Khi những bức ảnh AI đánh đổi bằng dữ liệu cá nhân

Nguy cơ lộ dữ liệu từ trào lưu ảnh AI

“Cứ đẹp là được” có lẽ là tâm lý chung của nhiều người khi tham gia trào lưu tạo ảnh bằng trí tuệ nhân tạo (AI). Tuy nhiên, đằng sau những bức ảnh lung linh có thể là nguy cơ mất an toàn dữ liệu cá nhân mà không phải ai cũng nhận thức đầy đủ.

Thời gian qua, công an tại nhiều địa phương liên tục phát đi cảnh báo về nguy cơ lộ lọt thông tin cá nhân từ các trào lưu này. Vậy những bức ảnh được tạo ra như thế nào và các ứng dụng AI thực sự thu thập những dữ liệu gì từ người dùng?

Để tạo ra những bức ảnh theo xu hướng, người dùng thường phải sử dụng các công cụ AI tạo ảnh. Trước tiên, họ tải lên hình ảnh cận mặt, rõ nét của bản thân, sau đó nhập câu lệnh mô tả như “hóa thân thành nữ thần” hay “phong cách thập niên 80”.

Rủi ro nằm ngay trong quá trình xử lý này. Để biến đổi khuôn mặt theo yêu cầu, thuật toán AI không đơn thuần chỉ cắt ghép hình ảnh mà còn phân tích, trích xuất hàng nghìn điểm đặc trưng sinh trắc học, từ đó xây dựng bản đồ khuôn mặt.

TS. Đinh Viết Sang - Phó Hiệu trưởng Trường Công nghệ thông tin và Truyền thông, Đại học Bách khoa Hà Nội đánh giá: "Những ứng dụng như vậy thường sử dụng mạng nơ-ron để tính toán. Công nghệ này khá phức tạp, khó có thể xử lý trực tiếp trên thiết bị cá nhân. Vì vậy, các ứng dụng thường phải gửi hình ảnh lên máy chủ để xử lý và lưu trữ. Điều đó đồng nghĩa với việc dữ liệu của người dùng ít nhiều được thu thập. Kẻ xấu có thể lợi dụng những dữ liệu này để tạo ra hình ảnh, video giả mạo, sau đó quay lại lừa chính người dùng hoặc người thân trong gia đình".

Nguy cơ rò rỉ dữ liệu sinh trắc học

Để nhận diện rõ hơn những rủi ro về bảo mật, có thể xem xét chính sách quyền riêng tư của một ứng dụng tạo ảnh và chỉnh sửa video đang được sử dụng phổ biến hiện nay. Do nội dung thường khá dài, sử dụng nhiều thuật ngữ tiếng Anh chuyên ngành, người dùng thường ít đọc kỹ mà nhanh chóng nhấn nút “Đồng ý”.

Tuy nhiên, ngoài hình ảnh được tải lên, ứng dụng còn có thể thu thập nhiều thông tin khác như mã định danh thiết bị, địa chỉ email, dữ liệu vị trí và giọng nói. Đáng chú ý, tại mục thu thập dữ liệu khuôn mặt, ứng dụng nêu rõ việc lập bản đồ khuôn mặt theo chiều sâu. Đây là những thông tin sinh trắc học có tính riêng tư cao, đòi hỏi người dùng cần cân nhắc kỹ trước khi cung cấp. 

Khác với mật khẩu có thể thay đổi, dữ liệu khuôn mặt là thông tin sinh trắc học gắn liền với mỗi cá nhân và gần như không thể thay thế. Nếu dữ liệu này bị rò rỉ hoặc sử dụng sai mục đích, người dùng có thể đối mặt với nhiều rủi ro lâu dài, đặc biệt khi không còn khả năng kiểm soát dữ liệu đã được đưa lên máy chủ của bên cung cấp dịch vụ.

Anh Ngô Minh Hiếu - Giám đốc điều hành Dự án Chống lừa đảo khuyến cáo: "Chúng ta chỉ nên tải ứng dụng từ các kho phần mềm chính thống như Google Play Store hoặc Apple App Store. Trong phần cài đặt, người dùng cần kiểm tra các quyền đã cấp cho ứng dụng, chỉ cho phép truy cập khi sử dụng ứng dụng. Khi thoát ra, ứng dụng sẽ không thể tiếp tục truy cập các quyền này".

Bên cạnh những lưu ý của chuyên gia. Người dùng cũng nên hãy dành 1 phút để đọc các điều khoản thu thập dữ liệu của các ứng dụng trước khi bấm chữ "Đồng ý". Tuyệt đối hạn chế tải những bức ảnh chụp chính diện, sắc nét lên các nền tảng tạo ảnh không rõ nguồn gốc.

Trên không gian mạng, không có gì là miễn phí. Khi bạn không phải trả tiền cho một sản phẩm, rất có thể, chính dữ liệu cá nhân của bạn mới là món hàng mang lại lợi nhuận cho họ. Do đó, hãy cẩn trọng trước mọi trào lưu trên mạng xã hội, đừng đánh đổi sự an toàn của bản thân chỉ vì vài phút giải trí ngắn ngủi.