Khơi thông nguồn lực, mở ra dư địa tăng trưởng mới cho doanh nghiệp Thủ đô

Doanh nghiệp cần chuẩn hóa để nâng cao năng lực cạnh tranh 

Diễn đàn Kinh tế Thủ đô lần thứ II - CEF II năm 2026 với chủ đề "Kết nối doanh nghiệp nhỏ và vừa - thúc đẩy M&A, đầu tư và hợp tác, nâng cao nội địa hóa và tham gia chuỗi giá trị toàn cầu" chính thức khai mạc.

Tham dự Diễn đàn có Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu, cùng lãnh đạo các sở, ban, ngành, đại diện các hiệp hội, doanh nghiệp, chuyên gia, nhà đầu tư, ngân hàng, quỹ đầu tư.

Phát biểu khai mạc, TS Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội (HANOISME) nhấn mạnh, với cộng đồng doanh nghiệp, yêu cầu tăng trưởng hai con số không chỉ là một chỉ tiêu kinh tế vĩ mô mà còn là lời hiệu triệu về đổi mới tư duy, nâng cao năng suất, huy động nguồn lực xã hội, mở rộng không gian hợp tác và nâng cấp vị thế của doanh nghiệp Thủ đô trong chuỗi giá trị trong nước và quốc tế.

Với thông điệp "Kết nối nguồn lực - Hợp tác đầu tư - Phát triển nhà cung ứng - Vươn tầm quốc tế", CEF II tập trung vào vấn đề có tính thực tiễn cao, để doanh nghiệp nhỏ và vừa vượt qua những giới hạn về quy mô, vốn, công nghệ, quản trị và thị trường để nâng cao năng lực cạnh tranh.

"Hiện nay, khó khăn lớn của nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện nay không chỉ nằm ở vốn, mà còn ở khả năng tiếp cận đối tác chiến lược, công nghệ, tiêu chuẩn quản trị, thị trường, hệ thống phân phối và các chuỗi cung ứng lớn", ông Mạc Quốc Anh cho biết, "Nếu phát triển đơn lẻ, doanh nghiệp sẽ khó tạo ra bước nhảy về quy mô và năng lực cạnh tranh. Ngược lại, nếu được kết nối đúng đối tác, đúng nguồn lực và đúng cơ hội, doanh nghiệp có thể rút ngắn đáng kể con đường tăng trưởng".

Từ thực tiễn hoạt động của cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa Thủ đô, TS Mạc Quốc Anh chỉ ra ba bài toán cần ưu tiên. Trước hết là bài toán vốn và cấu trúc tài chính. Doanh nghiệp cần từng bước đa dạng hóa nguồn vốn, tiếp cận vốn trung và dài hạn, vốn cổ phần, M&A, hợp tác đầu tư và các giải pháp tài chính phù hợp với từng giai đoạn phát triển.

Thứ hai là nội địa hóa và phát triển nhà cung ứng. Để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, doanh nghiệp phải đáp ứng đồng thời yêu cầu về chất lượng, chi phí, thời gian giao hàng, truy xuất nguồn gốc, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và quản trị minh bạch.

Thứ ba là thị trường và hội nhập. Doanh nghiệp cần chuẩn hóa sản phẩm, nâng cao năng lực xuất khẩu, xây dựng thương hiệu và chủ động tìm kiếm các đối tác chiến lược trong khu vực và trên thế giới.

Diễn đàn cũng đặt vấn đề thúc đẩy hoạt động mua bán và sáp nhập (M&A) theo hướng trở thành một công cụ tái cấu trúc và tăng trưởng. Với doanh nghiệp nhỏ và vừa, M&A có thể tạo thêm cơ hội bổ sung vốn, tiếp cận công nghệ, mở rộng thị trường, hoàn thiện quản trị và nâng cao giá trị doanh nghiệp.

