Khó khăn công tác phòng cháy chữa cháy tại chợ dân sinh truyền thống

Trong năm 2025, toàn quốc xảy ra 3.060 vụ cháy, làm chết 90 người, bị thương 93 người, thiệt hại tài sản ước tính gần 787 tỷ đồng. Những con số này cho thấy hậu quả nghiêm trọng do hỏa hoạn gây ra. Dịp cận Tết Nguyên đán, nhiều vụ cháy đau lòng tiếp tục được ghi nhận, như vụ cháy tại Thành phố Hồ Chí Minh khiến 3 mẹ con tử vong hay hàng loạt vụ cháy xảy ra đầu tháng 2 tại Hà Nội.

Thực tế cho thấy, dù công tác phòng cháy chữa cháy (PCCC) được nhắc tới nhiều và thực hiện khá nghiêm ngặt, vẫn còn những nơi tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ nhưng việc phòng ngừa chưa được giải quyết triệt để. Ghi nhận tại một chợ dân sinh truyền thống cho thấy còn nhiều khó khăn, vướng mắc trong công tác PCCC.

Cận Tết, cùng với niềm mong buôn may bán đắt là nỗi lo phòng ngừa hỏa hoạn, đặc biệt với các tiểu thương kinh doanh hàng mã. Tại một gian hàng ở chợ Thị Cầu (phường Vũ Ninh, tỉnh Bắc Ninh), tiểu thương Nguyễn Văn Hùng cho biết vẫn ý thức kiểm soát điện, ngắt nguồn vào ban đêm. Tuy nhiên, việc kiểm tra, theo dõi tình trạng các bình chữa cháy tại gian hàng chưa thực sự sát sao.

Theo ông Hùng, các bình chữa cháy cần được kiểm tra, nạp lại khi kim đồng hồ về vạch đỏ vì nếu để quá thời hạn sẽ không còn tác dụng. Dù vậy, tâm lý “chợ chưa từng xảy ra hỏa hoạn” phần nào tạo ra sự chủ quan nhất định trong một bộ phận tiểu thương.

Tại phòng tập trung thiết bị PCCC do Ban quản lý chợ Thị Cầu phụ trách, các thiết bị được mua sắm theo quy định của lực lượng chức năng. Tuy nhiên, cơ sở vật chất của khu chợ đã 30 năm tuổi hiện xuống cấp, tiềm ẩn nhiều nguy cơ cháy nổ.

Ông Nguyễn Hữu Hồng, Tổ trưởng Tổ quản lý chợ Thị Cầu, cho biết khu chợ đang trong diện dự kiến chuyển đổi, sửa chữa nên nhiều hạng mục chưa thể đầu tư, nâng cấp. Hệ thống điện khi ngắt cầu dao sẽ mất toàn bộ, cho thấy hạ tầng còn nhiều hạn chế.

Theo biên bản kiểm tra PCCC và cứu nạn, cứu hộ vào tháng 4/2025 tại chợ, hệ thống PCCC còn tồn tại vi phạm như chưa trang bị, lắp đặt hệ thống báo cháy tự động; thiếu sơ đồ chỉ dẫn, biển báo, biển chỉ dẫn về PCCC trên lối thoát nạn. Gần 10 tháng sau kiểm tra, những tồn tại này vẫn chưa được khắc phục.

Đại diện lực lượng Công an phường Vũ Ninh cho biết công tác kiểm tra tình trạng bình chữa cháy được thực hiện thường xuyên; hằng năm đều tổ chức tập huấn cho ban quản lý chợ để sử dụng phương tiện chữa cháy khi có sự cố. Tuy nhiên, việc đầu tư, trang bị thêm hệ thống, thiết bị đòi hỏi nguồn kinh phí lớn, trong khi ban quản lý phải tự cân đối chi phí.

Thực tế tại chợ dân sinh truyền thống cho thấy công tác PCCC vẫn còn nhiều khó khăn, từ hạ tầng xuống cấp, thiếu trang bị đồng bộ đến hạn chế về nguồn lực tài chính, đặt ra yêu cầu cần có giải pháp căn cơ, lâu dài nhằm bảo đảm an toàn cho người dân và tiểu thương.

Nâng cao nhận thức phòng cháy chữa cháy của các cơ sở sản xuất

Với một ngôi chợ đã được xây dựng và đi vào hoạt động trên dưới 30 năm, sự xuống cấp là điều khó tránh khỏi. Cơ sở hạ tầng cũ cùng hệ thống điện chắp vá tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ rất lớn, đòi hỏi ý thức nghiêm túc của cả tiểu thương lẫn ban quản lý chợ trong công tác phòng cháy chữa cháy.

Tuy nhiên, để bảo đảm hiệu quả phòng cháy chữa cháy, hệ thống thiết bị cần được đầu tư và chuẩn hóa. Việc xử lý sự cố không thể chỉ dựa vào những bình chữa cháy đặt tạm bợ. Bài toán chi phí, kinh phí đầu tư cho hệ thống phòng cháy chữa cháy vì vậy cần được tính toán đầy đủ, không thể chờ đến khi “đủ điều kiện” mới thực hiện.

Thực tế, việc thiếu đầu tư thiết bị, phương tiện phòng cháy chữa cháy không chỉ diễn ra ở các đơn vị quản lý chung, mà còn tồn tại ngay tại nhiều cơ sở sản xuất, kinh doanh – nơi an toàn cháy nổ gắn liền trực tiếp với tài sản của chính họ.

