Khi thực phẩm trở thành nỗi bất an thường trực

Chưa bao giờ hai chữ "an toàn" lại trở thành mối quan tâm lớn của toàn xã hội như lúc này khi thực phẩm – thứ gắn bó mỗi ngày – lại tiềm ẩn vô vàn rủi ro đối với sức khỏe cộng đồng. Những vụ việc thực phẩm bẩn, không rõ nguồn gốc vẫn liên tiếp bị phát hiện, gây hoang mang dư luận và ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng.

Theo PGS. TS Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, Đại biểu Quốc hội Khoá XVI: ''Hầu như không có tháng nào chúng ta không thấy có những vụ ngộ độc tập thể diễn ra ở các địa phương. Đây là vấn đề sống còn của ngành Y tế trong giai đoạn hiện nay''.

Khi Đảng và Nhà nước ta đang nỗ lực xây dựng một thế hệ trẻ khỏe mạnh thì vẫn có những câu chuyện đáng tiếc xảy ra, đó chính là kẽ hở trong buông lỏng quản lý, đã bị lòng tham của những kẻ xấu lợi dụng.

Vụ việc hơn 3.600 con lợn mắc dịch tả châu Phi, tương đương khoảng 300 tấn thịt bệnh, bị tuồn ra thị trường một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo. Số tiền chênh lệch thu được từ việc trà trộn thịt lợn bệnh đã bán đứng lương tâm của các đối tượng.

Có đói tượng thừa nhận mỗi ngày thu lợi vài trăm nghìn đồng từ hành vi này. Trong khi đó, một số tiểu thương lại quanh co, cho rằng không biết lợn mắc bệnh từ trước, dù dấu hiệu bất thường chỉ lộ ra sau khi giết mổ.

Đến thời điểm hiện tại, cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Hà Nội đã ra quyết định khởi tố hình sự với 4 bị can là Nguyễn Thị Hiền, Đỗ Văn Thanh, Nguyễn Thị Bình và Nguyễn Văn Thành về tội Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm; đồng thời khởi tố 4 bị can nguyên là cán bộ Trạm chẩn đoán, xét nghiệm, kiểm dịch động vật, kiểm soát giết mổ về tội Lạm dụng chức vụ quyền hạn chiếm đoạt tài sản và tội Giả mạo trong công tác.

2,5 tỷ đồng là số tiền được ghi chép bằng tay trong cuốn sổ hàng ngày của các cán bộ kiểm dịch. Số tiền mà theo lời khai của đối tượng chỉ là tiền cảm ơn sau mỗi chuyến xe đã đạt đủ tiêu chuẩn. Nhưng trên thực tế đó lại là những tiêu chuẩn ngầm, những chữ ký khống và cả những tờ kiểm định giả.

Trung tá Nguyễn Tất Thắng, Phó Đội trưởng Đội 7, Phòng Cảnh sát Kinh tế, Công an Thành phố Hà Nội cho biết: ''Các đối tượng là cán bộ kiểm dịch thuộc lò mổ Vạn Phúc tự đặt ra quy định lợn dưới 80kg sẽ không đủ điểu kiện để đưa vào lò mổ. Mặc dù có giấy chứng nhận nguồn gốc hoặc giấy chứng nhận kiểm dịch. Với lý do các đối tượng nhận định rằng lợn dưới 80 kg thường là loại lợn bỏ ăn do bị ốm nên là lợn sẽ không lớn được''.

''Việc các cán bộ kiểm dịch nhận số tiền 2,5 tỷ đồng thể hiện rõ sự coi thường pháp luật, bất chấp các quy định của pháp luật. Cho thấy rõ động cơ vụ lợi, thể hiện rõ việc buông lỏng quản lý và kẽ hở trong công tác quản lý liên quan đến chăn nuôi thú y'', Kiểm sát viên Trung cấp Vũ Thị Khánh, Phòng 3, Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội nhấn mạnh.

Lò mổ Vạn Phúc, nơi chỉ chưa đầy 1 tháng trước vẫn còn diễn ra các hoạt động giết mổ nhộn nhịp vào mỗi đêm thì nay đã bị niêm phong, không một bóng người. Dừng hoạt động, không có nghĩa là hàng trăm tấn thịt từ đây đưa đi khắp nơi tiêu thụ có thể xoá sạch được những hậu quả khôn lường đã để lại lên sức khỏe của người dân. 

Lò mổ được đặt trên địa bàn của xã Nam Phù tuy nhiên khi mà sự việc xảy ra thì chính quyền địa phương lại hoàn toàn không hay biết. Trong cả quy trình quản lý, nếu như chỉ cần có một khâu bị lỏng lẻo, một kẽ hở bị lợi dụng thì sẽ có những đối tượng thực hiện hành vi vi phạm pháp luật. 

Vấn đề An toàn thực phẩm theo quy định hiện nay đang được quản lý bởi 3 bộ là: Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương. Và trong những vụ việc cụ thể như 300 tấn thịt lợn bệnh bị tuồn vào bếp ăn của các trường học vừa qua thì trách nhiệm của ngành Giáo dục cũng không thể đứng ngoài cuộc. Thực phẩm được vận hành theo một chuỗi liên thông trong khi vấn đề cốt lõi của quản lý lại đang nằm ở việc bị chia cắt theo từng khâu. 

Thực tế này khiến người dân rơi vào trạng thái bị động. Nhiều phụ huynh bày tỏ lo lắng khi không biết nên tin vào nguồn thực phẩm nào để bảo vệ con em mình. Chưa bao giờ niềm mong mỏi của người dân đối với hệ thống kiểm soát an toàn thực phẩm lại mạnh mẽ như lúc này. Không thể duy trì một cơ chế quản lý thực phẩm cũ đã không còn phù hợp.

Các chuyên gia cho rằng, để giải quyết tận gốc vấn đề, cần có bước đột phá về cơ chế quản lý, siết chặt hậu kiểm và tăng cường thanh tra đột xuất. Đồng thời, phải nâng cao trách nhiệm phối hợp giữa các bộ, ngành trong công tác phòng ngừa, phát hiện và xử lý vi phạm. 

Để chặn đứng tình trạng mất an toàn thực phẩm, một cơ quan đơn lẻ không thể làm xuể. Đó là lý do việc tạo ra là chắn thép bằng hệ thống pháp luật đủ mạnh với sự tham gia trách nhiệm của các cơ quan Nhà nước và sự hỗ trợ của cộng đồng, bắt đầu từ việc truyền thông minh bạch, rộng khắp.