa quy trình kê khai, thiết lập cơ chế hậu kiểm để xử lý trường hợp cố tình khai sai hoặc thiếu thông tin. Công tác bảo mật dữ liệu cá nhân cũng cần được chú trọng, nhằm tạo niềm tin cho người dân.

Đất đai, nhà ở và dân cư là ba trụ cột quan trọng trong phát triển thị trường bất động sản. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu đồng bộ, minh bạch không chỉ giúp cơ quan quản lý điều tiết hiệu quả chính sách, mà còn bảo vệ quyền lợi hợp pháp của tổ chức, cá nhân, hướng tới phát triển bền vững.