Khơi thông nguồn lực từ các dự án tồn đọng

Thủ tướng giao tiến độ gỡ vướng các dự án bất động sản tồn đọng

Tại Quyết định vừa được Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng ký ban hành, Chính phủ đã xây dựng kế hoạch triển khai Nghị quyết 29 của Quốc hội về cơ chế đặc thù xử lý vi phạm đất đai, tháo gỡ cho các dự án tồn đọng, kéo dài.

Kế hoạch được xây dựng theo nguyên tắc "6 rõ", gồm rõ người, việc, thẩm quyền, trách nhiệm, thời gian và kết quả. Việc này nhằm đưa các cơ chế đặc thù đã được cấp có thẩm quyền cho phép nhanh chóng đi vào thực tiễn. Để đẩy nhanh tiến độ, Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Công an chủ trì xây dựng, hướng dẫn về cơ chế đặc thù liên quan đến hình sự, tố tụng hình sự và thi hành án với các vi phạm đất đai xảy ra trước ngày 1/8/2024. Công việc này cần hoàn thành trong tháng 8. Nhiệm vụ trọng tâm khác là rà soát hệ thống pháp luật liên quan để đồng bộ với các cơ chế đặc thù được nêu tại Nghị quyết 29. Các Bộ: Tài chính, Nông nghiệp và Môi trường, Xây dựng được giao rà soát, đề xuất sửa các quy định phù hợp. Việc rà soát phải hoàn thành chậm nhất là ngày 30/8.

Dự án treo - điểm nghẽn của sự phát triển

Đất đai để hoang hóa, dự án bỏ dở kéo dài nhiều năm không chỉ là những khoảng trống trên bản đồ quy hoạch, mà còn là những nguồn lực phát triển đang bị lãng phí. Chính vì vậy, Kết luận số 18 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV tại Hội nghị Trung ương 2 đã đặt ra yêu cầu phải khơi thông, giải phóng các nguồn lực đang bị ách tắc, đặc biệt là đất đai, tài sản công và các dự án tồn đọng đã kéo dài nhiều năm. Riêng tại Hà Nội, qua rà soát hơn 700 dự án ngoài ngân sách chậm triển khai, Thành phố đã xác định còn 341 dự án cần tập trung xử lý, với tổng diện tích hàng nghìn ha đất đang bị bỏ hoang hoặc sử dụng kém hiệu quả. Chỉ còn 3 tuần nữa là tới thời hạn Thành phố yêu cầu hoàn thành phương án xử lý trước ngày 30/6/2026, kiên quyết thu hồi các dự án chây ỳ, không đủ năng lực triển khai để đưa nguồn lực đất đai trở lại phục vụ phát triển kinh tế xã hội.

Sau gần 20 năm kể từ ngày được giao đất triển khai dự án, hơn 200 ha thuộc Dự án Khu đô thị sân golf Vinashin tại xã Mê Linh giờ vẫn chỉ là những bãi đất hoang, cỏ mọc um tùm. Trên phần đất từng được kỳ vọng hình thành khu đô thị hiện đại, người dân nay tận dụng để trồng rau, canh tác nhỏ lẻ. Một dự án từng được kỳ vọng tạo động lực phát triển cho cả khu vực nay lại trở thành điểm đất bỏ hoang kéo dài.

Ông Ngô Chí Nghĩa - Trưởng Phòng Kinh tế xã Mê Linh, TP. Hà Nội cho biết: "Dự án chậm triển khai sẽ gây lãng phí nguồn lực về đất. Thứ hai, nếu đầu tư theo đúng hạn thì cơ sở hạ tầng và nguồn lực dự án đóng góp cho địa phương sẽ góp phần phát triển kinh tế địa phương rất lớn".

Nhiều dự án treo không chỉ gây lãng phí đất đai mà còn ảnh hưởng kéo dài đến đời sống người dân. Tại xã Đan Phượng, phần diện tích thuộc Dự án Khu đô thị nhà vườn biệt thự Bình Minh nhiều năm chưa triển khai vẫn bị sử dụng tự phát để canh tác nông nghiệp. Đất bỏ hoang xen lẫn sản xuất manh mún, làm nhếch nhác cảnh quan, gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt của người dân xung quanh.

Ông Nguyễn Hữu Sơn - Tổ 10 Tây Sơn, xã Đan Phượng, TP. Hà Nội chia sẻ: "Những lúc về buổi chiều, người ta phun thuốc trừ sâu, chúng tôi ở phải đóng hết cửa kính lại".

Ông Nguyễn Đăng Thịnh - Phó Chủ tịch UBND xã Đan Phượng, TP. Hà Nội nêu ý kiến: "Khi dự án được lựa chọn chủ đầu tư, các hộ dân cũng khó khăn trong việc sản xuất canh tác. Xã cũng khó khăn trong việc bố trí, hoạch định quy hoạch các vùng sản xuất để phục vụ nhu cầu phát triển nông nghiệp cũng như phát triển chung về kinh tế xã hội của địa phương".

Khu đô thị sân golf Vinashin hay dự án Bình Minh chỉ là hai trong tổng số 341 dự án ngoài ngân sách chậm triển khai đang thuộc diện rà soát, báo cáo và xem xét xử lý theo yêu cầu của Thành phố Hà Nội. Phương án xử lý được đặt ra hiện nay không chỉ là rà soát lại từng dự án, mà quan trọng hơn là phân loại rõ nguyên nhân chậm triển khai để có hướng tháo gỡ phù hợp.

Ông Nguyễn Chí Thanh - Phó Chủ tịch Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam nhận định: "Hà Nội sẵn sàng giải quyết dứt điểm vấn đề do tồn tại của thay đổi luật, cũng như xử lý dứt điểm nhà đầu tư nếu họ thực sự không có quyết tâm để vượt qua những khó khăn để triển khai thực hiện, để nâng cao chống lãng phí và hiệu quả đầu tư".

