Kinh tế Việt Nam: Duy trì đà tăng trưởng, củng cố sức chống chịu

Bên cạnh những diễn biến tích cực về tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa thì Báo cáo trước Quốc hội về tình hình kinh tế xã hội phiên khai mạc kỳ họp Quốc hội lần này, Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định, những kết quả đáng chú ý trên nhiều lĩnh vực, phản ánh sức bật mạnh mẽ của nền kinh tế. Chặng đường còn lại của năm tiếp tục đặt ra nhiều nhiệm vụ cao hơn như duy trì đà tăng trưởng, phát huy các động lực của nền kinh tế, đồng thời bảo đảm ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát. Vậy cơ sở nào để hướng tới mục tiêu tăng trưởng cả năm và đâu là những thách thức cần giải quyết trong những tháng cuối năm?

Tăng trưởng quý sau cao hơn quý trước. GDP quý 3 tăng gần 10%, tính chung 9 tháng tăng 9,01%, thuộc nhóm cao của khu vực và thế giới. 12 trên 34 địa phương đạt mức tăng hai con số. Công nghiệp tiếp tục là lực kéo chủ đạo, với khu vực công nghiệp - xây dựng tăng hơn 11,21%, cao nhất trong hơn một thập kỷ. Chỉ số sản xuất công nghiệp ngành chế biến, chế tạo tăng gần 13%.

Dòng vốn đầu tư được khơi thông, mà nổi bật là dòng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký hơn 50 tỷ USD, tăng hơn 76%, cao nhất từ năm 2021 đến nay. Tiêu dùng trong nước khởi sắc, tổng mức bán lẻ tăng hơn 13%. Khách quốc tế đạt gần 18 triệu lượt, cao nhất từ trước đến nay. Lạm phát được kiểm soát quanh mức mục tiêu, dù giá xăng dầu thế giới tăng mạnh.

Thu ngân sách cả năm ước đạt hơn 3 triệu tỷ đồng, tăng 14%, dù đã miễn, giảm, gia hạn khoảng 360 nghìn tỷ đồng thuế, phí. Nợ công được giữ trong giới hạn an toàn.

Việt Nam được tin tưởng nhờ cải cách và sức chống chịu

Những kết quả tích cực trong 9 tháng đầu năm đang tạo thêm nền tảng và niềm tin để Việt Nam hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn mới. Thông điệp được Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đưa ra tại Diễn đàn Kinh tế Mùa Thu vừa diễn ra tại Thành phố Hồ Chí Minh là: "Sức chống chịu của một quốc gia không chỉ được đo bằng khả năng đứng vững trước các cú sốc, mà quan trọng hơn là năng lực thích ứng, phục hồi và tự đổi mới để vươn lên mạnh mẽ hơn sau biến động".

Từ ổn định chính trị, xã hội và củng cố nền tảng kinh tế vĩ mô, Việt Nam đang chủ động nâng cao năng lực tự chủ, xây dựng các chính sách phát triển dài hạn và kiến tạo những quan hệ hợp tác cùng chia sẻ lợi ích, trách nhiệm.

Thông điệp của Thủ tướng Lê Minh Hưng đã nhận được sự hưởng ứng tích cực từ cộng đồng các nhà đầu tư quốc tế. Các đối tác cho rằng, với năng lực tự chủ ngày càng được củng cố, quyết tâm cải cách và năng lực thích ứng trước nhiều biến động, Việt Nam có đủ cơ sở để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng cao, đồng thời đóng vai trò lớn hơn trong các chuỗi giá trị và cấu trúc phát triển của khu vực.

Bà Sandy Chong - Giám đốc các Sáng kiến khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) đánh giá: "Ngay trong phát biểu khai mạc diễn đàn Thủ tướng Lê Minh Hưng đã nhấn mạnh: Không chỉ tăng trưởng, không chỉ thu hút đầu tư, mà phải tăng trưởng có trách nhiệm. Tôi rất tâm đắc với thông điệp này. Việt Nam muốn tìm những đối tác tin cậy, sẵn sàng cùng Chính phủ hướng tới một tương lai bền vững hơn. Tôi nghĩ đó là một thông điệp rất quan trọng".

Các đối tác quốc tế đánh giá cao thông điệp của Thủ tướng, cho thấy một Việt Nam cởi mở, tin cậy, sẵn sàng hợp tác đa phương.

Bà Pauline Tamesis - Điều phối viên thường trú Liên hợp quốc tại Việt Nam nhận định: "Diễn đàn Kinh tế Mùa Thu là một ví dụ truyền cảm hứng cho thấy Việt Nam đang kiến tạo những mô hình hợp tác mới trong thời kỳ biến động và thể hiện vai trò dẫn dắt trong chủ nghĩa đa phương. Thủ tướng Lê Minh Hưng đã nói về tự chủ chiến lược, hội nhập quốc tế, nâng cao sức chống chịu, cởi mở và hợp tác. Việc tổ chức diễn đàn này chính là minh chứng cụ thể cho những thông điệp đó".

Ông Benny Miao - Phó Tổng Giám đốc điều hành cấp cao, Ngân hàng Cathay United đánh giá: "Triển vọng của Việt Nam rất hứa hẹn. Việc Việt Nam thu hút được lượng vốn nước ngoài lớn như vậy càng khẳng định Việt Nam đã trở thành trung tâm sản xuất và đầu tư của khu vực. Chúng tôi mong muốn được đồng hành, góp phần hỗ trợ Việt Nam bước vào giai đoạn tăng trưởng tiếp theo".

Với tỷ trọng nợ công trên GDP khoảng 35%, Việt Nam còn nhiều dư địa tài khoá cho tăng trưởng, với nền tảng công nghiệp và sản xuất.

