Kinh tế du lịch biển Nghệ An: Từ “điểm đến mùa hè” đến cực tăng trưởng bền vững

Không chỉ là những bãi cát dài và mùa du lịch sôi động, biển Nghệ An đang đứng trước một bước chuyển quan trọng: từ điểm đến mang tính mùa vụ trở thành không gian kinh tế tổng hợp, vận hành quanh năm. Khi du lịch biển được đặt vào chiến lược phát triển, câu chuyện không còn là "có gì để khai thác", mà là "khai thác như thế nào để tạo giá trị bền vững và khác biệt".

Những năm gần đây, du lịch biển Nghệ An ghi nhận sự tăng trưởng rõ rệt cả về quy mô lẫn đóng góp kinh tế. Năm 2025 đánh dấu một bước tăng trưởng rõ nét của du lịch Nghệ An khi toàn tỉnh ước đón khoảng 9,9 triệu lượt khách, trong đó hơn 6,2 triệu lượt khách lưu trú. Tổng thu từ du lịch đạt trên 30.600 tỷ đồng, còn doanh thu du lịch trực tiếp đạt gần 11.900 tỷ đồng. Những con số này không chỉ cho thấy quy mô thị trường đã mở rộng mạnh mẽ so với giai đoạn trước, mà còn khẳng định du lịch đang dần trở thành một trụ cột kinh tế quan trọng của tỉnh.

Ở cấp độ điểm đến, Cửa Lò tiếp tục giữ vai trò "đầu tàu" khi mỗi năm đón khoảng 5 - 6 triệu lượt khách, đóng góp hàng nghìn tỷ đồng doanh thu. Tuy nhiên, sự phát triển không còn bó hẹp trong một địa phương, mà đang lan tỏa ra toàn dải ven biển từ Cửa Hội, Nghi Lộc đến Diễn Châu, Quỳnh Lưu và Hoàng Mai, hình thành một không gian du lịch biển có tính kết nối ngày càng rõ nét.

Dù vậy, phía sau đà tăng trưởng là những điểm nghẽn mang tính cấu trúc. Du lịch biển Nghệ An vẫn chịu ảnh hưởng lớn bởi tính mùa vụ, thời gian lưu trú của du khách còn ngắn, mức chi tiêu chưa cao. Các sản phẩm du lịch chưa thực sự tạo được khác biệt, thiếu các tổ hợp vui chơi giải trí quy mô lớn để giữ chân khách dài ngày. Đây chính là rào cản khiến tiềm năng chưa được chuyển hóa đầy đủ thành giá trị kinh tế.

Điểm mạnh của Nghệ An nằm ở việc sở hữu một cấu trúc tài nguyên hiếm có: biển - sông - rừng trong cùng một không gian địa lý. Trên dải bờ biển dài hơn 82 km, các bãi biển như Cửa Lò, Cửa Hội, Bãi Lữ, Quỳnh Phương, Diễn Thành không chỉ mang giá trị cảnh quan, mà còn là nền tảng để phát triển nhiều loại hình du lịch khác nhau. Đáng chú ý, sự kết nối giữa biển với sông Lam và vùng sinh thái miền Tây - nơi có Khu dự trữ sinh quyển thế giới - đang mở ra khả năng hình thành các chuỗi sản phẩm du lịch liên hoàn, gia tăng chiều sâu trải nghiệm thay vì khai thác đơn lẻ.

Xu hướng phát triển mới cho thấy du lịch biển Nghệ An đang từng bước thoát khỏi mô hình "du lịch tắm biển thuần túy". Các sản phẩm trải nghiệm như du lịch cộng đồng làng chài, du lịch sinh thái vùng cửa sông, tour du thuyền trên sông Lam kết hợp thưởng thức dân ca ví, giặm, hay các lễ hội biển được tổ chức quanh năm đang dần tạo nên sự khác biệt. Đây là hướng đi quan trọng để kéo dài mùa du lịch và nâng cao giá trị chi tiêu của du khách.

Một động lực quan trọng khác đến từ hạ tầng và dòng vốn đầu tư. Hệ thống giao thông ngày càng hoàn thiện với tuyến đường ven biển, cao tốc Bắc - Nam, cùng với cảng Cửa Lò và sân bay Vinh giúp tăng khả năng kết nối liên vùng. Đặc biệt, Nghệ An liên tục nằm trong nhóm địa phương thu hút FDI lớn của cả nước, tạo nền tảng để phát triển các tổ hợp nghỉ dưỡng, dịch vụ và giải trí quy mô lớn - yếu tố then chốt để nâng cấp chất lượng du lịch biển.

Tuy nhiên, để tạo bước đột phá thực sự, vấn đề không chỉ nằm ở nguồn lực, mà ở cách tổ chức phát triển. Một trong những hướng đi đáng chú ý là quy hoạch không gian du lịch theo các cụm liên kết. Theo đó, khu vực Cửa Lò - Cửa Hội - Bãi Lữ có thể trở thành trung tâm nghỉ dưỡng và dịch vụ cao cấp; Quỳnh Lưu - Hoàng Mai phát triển du lịch cộng đồng, văn hóa biển; trong khi Diễn Châu - Nghi Lộc hướng tới du lịch sinh thái và nghỉ dưỡng xanh. Cách tiếp cận này giúp tối ưu hóa lợi thế từng vùng và tạo ra các tuyến du lịch liên hoàn, thay vì phát triển dàn trải.

Song song với đó, việc thu hút các nhà đầu tư chiến lược vào các tổ hợp du lịch quy mô lớn sẽ đóng vai trò quyết định trong việc nâng tầm điểm đến. Những mô hình nghỉ dưỡng cao cấp, trung tâm hội nghị, công viên giải trí biển nếu được phát triển đồng bộ sẽ giúp Nghệ An không chỉ giữ chân du khách lâu hơn, mà còn thu hút các dòng khách có mức chi tiêu cao.

Dẫu vậy, phát triển nhanh không thể tách rời yêu cầu bền vững. Bảo vệ môi trường biển, gìn giữ hệ sinh thái và bản sắc văn hóa ven biển phải được đặt ở vị trí trung tâm trong mọi quyết sách. Đây không chỉ là điều kiện để phát triển lâu dài, mà còn là yếu tố tạo nên giá trị khác biệt cho du lịch Nghệ An trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt.

Trong tổng thể kinh tế biển, du lịch đang đóng vai trò kết nối và lan tỏa, thúc đẩy nhiều lĩnh vực khác như vận tải, thương mại, dịch vụ và văn hóa cùng phát triển. Khi được tổ chức theo hướng hiện đại, đa ngành và có chiều sâu, du lịch biển sẽ không chỉ là một ngành kinh tế, mà trở thành động lực tăng trưởng mới của Nghệ An.

Biển Nghệ An hôm nay không chỉ là nơi đón khách, mà đang từng bước trở thành không gian tạo giá trị. Khi tư duy phát triển chuyển từ khai thác sang kiến tạo, từ số lượng sang chất lượng, du lịch biển sẽ không còn là "mùa vụ", mà trở thành động lực tăng trưởng bền vững. Và khi đó, trên bản đồ du lịch biển Việt Nam, Nghệ An sẽ không chỉ là một điểm đến quen thuộc, mà là một cực phát triển thực sự.