Khi AI giúp thu hẹp khoảng cách học IELTS giữa các vùng miền

Chia sẻ về kinh nghiệm chấm bài đầu vào cho học sinh các tỉnh, thầy giáo Lê Nhật Minh, cựu giám khảo IELTS cho biết kỹ năng nghe là điểm yếu lớn nhất. Nhiều học sinh không nghe hiểu câu hỏi của giám khảo nên không thể trả lời, kéo theo kỹ năng nói cũng yếu. Ngược lại, học sinh thường đọc hiểu khá tốt nhờ nền tảng từ vựng, ngữ pháp tích lũy ở trường phổ thông.

Phát âm cũng là một trở ngại. Thầy nhận định, ngoài ảnh hưởng của tiếng Việt, nhiều học sinh còn mang giọng địa phương vào tiếng Anh, và lỗi này rất khó sửa.

Theo thầy Minh, để khắc phục những điểm yếu này, bên cạnh trung tâm và giáo trình chất lượng, điều học sinh các tỉnh cần nhất là giáo viên giàu kinh nghiệm luyện IELTS. Với kỹ năng đọc và nghe, học sinh có thể tự chấm vì đã có đáp án. Riêng kỹ năng viết và nói, người học cần giáo viên đọc bài, nghe nói rồi chỉ ra lỗi về bố cục, vốn từ, ngữ pháp, phát âm. Thầy cho biết ở các tỉnh, giáo viên có kinh nghiệm làm việc này chưa nhiều.

Một số trung tâm ở tỉnh mời giáo viên nước ngoài để học sinh có thêm môi trường nghe, nói tiếng Anh. Tuy nhiên, thầy Minh cho rằng hiệu quả còn tùy phương pháp giảng dạy và giọng nói của từng người.

Học trực tuyến kết hợp trí tuệ nhân tạo (AI) có thể giúp học sinh ở các tỉnh tiếp cận thêm nguồn hỗ trợ học tập, đặc biệt trong bối cảnh thiếu giáo viên có kinh nghiệm luyện IELTS.

Với kỹ năng Viết, học sinh có thể gửi bài vào bất cứ thời điểm nào để nhận góp ý theo các tiêu chí chấm thi, sau đó chỉnh sửa và nộp lại. Đối với kỹ năng Nói, người học trả lời câu hỏi theo dạng đề thi, ghi âm phần trả lời và nhận phản hồi về độ trôi chảy, vốn từ, ngữ pháp và phát âm. Nhờ đó, học sinh có thể luyện tập nhiều lần tại nhà mà không phải chờ giáo viên trực tiếp đánh giá.

Nếu nội dung do AI tạo ra được con người kiểm tra và điều chỉnh, học sinh ở thành phố hay các tỉnh đều có thể tiếp cận cùng một giáo trình chuẩn, với hệ thống bài tập và lộ trình học được thiết kế sẵn. Điều này góp phần giảm sự phụ thuộc vào nguồn giáo viên tại từng địa phương, qua đó thu hẹp khoảng cách trong cơ hội học tập.

Bên cạnh đó, khi xác định được trình độ đầu vào, các nền tảng có thể áp dụng phương pháp học tập thích ứng (Adaptive Learning), điều chỉnh nội dung và mức độ bài tập theo năng lực của từng người. Người học vì thế có thể tập trung nhiều hơn vào những kỹ năng còn yếu, thay vì phải theo một lộ trình giống nhau.

Dù vậy, thầy Minh nhấn mạnh AI chỉ là công cụ hỗ trợ, không thể thay thế quá trình học tập và hướng dẫn của con người. Với kỹ năng Nói, chất lượng micro, tiếng ồn xung quanh hoặc những đặc điểm trong cách phát âm có thể khiến hệ thống nhận diện chưa chính xác. Vì vậy, học sinh nên chú trọng đọc kỹ phần nhận xét, xác định lỗi và tìm cách khắc phục thay vì chỉ quan tâm đến điểm số mà AI đưa ra.