"Việt Nam là một nền kinh tế thực, với tỷ trọng công nghiệp chế tạo và các dịch vụ đi kèm chiếm phần lớn GDP. Để thực hiện mục tiêu tăng trưởng 10%, cùng với tăng cường kênh dẫn vốn, Việt Nam cũng đang nỗ lực tăng năng suất, hiệu quả quản trị và hoạt động, từ tất cả các khu vực của nền kinh tế, khu vực công, doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp tư nhân và cả doanh nghiệp nước ngoài", ông Denis Depoux - Tổng Giám đốc toàn cầu, Thành viên Hợp danh cấp cao, Công ty Tư vấn chiến lược Roland Berger đánh giá.

Ông Lưu Trọng An Hà - Giám đốc Công ty Đầu tư Lotus Investment cho biết: "Tất cả các nhà đầu tư họ mong muốn là vào Việt Nam, họ không nhìn Việt Nam ở một cái phương diện là chúng ta là một quốc gia 100 triệu dân và nền phát triển GDP đang phấn đấu là trên 10%/năm, mà họ đang nhìn vào tương lai chúng ta có thể trở thành một hạt nhân rất là quan trọng trong khu vực ASEAN".

Ông Julien Guerrier - Đại sứ Liên minh châu Âu (EU) tại Việt Nam nhận định: "Những cải cách hành chính của Việt Nam đang cho thấy năng lực tạo ra thay đổi sâu sắc. Câu chuyện phát triển của Việt Nam là một trong những câu chuyện đáng chú ý nhất của thời đại chúng ta. Giữa một nền kinh tế toàn cầu phân mảnh, bất định và tăng trưởng chậm lại ở nhiều khu vực, Việt Nam nổi bật nhờ sự năng động, khả năng chống chịu và khát vọng".

Giảm áp lực giá, tăng sức chống chịu của nền kinh tế

Mục tiêu tăng trưởng kinh tế liên tục 2 con số chỉ có thể trở thành hiện thực trên một nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định và có sức chống chịu của nền kinh tế. Trong đó, kiểm soát lạm phát không chỉ là yêu cầu trước mắt, mà còn là điều kiện để củng cố niềm tin, bảo vệ sức mua và tạo dư địa cho nền kinh tế tiếp tục phát triển.

Chỉ số giá tiêu dùng, thước đo quan trọng của lạm phát, bình quân 9 tháng qua tăng 4,52%, nhỉnh hơn mục tiêu kiểm soát lạm phát khoảng 4,5% của cả năm. Áp lực điều hành giá trong những tháng còn lại vì thế càng lớn, nhất là khi nền kinh tế cần tiếp tục tăng tốc. Bài toán đặt ra là vừa kiểm soát mặt bằng giá, giảm chi phí đầu vào cho người dân và doanh nghiệp, vừa duy trì các động lực tăng trưởng.

Chợ Hôm - Đức Viên, một trong những chợ bán lẻ lớn của Hà Nội, công tác quản lý giá được thực hiện thông qua hoạt động kiểm tra thường xuyên của ban quản lý. Tại các siêu thị và cửa hàng tiện ích, giá bán cũng được niêm yết rõ ràng. Tuy nhiên, ở các chợ dân sinh tự phát và một số điểm bán lẻ nhỏ, việc giám sát giá vẫn còn khó khăn, đòi hỏi các lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm.

Đối với các mặt hàng, dịch vụ thuộc phạm vi quản lý, các bộ, ngành và địa phương phải chủ động theo dõi cung cầu, bảo đảm lưu thông hàng hóa thông suốt. Với những mặt hàng do Nhà nước định giá, việc điều chỉnh cần được đánh giá kỹ lưỡng về tác động đến mục tiêu kiểm soát lạm phát trước khi quyết định thời điểm thực hiện.

Bên cạnh kiểm soát trực tiếp tại thị trường, điều hành giá còn đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa chính sách tiền tệ, tài khóa và các chính sách vĩ mô khác. Đáng chú ý, Chính phủ đã yêu cầu xây dựng phương án giảm giá bán lẻ điện bình quân từ ngày 1/11/2026; đồng thời khẩn trương xem xét phương án giảm thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng về 0%.

Điện và xăng dầu là những đầu vào quan trọng của nền kinh tế. Trong đó, công nghiệp chiếm khoảng 52-55% tổng nhu cầu điện; giá xăng dầu tác động trực tiếp đến chi phí vận tải và lưu thông hàng hóa. Khi được triển khai, các giải pháp giảm chi phí năng lượng sẽ góp phần hạ giá thành sản xuất, hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng hoạt động, đồng thời hạn chế áp lực tăng giá hàng hóa, dịch vụ, thúc đẩy tiêu dùng

Tăng trưởng cao chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi cùng ổn định kinh tế vĩ mô, thu nhập của người dân được cải thiện và sức mua được bảo vệ. Vì vậy, cùng với phát huy các động lực từ sản xuất, đầu tư, xuất khẩu và tiêu dùng, việc kiểm soát chi phí, nhất là giá điện và xăng dầu, có ý nghĩa trực tiếp đối với sức cạnh tranh của doanh nghiệp và đời sống người dân.

Điều hành kinh tế trong những tháng cuối năm nay và đầu năm sau vì thế đòi hỏi Chính phủ vừa quyết liệt tăng tốc, vừa thận trọng, linh hoạt, nhằm thúc đẩy tăng trưởng cao nhưng vẫn giữ vững ổn định và nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế. Những yêu cầu này sẽ tiếp tục được phân tích, làm rõ tại phiên thảo luận của Quốc hội vào chiều mai về tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 và dự kiến kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027.