Khói cháy rừng tại Canada bao phủ Bắc Mỹ, đe dọa sức khỏe cộng đồng

Dữ liệu từ nền tảng theo dõi thời tiết Windy cho thấy những dải màu từ đỏ đến đỏ sẫm đang bao phủ phần lớn Bắc Mỹ, phản ánh nồng độ CO2 trong khí quyển tăng cao trên diện rộng.

Nguyên nhân là hàng trăm đám cháy rừng vẫn đang bùng phát tại Canada, tạo ra lượng khói khổng lồ lan theo các dòng khí quyển, bao phủ nhiều bang của Mỹ, từ khu vực Trung Tây đến vùng Đông Bắc.

Khói mù đã bao phủ nhiều thành phố lớn, trong đó có New York, khiến tầm nhìn suy giảm và chất lượng không khí có thời điểm xuống mức nguy hại. Các bang Michigan, Minnesota và Wisconsin đã phát cảnh báo về chất lượng không khí, đồng thời khuyến cáo người dân đề phòng những nguy cơ đối với sức khỏe.

Giới chức y tế khuyến nghị người dân hạn chế hoạt động ngoài trời, đặc biệt là trẻ nhỏ, người cao tuổi và những người mắc bệnh hô hấp hoặc tim mạch. Người dân cũng được khuyến cáo ở trong nhà khi không thật sự cần thiết, đóng kín cửa và sử dụng khẩu trang nếu buộc phải ra ngoài.

Khói cháy rừng còn đe dọa công tác chuẩn bị cho trận chung kết World Cup 2026™. Các chuyên gia y tế cảnh báo, nếu tình trạng ô nhiễm không khí kéo dài, các cầu thủ, lực lượng phục vụ và hàng chục nghìn cổ động viên có thể phải tham gia sự kiện trong điều kiện chất lượng không khí không bảo đảm.

Tính đến giữa tháng 7, Canada ghi nhận 858 đám cháy rừng đang hoạt động, trong đó 111 đám cháy ngoài tầm kiểm soát. Khoảng 2,4 triệu ha rừng đã bị thiêu rụi kể từ đầu năm, diện tích lớn hơn cả lãnh thổ Israel.

Diện tích rừng bị cháy trung bình tại Canada hiện tăng khoảng 4 lần so với thập niên 1970. Nhiệt độ toàn cầu gia tăng khiến các khu rừng trở nên khô hơn và dễ bắt lửa hơn.

Khói từ các vụ cháy tại Canada cũng khiến hơn 100 triệu người Mỹ nằm trong vùng cảnh báo về chất lượng không khí.

Thiệt hại do cháy rừng không chỉ được đo bằng số cây bị thiêu rụi, diện tích đất bị mất đi hay tài sản bị phá hủy. Khói từ các đám cháy còn mang theo bụi mịn và nhiều loại khí độc, tạo ra những nguy cơ âm thầm nhưng có thể để lại hậu quả lâu dài đối với sức khỏe con người.

Từ Bắc Mỹ đến châu Âu, khu vực Địa Trung Hải và Australia, những mùa cháy rừng đang diễn ra với quy mô và cường độ ngày càng lớn dưới tác động của các đợt nắng nóng cực đoan.

Theo TS Vin Gupta, thuộc Hiệp hội các bệnh về phổi Mỹ, ô nhiễm không khí tạo ra bụi mịn và muội than. Những hạt bụi mịn này có thể xâm nhập vào các mạch máu nhỏ nhất ở tim, phổi, não và thận, gây viêm và làm suy giảm chức năng của các cơ quan.

Ông cho biết khoảng 10 năm trước, ô nhiễm không khí chưa được coi là một yếu tố nguy cơ lớn đối với các bệnh mạn tính. Tuy nhiên, những nghiên cứu hiện nay cho thấy tác động lâu dài của tình trạng này rất nghiêm trọng.

Các phát hiện mới đang làm thay đổi cách giới khoa học đánh giá hậu quả của khói cháy rừng. Ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy khói có thể ảnh hưởng đến nhiều bộ phận trong cơ thể và để lại hệ lụy kéo dài trong nhiều năm.

Bà Nancy Lapid, Biên tập viên Y tế - Khoa học của Hãng thông tấn Reuters, cho biết việc tiếp xúc với khói cháy rừng làm tăng nguy cơ mắc nhiều loại ung thư, biến chứng thai kỳ và có thể làm tăng nguy cơ sa sút trí tuệ.

Những rủi ro này không chỉ giới hạn tại khu vực xảy ra hỏa hoạn. Khói cháy rừng có thể tồn tại trong khí quyển nhiều tuần và theo gió di chuyển hàng nghìn kilômét. Vì vậy, ngay cả những người sống rất xa đám cháy vẫn có thể hít phải các hạt bụi độc hại mà không nhận biết được.

Bà Nancy Lapid cũng lưu ý các đám cháy không chỉ thiêu rụi thực vật mà còn đốt cháy xe cộ, nhà cửa và nhiều vật liệu khác. Do đó, khói có thể chứa các hạt kim loại, nhựa cùng nhiều thành phần độc hại xâm nhập trực tiếp vào phổi.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu làm gia tăng tần suất và cường độ cháy rừng, giới chuyên môn cho rằng việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng không thể chỉ dừng lại ở công tác chữa cháy.

Theo dõi chất lượng không khí, hạn chế hoạt động ngoài trời khi mức độ ô nhiễm tăng cao, sử dụng khẩu trang và máy lọc không khí đang trở thành những biện pháp bảo vệ sức khỏe ngày càng cần thiết.

Ngọn lửa có thể được dập tắt, nhưng những tác động do cháy rừng để lại không biến mất ngay lập tức. Sau mỗi mùa cháy, thứ lan xa không chỉ là khói bụi mà còn là những nguy cơ âm thầm đối với sức khỏe con người.