Những bức tường ám khói đen, mái tôn cong vênh, máy móc biến dạng là những gì còn lại sau vụ hỏa hoạn xảy ra rạng sáng 25/11/2025 tại một cơ sở sản xuất nhựa ở làng nghề Minh Khai, xã Như Quỳnh, tỉnh Hưng Yên. Chỉ trong vòng hai tiếng, toàn bộ hệ thống máy móc tại khu nhà xưởng bị phá hủy hoàn toàn.

Dù đám cháy sau đó đã được khống chế, không để lan sang các cơ sở xung quanh, nhưng thiệt hại trở thành lời cảnh báo trực diện về nguy cơ cháy nổ tại các cơ sở sản xuất trong khu vực, đặc biệt là những nơi chứa nhiều vật liệu dễ cháy như nhựa, nylon.

Sau vụ việc, một cơ sở sản xuất nhựa tại đây đã triển khai lắp đặt hệ thống phòng cháy chữa cháy tự động được 15 ngày và dự kiến hoàn thành trong một tuần tới. Đại diện cơ sở cho biết, trước đây vẫn tồn tại tâm lý “chắc nó chẳng cháy đâu”, song sau khi được cơ quan chức năng tuyên truyền và chứng kiến vụ cháy, nhận thức về nguy cơ đã thay đổi.

Thực tế, tâm lý “chưa cháy đến mình” vẫn còn phổ biến tại một số cơ sở sản xuất ở làng nghề Minh Khai, dù các sản phẩm đều tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ cao. Có cơ sở sản xuất đã hoạt động hai năm nhưng chưa lắp đặt hệ thống phòng cháy chữa cháy ngay từ đầu do hạn chế về hiểu biết. Sau khi được cơ quan chức năng hướng dẫn, việc lắp đặt mới được hoàn thành.

Việc lắp đặt hệ thống phòng cháy chữa cháy khi nhà xưởng đã hoàn thiện và đi vào hoạt động khiến chi phí tăng cao, trở thành nguyên nhân khiến nhiều cơ sở chậm trễ trong việc thực hiện theo quy định. Theo phản ánh, nếu không tính toán ngay từ đầu, việc khắc phục có thể tốn vài trăm triệu đồng, thậm chí trên 300 triệu đồng tùy theo quy mô và chất lượng thiết bị.

Phòng cháy hơn chữa cháy. Chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể dẫn đến hậu quả khó đong đếm. Vì vậy, an toàn cháy nổ phải bắt đầu từ ý thức của mỗi cơ sở sản xuất, nhằm bảo vệ chính mình và cộng đồng xung quanh.

Tăng cường năng lực chữa cháy tại chỗ

Theo đại diện chính quyền xã Như Quỳnh, tính cả làng nghề Minh Khai 1 và Minh Khai 2 hiện có hơn 400 hộ sản xuất, kinh doanh các sản phẩm từ nhựa. Áp lực bảo đảm an toàn cháy nổ vì vậy rất lớn. Bên cạnh việc quyết liệt yêu cầu các cơ sở hoàn thiện hệ thống phòng cháy chữa cháy, địa phương cũng rốt ráo tăng cường năng lực chữa cháy tại chỗ.

Tại thôn Minh Khai, một buổi luyện tập của tổ phòng cháy chữa cháy diễn ra với hai xe cứu hỏa tự chế, được mua theo hình thức xã hội hóa từ sự đóng góp của các hộ sản xuất và người dân trong thôn. Hình ảnh xe phòng cháy chữa cháy tự chế di chuyển trên đường làng, cùng tiếng loa thông báo nhường đường cho xe cứu hỏa, cho thấy sự chủ động trong công tác ứng phó khi có sự cố.

Anh Nguyễn Việt Hùng, thành viên tổ phòng cháy chữa cháy thôn Minh Khai, cho biết việc tham gia là tự nguyện và xuất phát từ nhu cầu thiết yếu. Các thành viên được đào tạo, thường xuyên tập luyện để bảo đảm thao tác chuyên nghiệp, thành thạo.

Đường làng nhỏ hẹp, vì vậy những xe cứu hỏa tự chế có lợi thế di chuyển sâu vào các ngõ. Trong đó, một xe lớn hơn có khả năng tiếp nước cho xe nhỏ, bảo đảm linh hoạt khi xảy ra hỏa hoạn tại những điểm khó tiếp cận. Người dân địa phương đánh giá, khi gọi là lực lượng có mặt kịp thời; xe tự chế có chức năng bơm phù hợp với điều kiện thực tế, nhờ tập luyện thường xuyên nên thao tác nhuần nhuyễn.

Thực tế cho thấy, làng nghề tái chế với đặc thù sản xuất các sản phẩm từ nhựa luôn tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ cao. Những hiểm họa không chỉ dừng lại ở thiệt hại tài sản mà còn đe dọa tính mạng con người.

Ông Phùng Văn Vinh, Bí thư chi bộ, Trưởng thôn Minh Khai cho biết, thôn đã xã hội hóa mua hai xe cứu hỏa, duy trì đội tự quản phòng cháy chữa cháy nhằm giảm thiểu thiệt hại cho người dân. Từ khi làng nghề hoạt động đến nay đã xảy ra gần 10 vụ cháy, cho thấy nguy cơ cháy nổ là rất lớn, xuất phát từ cả nguyên nhân khách quan và chủ quan.

Hiện nay, cùng với việc tăng cường năng lực chữa cháy tại chỗ, chính quyền địa phương cũng quyết liệt quản lý, chấm dứt hoạt động sản xuất, tái chế nhựa của các hộ nằm xen kẹt trong khu dân cư nhằm giảm thiểu tối đa nguy cơ cháy nổ, đặc biệt trong thời điểm Tết cận kề.