Khi kim cương dần mất “ánh hào quang”

"Vua đá quý" thoái trào?

Được hình thành sâu trong lòng Trái đất qua hàng tỷ năm dưới điều kiện nhiệt độ và áp suất rất cao, kim cương thiên nhiên từ lâu được xem là biểu tượng của sự vĩnh cửu và đẳng cấp. Tuy nhiên, bức tranh của ngành công nghiệp này đang thay đổi nhanh chóng.

Các báo cáo mới nhất của De Beers, Reuters và Financial Times cho thấy, ngành kim cương thiên nhiên đang bước vào một chu kỳ suy giảm kéo dài do nhu cầu tiêu dùng yếu, kinh tế toàn cầu tăng trưởng chậm và sức ép cạnh tranh ngày càng lớn từ kim cương nhân tạo.

Theo báo cáo sản xuất quý II/2026 của De Beers, giá kim cương thô tiếp tục giảm khoảng 16% so với cùng kỳ, trong khi giá bán bình quân giảm tới 32%, chỉ còn khoảng 105 USD/carat. Đây là mức giảm đáng kể đối với một ngành vốn được xem là có khả năng duy trì giá trị tương đối ổn định trong nhiều năm. Những khó khăn này cũng phản ánh rõ trong hoạt động của các doanh nghiệp khai khoáng lớn. De Beers cho biết điều kiện thị trường tiếp tục yếu trong nửa đầu năm 2026, buộc doanh nghiệp phải điều chỉnh sản lượng, kiểm soát tồn kho và giảm tốc độ bán hàng nhằm hạn chế áp lực giảm giá.

Không chỉ doanh nghiệp, nhiều quốc gia phụ thuộc vào xuất khẩu kim cương cũng chịu tác động rõ nét. Botswana - quốc gia có nền kinh tế phụ thuộc lớn vào khai thác kim cương - đang phải tích trữ lượng lớn kim cương chưa tiêu thụ được do nhu cầu toàn cầu suy yếu kéo dài. Lượng tồn kho tăng mạnh cho thấy tình trạng mất cân đối cung - cầu ngày càng rõ nét, trong khi người tiêu dùng tại nhiều nền kinh tế lớn tiếp tục cắt giảm chi tiêu cho các mặt hàng xa xỉ.

Trung Quốc - một trong những thị trường tiêu thụ kim cương lớn nhất thế giới - cũng đang chứng kiến nhu cầu giảm đáng kể trong bối cảnh lĩnh vực bất động sản và tiêu dùng trong nước phục hồi chậm. Điều này khiến các nhà khai thác mất đi một trong những động lực tăng trưởng quan trọng nhất của ngành trong hơn một thập kỷ qua.

Tại Mỹ, thị trường trang sức vẫn duy trì quy mô lớn nhưng xu hướng tiêu dùng cũng có nhiều thay đổi. Đặc biệt ở nhóm khách hàng trẻ, quyết định mua ngày càng chịu tác động bởi yếu tố giá, môi trường và tính bền vững của sản phẩm.

Khó khăn kéo dài khiến Anglo American - tập đoàn mẹ của De Beers - liên tiếp phải ghi giảm giá trị tài sản của doanh nghiệp này. Báo Financial Times dẫn báo cáo cho thấy đây là lần thứ ba liên tiếp Anglo American phải điều chỉnh giảm giá trị De Beers, phản ánh triển vọng chưa mấy khả quan của ngành khai thác kim cương thiên nhiên. Điều đáng chú ý là những biến động hiện nay không chỉ mang tính chu kỳ như các giai đoạn suy giảm trước đây mà còn xuất phát từ sự thay đổi căn bản trong cấu trúc thị trường.

Khi kim cương nhân tạo định hình lại cuộc chơi

Nếu trước đây kim cương thiên nhiên gần như không có đối thủ cạnh tranh trực tiếp, thì sự phát triển nhanh của công nghệ sản xuất kim cương trong phòng thí nghiệm đang tạo ra bước ngoặt đối với toàn ngành. Kim cương nhân tạo có thành phần hóa học, cấu trúc tinh thể và các đặc tính vật lý gần như tương đồng dòng kim cương khai thác. Nhờ những tiến bộ về công nghệ, thời gian tạo ra một viên kim cương chỉ còn tính bằng vài tuần thay vì hàng tỷ năm như trong tự nhiên, trong khi chi phí sản xuất ngày càng giảm.