Điểm đánh giá cũng có thể khác nhau giữa các công cụ. Theo thầy Minh, các chatbot đa năng không được thiết kế chuyên biệt theo tiêu chí chấm thi IELTS nên kết quả ước lượng có thể chênh lệch đáng kể. Trong khi đó, những công cụ được xây dựng riêng cho mục đích luyện thi IELTS thường có khả năng đưa ra mức điểm tham khảo sát với tiêu chí bài thi hơn. Tuy nhiên, đây vẫn chỉ là kết quả ước lượng, không thay thế được đánh giá chính thức trong kỳ thi.

Bên cạnh các giải pháp công nghệ, Edumina.ai phối hợp với nhãn hàng TEA+ Trà Chanh Yuzu tổ chức các hoạt động trải nghiệm và thi thử IELTS tại một số trường đại học, cao đẳng. Chương trình dự kiến trao 100 suất học bổng toàn phần cho các khóa học IELTS, với tổng trị giá hơn 400 triệu đồng, cùng 1.000 phần quà cho người tham gia. Nhãn hàng mong muốn mang đến những phút giây sảng khoái, tiếp thêm tinh thần thoải mái, tự tin. Hoạt động hướng tới mở rộng cơ hội tiếp cận các chương trình luyện thi cho người học, nhất là những người còn hạn chế về điều kiện học tập.

Học trực tuyến cần tự giác và sự đồng hành của gia đình

Dù có AI hỗ trợ chấm bài và đưa ra gợi ý, hiệu quả học tập vẫn phụ thuộc trước hết vào sự chủ động của người học. Do thiếu tương tác trực tiếp như trong lớp học truyền thống, học sinh cần tự giác hoàn thành bài tập và dành thêm thời gian luyện tập ngoài nội dung được giao.

Trên thực tế có hiện tượng học sinh sử dụng AI làm bài rồi sao chép để nộp. Giáo viên thường khó nhận ra điều này nếu chỉ xem sản phẩm cuối cùng. Tuy nhiên, khi kiểm tra cuối khóa hoặc bước vào kỳ thi thực tế, không còn công cụ hỗ trợ, những học sinh chưa thực sự nắm kiến thức sẽ gặp khó khăn.

Ngoài tự giác, người học còn cần học đúng cách. Học một mình, người học dễ nản khi học lâu mà điểm không tăng. Lúc này nên nhờ giáo viên chấm bài để biết mình vướng ở đâu.

Với kỹ năng Đọc và Nghe, dù học sinh có thể tự đối chiếu đáp án, việc duy trì học tập trực tuyến trong thời gian dài vẫn cần có người giao bài và kiểm tra thường xuyên. Nếu chỉ để học sinh tự học theo khả năng và sở thích, quá trình học rất dễ bị gián đoạn.

Thầy Minh dẫn chứng một trường hợp học sinh được giao bài và kiểm tra định kỳ đã cải thiện điểm IELTS từ khoảng 5.0 lên 7.0 sau gần một năm. Theo thầy, việc duy trì kỷ luật học tập và có người theo dõi tiến độ đóng vai trò quan trọng đối với kết quả này.

Đặc biệt, khi con học trực tuyến, gia đình cần quan tâm và theo sát quá trình học tập. Các nền tảng có thể cung cấp thông tin cho phụ huynh khi học sinh bỏ bài hoặc không hoàn thành nhiệm vụ, nhưng việc nhắc nhở, động viên và tạo động lực vẫn cần đến gia đình.

Phụ huynh ở các tỉnh nên cho con tiếp cận việc học ngoại ngữ từ sớm, kết hợp các giải pháp học trực tuyến và công cụ AI để tận dụng cơ hội luyện tập. Tuy nhiên, gia đình cũng cần tỉnh táo trước những lời quảng cáo cam kết "đảm bảo đầu ra", bởi kết quả còn phụ thuộc vào năng lực, thời gian và sự nỗ lực của từng học sinh.