Khôi phục tên làng cổ khi sắp xếp thôn, tổ dân phố

Xử lý hiệu quả nhà đất dôi dư là một mắt xích quan trọng để công cuộc sắp xếp đơn vị hành chính phát huy hiệu quả trên thực tế. Công cuộc này vẫn đang tiếp tục được triển khai trên cả nước. Hiện nay, các địa phương đang sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố, để tiếp tục tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu quả quản lý ở cơ sở.

Cụ thể, các địa phương trên cả nước hiện nay đang phải khẩn trương xây dựng phương án sáp nhập thôn, xóm, khu phố, tổ dân phố. Đây vốn không phải là một cấp chính quyền, mà là những tổ chức tự quản. Sáp nhập lại sao cho tinh gọn, hiệu quả vẫn là mục tiêu hàng đầu, nhưng cũng cần tính toán làm sao để gìn giữ được những địa danh đã có hàng trăm năm văn hóa, lịch sử, gắn với ký ức của các cộng đồng dân cư.

Tại xã Gia Trấn, tỉnh Ninh Bình, trong quá trình thực hiện sáp nhập thôn 1 và thôn 6, thay vì tìm tên mới, cộng đồng dân cư ở đây đã nhất trí khôi phục tên gọi Gián Khẩu, vốn đã gắn liền với lịch sử hình thành của vùng đất này từ thời Đinh - Tiền Lê, cách đây hơn 1000 năm. Chữ "Khẩu" trong Gián Khẩu mang ý nghĩa là "cửa sông", gợi nhắc về vị thế đặc biệt của làng cổ từ hàng trăm năm trước nằm bên ngã ba nơi sông Hoàng Long gặp sông Đáy.

Bà Hoàng Thị Thúy Hồng (Trưởng thôn 6, xã Gia Trấn, tỉnh Ninh Bình) chia sẻ: "Bà con rất đồng tình. Chúng tôi lấy ý kiến không có gì là khó khăn, vướng mắc".

Việc lựa chọn tên gọi Gián Khẩu không chỉ mang ý nghĩa hành chính, mà còn góp phần tiếp nối dòng chảy lịch sử lâu đời của vùng đất này.

Bà Vũ Thị Dược (Bí thư Đảng ủy xã Gia Trấn, tỉnh Ninh Bình) cho biết: "Ưu tiên tên thôn đã xuất hiện trong lịch sử đảng bộ của xã cũ cũng như là lợi thế của các thôn trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là lựa chọn những tên đi cùng năm tháng với nhân dân".

Việc đặt tên thôn trong quá trình sắp xếp thôn, tổ dân phố lần này cũng được cân nhắc kỹ. Bởi vùng đất cố đô sở hữu hàng nghìn di tích lịch sử, hàng trăm làng nghề truyền thống cùng nhiều sản phẩm OCOP.

Tại xã Vạn Thắng, việc sắp xếp thôn, xóm lại gắn với yêu cầu bảo tồn một không gian văn hóa làng nghề có lịch sử hàng trăm năm.

Theo phương án tổng thể sắp xếp thôn, tổ dân phố năm nay, Ninh Bình giảm từ 4.482 thôn, tổ dân phố xuống còn 1.754 đơn vị. 80% các thôn sau sáp nhập đều lấy tên làng cổ có niên đại từ trước hoặc gắn với địa danh lịch sử.

Theo thống kê của Bộ Nội vụ, cả nước hiện có khoảng 90.000 thôn, tổ dân phố. Bộ yêu cầu các địa phương xây dựng phương án sắp xếp trên cơ sở tôn trọng yếu tố lịch sử, văn hóa, phong tục tập quán và bản sắc cộng đồng, đồng thời lấy ý kiến nhân dân trước khi quyết định tên gọi mới. Bởi đằng sau mỗi tên gọi không chỉ là dấu ấn văn hóa dân tộc, mà còn là bản sắc riêng của từng cộng đồng dân cư.