Theo báo cáo The Diamond Report của De Beers công bố tháng 6/2026, giá bán buôn kim cương nhân tạo đã giảm tới khoảng 93% kể từ năm 2020. Mức giảm rất mạnh này giúp sản phẩm trở nên dễ tiếp cận hơn với người tiêu dùng đại chúng, đồng thời tạo áp lực chưa từng có đối với phân khúc kim cương thiên nhiên, đặc biệt là các viên đá kích cỡ nhỏ và chất lượng trung bình.

Bên cạnh đó, kim cương nhân tạo còn được hưởng lợi từ sự thay đổi trong xu hướng tiêu dùng của thế hệ trẻ. Ngoài yếu tố chi phí, nhiều khách hàng ngày càng quan tâm tới tác động môi trường, tính bền vững và khả năng truy xuất nguồn gốc của sản phẩm.

Sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng cũng đang làm thay đổi chiến lược của các doanh nghiệp bán lẻ trang sức. Thay vì chỉ tập trung vào sản phẩm tự nhiên, nhiều nhà bán lẻ quốc tế đã bổ sung các dòng sản phẩm sử dụng kim cương nhân tạo nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng. Điều này góp phần mở rộng thị phần của kim cương nhân tạo trên thị trường trang sức toàn cầu.

Trong khi đó, ngành khai thác kim cương thiên nhiên đang đứng trước bài toán khó khi phải cân bằng giữa việc duy trì sản lượng và bảo vệ giá bán. Nếu tiếp tục khai thác với quy mô lớn trong bối cảnh nhu cầu yếu, nguồn cung dư thừa sẽ khiến giá tiếp tục giảm. Ngược lại, việc cắt giảm sản lượng có thể giúp ổn định thị trường nhưng lại ảnh hưởng đến doanh thu, việc làm và nguồn thu ngân sách của các quốc gia phụ thuộc vào khai thác kim cương.

Những khó khăn hiện nay cũng buộc các tập đoàn khai khoáng hàng đầu phải điều chỉnh chiến lược phát triển. Thay vì theo đuổi mục tiêu mở rộng sản lượng như trước, nhiều doanh nghiệp chuyển sang quản lý nguồn cung chặt chẽ hơn, ưu tiên hiệu quả kinh doanh và tập trung vào các phân khúc có giá trị cao.

Mặc dù kim cương thiên nhiên vẫn sở hữu những lợi thế mà kim cương nhân tạo khó có thể thay thế hoàn toàn, như giá trị khan hiếm được hình thành qua hàng tỷ năm, ý nghĩa văn hóa, lịch sử cũng như tính độc bản…, tuy nhiên lợi thế này có thể chỉ còn tập trung ở phân khúc cao cấp, nơi người mua sẵn sàng trả giá cao cho những viên kim cương lớn, hiếm và có chất lượng đặc biệt. Các sản phẩm phổ thông - vốn chiếm tỷ trọng đáng kể trên thị trường - sẽ tiếp tục chịu áp lực cạnh tranh gay gắt từ kim cương nhân tạo.

Nhiều chuyên gia cho rằng thị trường kim cương toàn cầu đang bước vào giai đoạn phân hóa rõ nét. Kim cương nhân tạo có khả năng tiếp tục mở rộng thị phần trong lĩnh vực trang sức tiêu dùng nhờ lợi thế về giá thành và khả năng đáp ứng nhanh nhu cầu thị trường. Ngược lại, kim cương thiên nhiên nhiều khả năng sẽ được định vị ngày càng rõ là sản phẩm cao cấp, nhấn mạnh giá trị khan hiếm, nguồn gốc tự nhiên và giá trị đầu tư dài hạn.

Về dài hạn, triển vọng của kim cương thiên nhiên vẫn phụ thuộc vào sức mua toàn cầu và diễn biến của thị trường kim cương nhân tạo. Trong ngắn hạn, áp lực đối với phân khúc này được dự báo còn kéo dài. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng kim cương thiên nhiên khó biến mất mà sẽ được định vị rõ hơn ở phân khúc cao cấp, trong khi kim cương nhân tạo tiếp tục mở rộng ở thị trường đại chúng.