Dư địa lớn từ thị trường vốn, M&A

Phân tích về thị trường vốn, ông Phạm Đức Dũng, Giám đốc Trung tâm M&A & Tái cấu trúc, Công ty Cổ phần Chứng khoán Sài Gòn-Hà Nội (SHS) cho biết, nền tảng vĩ mô đang tạo ra dư địa đáng kể cho dòng vốn vào doanh nghiệp Việt Nam. Với dân số khoảng 102,3 triệu người, GDP khoảng 514 tỷ USD, vốn FDI đăng ký đạt 38,4 tỷ USD và tăng trưởng GDP năm 2025 đạt 8,02%, đây là cơ sở vững chắc cho thị trường vốn tiếp tục phát triển.

Tuy nhiên, mức độ thâm nhập của thị trường vốn nước ta vẫn còn thấp so với các nền kinh tế trong khu vực. Vốn hóa thị trường chứng khoán tương đương 75% GDP (Đông Nam Á là khoảng 130%), thị trường trái phiếu tương đương 24% GDP (khu vực là khoảng 90%), và quy mô tài sản quản lý (AUM) mới ở mức 4% GDP (so với 30% Đông Nam Á).

"Khoảng cách này đồng nghĩa với dư địa tăng trưởng còn rất lớn. Số lượng tài khoản chứng khoán hiện đạt khoảng 12,6 triệu, tương đương 12% dân số và dự báo vượt 20 triệu vào năm 2030. Bên cạnh đó, định giá cổ phiếu Việt Nam cũng đang ở mức tương đối hấp dẫn với P/E dự phóng năm 2026 khoảng 13,1 lần, thấp hơn một số thị trường lân cận như Thái Lan, Indonesia và Philippines", ông Phạm Đức Dũng nhận định.

Bên cạnh đó, thị trường M&A tại Việt Nam cũng đang dịch chuyển mạnh mẽ từ xu hướng "nhiều nhưng nhỏ" sang "ít nhưng chất". Số lượng thương vụ đã giảm từ 494 thương vụ (năm 2023) xuống còn 367 thương vụ (năm 2025), nhưng tổng giá trị giao dịch lại phục hồi lên khoảng 8,7 tỷ USD (tăng 26%), giúp giá trị bình quân mỗi thương vụ đạt tới 23,7 triệu USD (tăng 54% so với năm 2024). Điều này cho thấy, nhà đầu tư thận trọng hơn nhưng sẵn sàng bỏ lượng vốn lớn vào những doanh nghiệp có nền tảng tốt, minh bạch và tiềm năng rõ ràng.

Với các SME, nhóm chiếm 98% tổng số doanh nghiệp nhưng tỷ lệ tiếp cận vốn vay ngân hàng chỉ khoảng 9,3% (so với 56,1% của doanh nghiệp lớn) - thì thị trường vốn, trái phiếu doanh nghiệp, PE (private equity), quỹ đầu tư, các tổ chức tài chính phát triển (DFI) và M&A là nguồn lực bổ sung cực kỳ quan trọng.  

Từ góc độ doanh nghiệp, bà Mạc Hoàng Anh, CFO Tập đoàn phát triển BĐS, Hội đồng thành viên VCCA Việt Nam kỳ vọng diễn đàn có thể tạo ra những kết nối có thể chuyển hóa thành cơ hội hợp tác thực tế. 

"Diễn đàn lần này dành riêng không gian Deal Room và Matching 1:1. Đây là một hoạt động rất thực chất, bởi M&A không thể chỉ dừng ở những cuộc gặp gỡ xã giao. Một thương vụ cần sự chuẩn bị kỹ lưỡng về tài chính, pháp lý, quản trị và chiến lược trước khi hai bên có thể đi đến bàn đàm phán. Việc có cơ chế sàng lọc hồ sơ và tiếp tục theo dõi sau diễn đàn trong các mốc 30, 60 và 100 ngày cho thấy Ban tổ chức hướng tới hiệu quả dài hạn thay vì chỉ tạo hiệu ứng truyền thông", bà Hoàng Anh cho biết.