Khai thông thể chế, kích hoạt nội lực cho quỹ đạo tăng trưởng mới

Khơi thông dòng chảy thể chế

Năm 2026 đánh dấu một cột mốc lịch sử khi công cuộc sắp xếp bộ máy, tinh gọn hệ thống và hoàn thiện thể chế đi vào thực tiễn sâu sắc. Những nền tảng này không còn là văn bản pháp lý khô khan mà trở thành điểm khởi đầu cho giai đoạn tăng tốc mới, nơi sự phát triển nhanh và tính bền vững được đặt lên hàng đầu. Các chuyên gia kinh tế cho rằng, khi đường ray đã được uốn nắn chuẩn xác, con tàu dân tộc chắc chắn vận hành với tốc độ cao hơn, đảm bảo an toàn trên hành trình vươn tầm thế giới. Sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng và sự vào cuộc quyết liệt của hệ thống chính trị đã tạo lực đẩy cộng hưởng, biến thách thức thành cơ hội lịch sử.

Đánh giá về chặng đường đã qua, GS.TS Bùi Hoài Sơn, Đại biểu Quốc hội khóa XV khẳng định, mỗi thành tựu đất nước đều kết tinh từ sự giao thoa giữa thể chế đúng đắn, con người chất lượng và sự đồng thuận xã hội. Thể chế đóng vai trò dẫn dắt, trong khi con người là chủ thể sáng tạo, trực tiếp thực thi chính sách. Những quyết sách về sắp xếp đơn vị hành chính, xây dựng Nhà nước pháp quyền hay đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đã được triển khai bài bản. 

Theo ông Sơn, thể chế dù tốt đến đâu nếu thiếu những con người tận tâm cũng khó gặt hái thành công. Hình ảnh cán bộ cơ sở bám địa bàn, doanh nhân dám chấp nhận rủi ro hay trí thức lặng lẽ cống hiến chính là minh chứng cho sức mạnh nội sinh. Họ là "những người hùng thầm lặng" biến chủ trương của Đảng thành hành động cụ thể, biến khát vọng dân tộc thành kết quả hữu hình.

Sau năm 2025 cải cách mạnh mẽ về tổ chức và quản trị quốc gia, Việt Nam đã tích lũy đủ nội lực để bước vào quỹ đạo tăng trưởng cao hơn. Tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của cán bộ sẽ là ngọn đuốc tiên phong. Khi môi trường kinh doanh cải thiện, nguồn lực xã hội được phân bổ minh bạch, chúng ta hoàn toàn có cơ sở kỳ vọng vào sự đột phá toàn diện về kinh tế, chất lượng sống và sức mạnh mềm quốc gia trên trường quốc tế.

Đồng quan điểm, PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam ví giai đoạn hiện tại như một cuộc "giải nén" vĩ đại. Ông nhận thấy sự thay đổi căn bản trong hoạch định chính sách khi các nghị quyết được thiết kế theo khối thống nhất, giúp tháo gỡ cùng lúc nhiều điểm nghẽn. Sự thay đổi hệ thống này đặt khu vực tư nhân vào đúng vị thế động lực tăng trưởng quan trọng nhất. Từ Nghị quyết số 68-NQ/TW, luồng sinh khí mới đã tràn vào cộng đồng doanh nghiệp, khơi dậy niềm tin mãnh liệt. Với ông Thiên, mục tiêu tăng trưởng hai con số là thách thức lớn nhưng không bất khả thi nếu đất nước quyết tâm chuyển hẳn sang mô hình phát triển mới, thay vì tư duy "chỉnh sửa, cơi nới".

Trong mô hình hiện đại này, sự bình đẳng cạnh tranh và tinh thần đổi mới sáng tạo phải được đặt lên hàng đầu. Việt Nam cần thực hiện cách mạng công nghiệp hóa, chuyển dịch từ gia công sang ứng dụng công nghệ cao và trí tuệ nhân tạo theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW. Hạ tầng phải đi trước một bước, mang tầm đẳng cấp quốc tế. Việc thu hút các "đại bàng" công nghệ xây dựng hệ sinh thái bền vững thay vì tận dụng nhân công giá rẻ sẽ giúp Việt Nam hội nhập ở đẳng cấp cao hơn. Nhà nước cần chuyển mình sang quản trị kiến tạo, đồng hành cùng doanh nghiệp để hiện thực hóa khát vọng Phù Đổng, đưa dân tộc vào kỷ nguyên thịnh vượng.

Tiếp nối tinh thần giải phóng nguồn lực cho khu vực tư nhân, ông Tô Hoài Nam - Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ cùng vừa Việt Nam nhận định, cộng đồng doanh nghiệp nhỏ đóng vai trò huyết mạch trong việc tạo việc làm, duy trì sức cầu nội địa. Tuy nhiên, rào cản về tài sản thế chấp cùng thủ tục vay vốn vẫn là những nút thắt cần tháo gỡ. Trong kỷ nguyên bứt phá 2026, dòng vốn tín dụng cần được thiết kế chuyên biệt, ưu tiên các dự án đổi mới sáng tạo cùng chuyển đổi số. Việc khơi thông nguồn lực tài chính này không chỉ giúp doanh nghiệp tồn tại mà còn tạo đà để họ vươn xa, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số của quốc gia. Đây là ý kiến xác đáng phản ánh hơi thở của hàng triệu doanh nghiệp đang đóng góp thầm lặng cho nền kinh tế mỗi ngày.

