Khẳng định hệ giá trị con người TP Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới

Trong một đô thị đặc biệt với sự giao thoa của nhiều dòng chảy văn hóa, TP Hồ Chí Minh vừa có lợi thế về sự năng động, cởi mở, sáng tạo, vừa đặt ra yêu cầu giữ gìn những chuẩn mực ứng xử và giá trị tốt đẹp đã được hình thành qua nhiều thế hệ.

Gia đình là gốc rễ, giới trẻ là nhịp cầu nối liền truyền thống

Quá trình toàn cầu hóa, sự bùng nổ của công nghệ thông tin và mạng xã hội đang tác động hằng ngày đến đời sống tinh thần. Như đồng chí Đinh Thị Thanh Thủy - Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP Hồ Chí Minh - chỉ ra, một bộ phận người dân, đặc biệt là giới trẻ, xuất hiện những biểu hiện lệch chuẩn trong nhận thức và hành vi, khiến một số nét đẹp truyền thống có nguy cơ phai nhạt.

Chính vì vậy, yêu cầu đặt ra lúc này là phải chuyển dịch từ việc "giữ gìn"  sang chủ động "khẳng định" hệ giá trị con người TP Hồ Chí Minh. Để nuôi dưỡng những phẩm chất này, Giáo sư Trình Quang Phú - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phương Đông - nhấn mạnh yếu tố cốt lõi chính là hai chữ "gia đình". Trong văn hóa phương Đông, gia đình là điểm tựa vững chắc nhất, là nơi thắm đượm lòng yêu nước và tôi luyện sự trung thành qua nhiều thế hệ. Lịch sử đã chứng minh, nếu không có những mái ấm cách mạng kiên cường, sẽ không thể có những người mẹ sẵn sàng tiễn 3-4 người con ra trận vì độc lập dân tộc. Một cá nhân không thể nói yêu nước hay tận tụy với xã hội nếu thiếu đi tình thương và sự thủy chung ngay dưới mái nhà của mình. Do đó, việc định hình "văn hóa gia đình" cần vượt qua tính phong trào để tiến tới các tiêu chí cụ thể, chuẩn mực hơn. Khi mỗi gia đình thực sự là một mái ấm văn hóa, đó sẽ là tế bào khỏe mạnh tạo nên sức mạnh tổng hòa cho toàn đô thị.

Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP Hồ Chí Minh - Lê Văn Minh - khi từ Bà Rịa - Vũng Tàu (trước đây) về nhận nhiệm vụ tại TP Hồ Chí Minh, đã chọn cách tìm hiểu thành phố không chỉ qua công việc mà còn qua những không gian văn hóa như thư viện, bảo tàng, đường sách, di tích lịch sử, các sân khấu nghệ thuật. Đồng chí nhận thấy góc nhìn và cách tiếp cận văn hóa của giới trẻ ngày nay có nhiều điểm tích cực. Tại Thư viện Khoa học Tổng hợp hay Đường sách rất đông bạn trẻ đến đọc sách, tra cứu tài liệu, nhiều thời điểm không còn chỗ ngồi. Các bảo tàng, di tích lịch sử luôn ghi nhận lượng lớn người trẻ đến tham quan, thể hiện lòng tri ân và lưu giữ những hình ảnh đẹp để lan tỏa lên không gian mạng. Các không gian nghệ thuật như Sân khấu Nhỏ 5B, IDECAF hay Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang cũng minh chứng cho điều đó. Khán giả trẻ mua vé thưởng thức từ kịch bản xã hội đến chính kịch, lịch sử. Họ đồng loạt vỗ tay tán thưởng khi các nhân vật cất lên lời nói về tính trung nghĩa, hào khí và tinh thần nhân văn.

Dung hòa đa dạng, nâng tầm bản sắc

Nhìn lại lịch sử hình thành và phát triển của vùng đất Sài Gòn - Chợ Lớn - Gia Định xưa và TP Hồ Chí Minh ngày nay, Nguyên Phó Bí thư Thành ủy, Nguyên Chủ tịch Hội đồng Nhân dân TP Hồ Chí Minh - Phạm Phương Thảo - đã khái quát những đặc tính nổi bật: Tính mở, bao dung, nghĩa tình; tinh thần tiên phong, năng động, sáng tạo; sự kiên cường và văn hóa đấu tranh độc đáo.

Tính mở bộc lộ qua khả năng sẵn sàng tiếp nhận cư dân từ khắp mọi vùng miền, tiếp thu tư tưởng tiến bộ mà không câu nệ địa vị, giai tầng hay tôn giáo. Tinh thần nghĩa tình đùm bọc nhau qua khó khăn, thiên tai, dịch bệnh. Sự trân trọng nét đẹp ấy đôi khi đến từ những cử chỉ rất nhỏ trên đường phố: Một cái gật đầu cảm ơn, một cái vẫy tay nhường đường giữa giao lộ đông đúc...

TP Hồ Chí Minh đang bước vào một giai đoạn lịch sử đặc biệt. Từ ngày 1/7/2025, việc vận hành mô hình chính quyền hai cấp và hợp nhất không gian phát triển đã mở ra một "ngôi nhà chung" rộng lớn hơn. Thành phố trở thành điểm hội tụ và giao thoa văn hóa của ba vùng đất: TP Hồ Chí Minh, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu.

Việc kết nối và dung hòa các giá trị văn hóa từ 36 xã, phường của Bình Dương trước đây cùng 29 xã, phường, 1 đặc khu của Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây vào 102 xã, phường của TP Hồ Chí Minh trước đây để tạo nên một bản sắc văn hóa tổng thể là một nhiệm vụ chiến lược. Thách thức đặt ra là vừa phải giữ được nét đặc trưng của từng địa phương, vừa phải đúc kết thành một hệ giá trị chung thống nhất.

Tọa đàm đã đi đến thống nhất cao về các phẩm chất cốt lõi của con người TP Hồ Chí Minh trong thời kỳ mới, đó là: Yêu nước, nhân ái, nghĩa tình, trung thực, trách nhiệm, kỷ cương, năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, hội nhập, văn minh, hiện đại.

Phát biểu kết luận tọa đàm, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP Hồ Chí Minh - Lê Văn Minh - nhấn mạnh, gìn thuần phong mỹ tục không phải là sự bảo thủ hay khép kín, mà là quá trình chắt lọc, gọt giũa và kế thừa những gì tốt đẹp nhất của dân tộc. "Trên nền tảng vững chắc đó, việc khẳng định hệ giá trị con người TP Hồ Chí Minh chính là chìa khóa để xây dựng một đô thị văn minh, hiện đại, nghĩa tình, phát triển nhanh và bền vững trong tương lai".