Với những dự án còn vướng mắc về thủ tục, giải phóng mặt bằng hoặc cơ chế pháp lý, Thành phố Hà Nội sẽ tập trung tháo gỡ để sớm triển khai trở lại. Ngược lại, các dự án chậm tiến độ kéo dài, chủ đầu tư kém, thiếu năng lực tài chính hoặc cố tình ôm đất sẽ bị kiên quyết thu hồi ngay trong năm nay.

Khơi thông nguồn lực từ các dự án tồn đọng

Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, nếu được tháo gỡ, hàng triệu tỷ đồng nguồn lực đang bị đóng băng trong các dự án chậm triển khai có thể được đưa trở lại để phục vụ phát triển kinh tế. Đáng chú ý, Nghị quyết 29 của Quốc hội đã lần đầu đặt ra cơ chế bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung trong quá trình xử lý các dự án tồn đọng kéo dài. Đây được xem là bước tháo gỡ quan trọng về tâm lý và trách nhiệm thực thi, tạo cơ sở để các địa phương mạnh dạn xử lý dứt điểm các dự án chậm triển khai, tránh kéo dài lãng phí qua nhiều năm.

Khởi công từ năm 2010 và nằm ở một trong những khu đắc địa nhất của tỉnh Ninh Binh nhưng Dự án Du lịch, nghỉ dưỡng vẫn chưa thể đưa vào khai thác. Thi công kéo dài, lãng phí, dự án bị thu hồi. Tuy nhiên, với quyết tâm của chính quyền, dự án đã được chuyển giao cho chủ đầu tư khác để tiếp tục triển khai. Nhờ vậy, dự kiến cuối năm nay dự án sẽ đi vào khai thác.

Ông Đinh Quang Vinh - Phó Giám đốc Công ty Đầu tư và Phát triển Huy Tùng cho biết: "Khi tiếp nhận lại và đầu tư dự án, đến nay đã hoàn thiện tất cả các thủ tục pháp lý đầy đủ và đang triển khai thi công".

Ngay sau khi có Quyết định 751 của Thủ tướng Chính phủ về xử lý các dự án tồn đọng kéo dài, tỉnh Ninh Bình đã xử lý được 56 trên tổng số 138 dự án tồn đọng kéo dài, tiến tới dứt điểm xử lý các dự án tồn đọng còn lại ngay trong năm nay.

Ông Lê Đức Phúc - Phó Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Ninh Bình chia sẻ: "Trước đây có nhiều vấn đề địa phương không dám làm, không dám xử lý. Nhưng hiện nay đã có cơ sở pháp lý, sẽ có hành lang để đảm bảo an toàn cho người xử lý, cũng như đảm bảo tính thuận lợi cho nhà đầu tư trong quá trình thực hiện".

Cả nước đã ghi nhận gần 4.500 dự án, đất đai gặp khó khăn, vướng mắc với tổng mức đầu tư trên 3,3 triệu tỷ đồng. Việc sớm xử lý và dứt điểm số dự án này sẽ giải phóng hàng trăm nghìn tỷ đồng vào phát triển kinh tế ngay trong năm nay.

Ông Cấn Văn Lực - Giám đốc Viện Đào tạo và Nghiên cứu BIDV nhận định: "Giả sử mỗi năm chúng ta xử lý được 10 - 20% số dự án này thì chúng ta có khoảng 350.000 đến 600.000 tỷ đồng được tung ra bổ sung cho nền kinh tế. Như vậy sẽ đóng góp ít nhất khoảng 1-2 điểm % cho tăng trưởng".

Hiện đã có hơn 1.000 dự án đã được các Bộ, cơ quan Trung ương, địa phương giải quyết và để bảo đảm tính kịp thời, dứt điểm, không kéo dài, Quốc hội đã quy định lộ trình thực hiện rất rõ ràng cho từng nhóm dự án tồn đọng. Theo đó, đến đầu tháng 5/2029 sẽ xử lý dứt điểm đối với các dự án vi phạm pháp luật về đất đai. Đồng thời áp dụng các cơ chế, chính sách đặc thù mang tính tháo gỡ khó khăn, cho các dự án còn vướng mắc thêm hai năm nữa. Và đến năm 2031 sẽ là hạn định thời gian cuối cùng để xử lý dứt điểm các dự án tồn đọng, kéo dài trong suốt hàng chục năm qua.

Theo thống kê của Bộ Xây dựng, cả nước có khoảng 4.500 dự án bất động sản gặp vướng mắc, với tổng nguồn vốn bị ứ đọng lên tới hơn 3 triệu tỷ đồng. Đến nay, các cơ quan chức năng đã tháo gỡ khó khăn cho hơn 1.000 dự án, khơi thông khoảng 800.000 tỷ đồng vốn đầu tư… Các con số này cho thấy đằng sau mỗi dự án chậm triển khai là một phần nguồn lực phát triển đang bị lãng phí. Xử lý dứt điểm các dự án tồn đọng vì thế không chỉ là yêu cầu về quản lý đất đai hay trật tự đầu tư, mà còn là yêu cầu cấp thiết để khơi thông các nguồn lực cho nền kinh tế.

Khi mục tiêu tăng trưởng cao đang đặt ra những yêu cầu mới về huy động nguồn lực, việc đưa đất đai, tài sản và các dự án đang bị "đóng băng" trở lại vòng quay phát triển được xem là một trong những dư địa quan trọng. Chúng ta cần những cơ chế để tháo gỡ những điểm nghẽn đã tồn tại suốt nhiều năm qua.