Chuyển trọng tâm chính sách tiền tệ nhằm bảo vệ thành quả kinh tế vĩ mô

Bên cạnh xung lực thể chế, vai trò của chính sách tiền tệ và tài khóa trong việc duy trì ổn định vĩ mô là yếu tố sống còn. Năm 2025 khép lại với tăng trưởng ấn tượng 8,02%, tạo đà vững chắc cho giai đoạn 2026 - 2030. TS. Lê Thị Thùy Vân, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách tài chính nhận định, sự hồi phục từ sản xuất đến xuất khẩu đang mở ra cơ hội cho mục tiêu tăng trưởng hai con số. Để hiện thực hóa điều này, quốc gia cần khơi thông các dòng chảy mới từ kinh tế số, kinh tế xanh, năng lượng tái tạo và các mô hình kinh tế bạc.

Đáng chú ý, bà Vân nhấn mạnh tầm quan trọng của kinh tế nhà nước với vai trò chủ đạo trong hạ tầng chiến lược, song hành cùng kinh tế tư nhân đầu tàu trong dịch vụ chất lượng cao. Các trung tâm tài chính quốc tế tại TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng và các khu thương mại tự do thế hệ mới sẽ là những cực tăng trưởng lan tỏa. Việc hoàn thiện hệ thống pháp luật công bằng sẽ giải phóng mọi nguồn lực sản xuất, biến không gian tăng trưởng địa phương thành động lực chung cho cả nước.

Tuy nhiên, áp lực điều hành kinh tế không nhỏ khi phải cân bằng giữa thúc đẩy tăng trưởng và ổn định vĩ mô. GS.TS Trần Thọ Đạt, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo tại Đại học Kinh tế Quốc dân chỉ ra dư địa chính sách tiền tệ đang hẹp lại. Trong bối cảnh đầu tư công tăng mạnh, chính sách tiền tệ phải hỗ trợ thanh khoản khôn ngoan. Nếu nới lỏng quá mức, rủi ro lạm phát và bong bóng tài sản sẽ đe dọa hệ thống ngân hàng. Bài học từ biến động quốc tế cho thấy chi phí đầu vào tăng cao luôn là thách thức trực chờ. Do đó, chính sách tiền tệ giai đoạn tới phải đóng vai trò trung tâm trong điều phối dòng vốn vào các mục tiêu bền vững.

Dưới góc nhìn thực tế, PGS.TS Nguyễn Hữu Huân từ Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh đánh giá cao sự linh hoạt của Ngân hàng Nhà nước trong việc giải quyết "bộ ba bất khả thi". Năm 2025, cơ quan quản lý đã tiếp cận trung dung, không neo cứng tỷ giá hay nới lỏng cực đoan. Việc sử dụng công cụ thị trường mở hợp lý đã hạn chế biến động lãi suất và giữ kỷ luật thị trường. Cách điều hành này giúp giảm tâm lý đầu cơ, hấp thụ cú sốc bên ngoài mà không làm bóp nghẹt thanh khoản.

Bước sang năm 2026, áp lực chi phí vốn và chất lượng tín dụng dự báo gia tăng, buộc ngành ngân hàng vận hành trong trạng thái "biên hẹp - rủi ro cao". Ông Huân cho rằng, chính sách vĩ mô cần chuyển dịch trọng tâm từ duy trì lãi suất thấp sang cải thiện chất lượng tăng trưởng. Việc đa dạng hóa kênh dẫn vốn, giảm phụ thuộc vào ngân hàng sẽ hạn chế rủi ro tài chính. Chỉ khi có nền tảng tài chính thăng bằng, Việt Nam mới có thể tạo môi trường thuận lợi nhất cho doanh nghiệp bứt phá.

Có thể thấy, Việt Nam đang đứng trước vận hội chưa từng có. Thể chế thông suốt, con người sẵn sàng và lộ trình điều hành chuyên nghiệp chính là "kiềng ba chân" đưa dân tộc vào kỷ nguyên thịnh vượng. Đường ray đã chuẩn xác, nhiệm vụ hiện nay là chuyển hóa quyết sách thành những công trình, sản phẩm mang thương hiệu Việt Nam vươn tầm thế giới. Bản lĩnh Việt Nam sẽ một lần nữa được khẳng định qua khả năng thích ứng và sáng tạo. Mục tiêu tăng trưởng hai con số không chỉ là con số thống kê, mà là lời khẳng định vị thế quốc gia đang vươn mình mạnh mẽ trong năm 2026 và tương lai phía trước./.