Khi lưu trữ trở thành lớp học lịch sử trực quan

Trong tiến trình triển khai Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước, mô hình Không gian giới thiệu di sản tư liệu thế giới của Việt Nam và tài liệu lưu trữ quốc gia tiêu biểu được nhìn nhận như một bước đi sớm, chủ động nhằm hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết 80-NQ/TW về phát triển văn hóa.

Mở rộng tiếp cận, hiện thực hóa chỉ tiêu giáo dục di sản

Nghị quyết 80 đặt mục tiêu 100% học sinh, sinh viên được tiếp cận hiệu quả, thường xuyên các hoạt động nghệ thuật, giáo dục di sản. Việc mở cửa miễn phí Không gian giới thiệu đã tháo gỡ rào cản tiếp cận, tạo điều kiện để các trường học đưa tham quan lưu trữ vào hoạt động ngoại khóa, học tập trải nghiệm.

Tại đây, công chúng có thể tra cứu, tìm hiểu các tài liệu quý được tuyển chọn từ tài liệu lưu trữ quốc gia. Nổi bật là hai khối Di sản tư liệu thế giới được UNESCO ghi danh gồm Châu bản triều Nguyễn và Mộc bản triều Nguyễn, cùng hệ thống tài liệu thời kỳ Pháp thuộc, các cuộc kháng chiến và tài liệu, hình ảnh về Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Thông qua trải nghiệm trực quan, người học không chỉ tiếp cận kiến thức qua sách vở mà được "chạm" vào chứng tích lịch sử, từ đó hình thành nhận thức sâu sắc hơn về truyền thống dân tộc và trách nhiệm bảo tồn di sản.

Đổi mới quản lý theo hướng kiến tạo, phục vụ

Không gian được xây dựng như một "lớp học lịch sử trực quan", ứng dụng công nghệ số, trình chiếu đa phương tiện và hệ thống tra cứu điện tử. Đây là bước chuyển từ tư duy bảo quản thụ động sang kiến tạo môi trường tiếp cận mở, gắn lưu trữ với chuyển đổi số và phục vụ công chúng.

Các trường học, cơ quan, tổ chức có thể phối hợp tổ chức tọa đàm, sinh hoạt chuyên đề, lớp học ngoại khóa dựa trên tài liệu gốc. Nội dung được thiết kế linh hoạt theo nhu cầu từng đơn vị, gắn với lịch sử ngành, lĩnh vực hoặc yêu cầu giáo dục chính trị, truyền thống.

"Thưởng lãm Châu phê - Lưu dấu Mộc bản" tạo điểm nhấn trải nghiệm

Diễn ra từ ngày 3 đến 5/3 tại trụ sở Cục (12 Đào Tấn, Hà Nội), chuyên đề "Thưởng lãm Châu phê - Lưu dấu Mộc bản" mở đầu chuỗi hoạt động phục vụ công chúng.

Tại đây, học sinh, sinh viên được quan sát trực tiếp bút tích châu phê của hoàng đế trên văn bản hành chính, tìm hiểu quy trình khắc in mộc bản và trải nghiệm in dập trên giấy dó. Hoạt động không chỉ mang tính trưng bày mà còn tạo trải nghiệm học tập có chiều sâu.

Em Dương Nguyễn An Nhân, Học sinh lớp 8, trường Đại sứ quán Nga tại Việt Nam: "Sau buổi hôm nay em sẽ về tìm hiểu, đọc thêm sách về văn hóa Việt Nam, để kể cho các bạn Nga của em tại trường".

Theo ông Đặng Thanh Tùng, Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước (Bộ Nội vụ), việc trao truyền giá trị di sản trước hết hướng tới giới trẻ. Những thông tin chính thống về lịch sử, văn hóa sẽ góp phần bồi đắp niềm tự hào dân tộc, đồng thời tạo nền tảng cho hợp tác quốc tế trong tương lai.

Với cách tiếp cận mở, linh hoạt và ứng dụng công nghệ, Không gian giới thiệu di sản tư liệu thế giới của Việt Nam và tài liệu lưu trữ quốc gia tiêu biểu không chỉ là điểm tham quan mà đang vận hành như một thiết chế giáo dục – tuyên truyền hiện đại, cụ thể hóa tinh thần đổi mới của Nghị quyết bằng những hành động thiết thực.

Một số hình ảnh VTV Times ghi nhận: