Khánh Hòa bảo tồn và phát huy giá trị của Thành cổ Diên Khánh

Được xây dựng từ năm 1793, Thành cổ Diên Khánh là kiệt tác kiến trúc quân sự kiểu Vauban hiếm hoi còn lưu giữ được những nét nguyên sơ. Tuy nhiên, dưới áp lực của quá trình đô thị hóa, cảnh quan lõi của thành cổ đang đứng trước nguy cơ bị biến đổi bởi hạ tầng dân sinh đô thị.

Nhằm định vị lại không gian lịch sử này, chiều 8/10, tại TP. Nha Trang, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Khánh Hòa đã tổ chức hội thảo khoa học mang chủ đề: "Bảo tồn và phát huy giá trị Thành cổ Diên Khánh - Động lực phát triển văn hóa, du lịch và kinh tế - xã hội tỉnh Khánh Hòa".

Phát biểu tại sự kiện mang tính chiến lược này, ông Lê Văn Hoa - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch nhấn mạnh: "Việc bảo tồn và phát huy giá trị Thành cổ Diên Khánh không chỉ góp phần gìn giữ di sản văn hóa quý báu của địa phương, mà còn góp phần đưa Nghị quyết số 09 của Bộ Chính trị về xây dựng, phát triển tỉnh Khánh Hòa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 vào thực tiễn, trong đó có nhiệm vụ xây dựng Diên Khánh trở thành không gian đô thị vệ tinh, sinh thái và văn hóa gắn kết chặt chẽ với sự phát triển của Nha Trang".

Để bảo tồn không rơi vào tình trạng chỉ giữ lại "cái vỏ", công tác khảo cổ và thám sát đang được ưu tiên hàng đầu để phục dựng các công trình cốt lõi. Báo cáo kết quả khai quật khẩn cấp, TS. Lương Chánh Tòng (Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh) đã công bố những phát hiện mang tính bước ngoặt: "Hố khai quật 2026.TDK.H2, mặc dù chỉ có diện tích rất nhỏ được khai quật (13m2), tuy nhiên kết quả khai quật đã phát lộ những dấu tích hết sức quan trọng, là những dấu tích của nền móng kiến trúc trung tâm của thành Diên Khánh, cần thiết việc bảo tồn tại chỗ và xây dựng kế hoạch khai quật mở rộng trong tương lai".

Những cơ sở khoa học thực chứng này sẽ đóng vai trò then chốt trong việc lập hồ sơ đề nghị Thủ tướng Chính phủ công nhận Thành cổ Diên Khánh là Di tích Quốc gia đặc biệt. Không gian di sản dự kiến được quy hoạch thành hạt nhân liên kết với các điểm đến lân cận (Văn miếu Diên Khánh, Am Chúa, miếu Trịnh Phong) tạo thành chuỗi du lịch văn hóa có chiều sâu.

Khi chính thức được vinh danh, Thành cổ Diên Khánh sẽ vươn mình trở thành một "bảo tàng sinh thái" sống động của toàn khu vực, nơi các giá trị lịch sử hòa quyện cùng thiên nhiên và đời sống hiện đại. Sự chuyển mình này mở ra nguồn lợi khai thác du lịch bền vững to lớn, giúp chính những người dân địa phương được hưởng lợi trực tiếp thông qua việc tạo ra các sinh kế mới gắn liền với di sản.

Đánh giá về chiến lược biến văn hóa thành động lực phát triển, PGS.TS Đặng Văn Bài - Phó Chủ tịch Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia nhấn mạnh: "Việc triển khai thành công dự án bảo tồn di tích không chỉ trả lại tầm vóc lịch sử cho một pháo đài Vauban độc đáo vào bậc nhất Việt Nam, mà còn tạo ra cực phát triển kinh tế xanh phía tây, góp phần đưa tỉnh Khánh Hòa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương giàu đẹp, văn minh và đậm đà bản sắc văn hóa".