Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 - Dấu mốc của một mùa thi đổi mới

Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 đã chính thức khép lại sau hai ngày thi 11 và 12/6 với sự tham gia của hơn 1,2 triệu thí sinh trên cả nước. Không chỉ là kỳ thi có quy mô lớn nhất từ trước đến nay, đây còn là dấu mốc đặc biệt khi lần đầu tiên được tổ chức hoàn toàn theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018.

Từ khâu chuẩn bị đến tổ chức thi, kỳ thi năm nay diễn ra trong bối cảnh nhiều thay đổi. Đây là năm đầu tiên cả nước vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đồng thời số lượng thí sinh tăng mạnh so với năm trước. Tuy nhiên, với sự phối hợp của ngành giáo dục, chính quyền địa phương, lực lượng công an, y tế, điện lực và các tổ chức đoàn thể, công tác tổ chức thi được đánh giá diễn ra an toàn, nghiêm túc và đúng quy chế.

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, hơn 99% thí sinh đăng ký đã có mặt dự thi ở các môn bắt buộc và môn lựa chọn. Trong ngày thi đầu tiên, hơn 1,2 triệu thí sinh hoàn thành hai môn bắt buộc là Ngữ văn và Toán. Ngày thi thứ hai tiếp tục diễn ra thuận lợi với các môn lựa chọn theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018.

Đề thi chuyển mạnh sang đánh giá năng lực

Điểm mới đáng chú ý nhất của kỳ thi năm nay nằm ở cấu trúc và định hướng ra đề thi. Đề thi được xây dựng theo hướng đánh giá năng lực, giảm dần việc kiểm tra ghi nhớ máy móc, tăng cường khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Nội dung đề bám sát chương trình học, trong đó kiến thức lớp 12 chiếm tỷ trọng chủ yếu nhưng vẫn có sự liên thông với kiến thức lớp 10 và lớp 11.

Môn Ngữ văn tạo nhiều bất ngờ khi sử dụng ngữ liệu ngoài sách giáo khoa và đưa các vấn đề thời sự như công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI), đổi mới sáng tạo vào đề thi. Những câu hỏi liên quan đến việc sử dụng AI hay khát vọng tạo ra những "Steve Jobs Việt Nam" đã thu hút sự quan tâm lớn của học sinh, giáo viên và dư luận xã hội.

Nhiều chuyên gia đánh giá đề thi vừa giàu tính thời sự vừa thể hiện rõ định hướng phát triển năng lực tư duy, phản biện và khả năng liên hệ thực tiễn của học sinh. Cấu trúc đề thi mới cũng tạo sự phân hóa rõ hơn, phục vụ đồng thời mục tiêu xét tốt nghiệp và tuyển sinh đại học.

Trong khi đó, đề thi môn Toán tiếp tục duy trì cấu trúc quen thuộc từ năm 2025 với các dạng câu hỏi trắc nghiệm nhiều lựa chọn, đúng - sai và trả lời ngắn. Các giáo viên nhận định đề có độ phân hóa hợp lý, phần cơ bản giúp học sinh đạt mục tiêu xét tốt nghiệp, trong khi các câu vận dụng cao đủ khả năng phân loại thí sinh phục vụ tuyển sinh đại học.

Nhiều bài toán được xây dựng từ các tình huống thực tế như ứng dụng AI trong y tế, lưu trữ năng lượng, sản xuất nông nghiệp hay tối ưu hóa lợi nhuận. Điều này cho thấy xu hướng đưa kiến thức toán học đến gần hơn với đời sống, thay vì chỉ dừng lại ở các dạng bài thuần túy học thuật.

Các môn tự chọn tăng tính thực tiễn

Ở ngày thi thứ hai, thí sinh hoàn thành hai môn tự chọn trong số các môn học theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Theo nhận định của nhiều giáo viên, đề thi các môn lựa chọn tiếp tục thể hiện rõ định hướng đánh giá năng lực, giảm yêu cầu học thuộc máy móc và tăng cường vận dụng kiến thức vào thực tiễn.

Đối với các môn khoa học tự nhiên như Vật lý, Hóa học và Sinh học, đề thi được đánh giá bám sát chương trình học, có nhiều câu hỏi gắn với hiện tượng thực tế và ứng dụng khoa học trong đời sống. Các môn này vẫn duy trì độ phân hóa cần thiết ở nhóm câu hỏi vận dụng và vận dụng cao nhằm phục vụ công tác tuyển sinh đại học.

Trong khi đó, các môn Lịch sử, Địa lý và Giáo dục kinh tế và pháp luật tiếp tục chú trọng khả năng phân tích, liên hệ và xử lý thông tin thay vì ghi nhớ đơn thuần. Nhiều câu hỏi yêu cầu thí sinh vận dụng kiến thức đã học để lý giải các vấn đề kinh tế, xã hội và thực tiễn cuộc sống.

Riêng môn Tiếng Anh nhận được nhiều sự quan tâm khi xuất hiện các dạng câu hỏi đọc hiểu và sử dụng ngôn ngữ trong bối cảnh thực tế. Nhiều giáo viên đánh giá đề thi có độ phân hóa tốt, phù hợp với mục tiêu vừa xét tốt nghiệp vừa phục vụ tuyển sinh đại học.

Nhìn chung, các môn thi tự chọn năm nay được nhận xét có cấu trúc ổn định, bám sát định hướng đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố từ trước, giúp thí sinh không bị bất ngờ nhưng vẫn bảo đảm khả năng phân loại ở nhóm học sinh khá, giỏi.

Những hình ảnh đẹp của mùa thi

Bên cạnh những đổi mới về chuyên môn, kỳ thi năm nay còn ghi nhận nhiều hình ảnh đẹp về tinh thần đồng hành của xã hội đối với thí sinh. Tại nhiều địa phương, chính quyền cơ sở, lực lượng thanh niên tình nguyện, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội đã triển khai hàng loạt hoạt động hỗ trợ như bố trí điểm nghỉ miễn phí cho phụ huynh, cung cấp nước uống, suất ăn và phương tiện đưa đón thí sinh.

Nhiều câu chuyện xúc động cũng được ghi nhận tại các điểm thi trên cả nước. Hình ảnh thí sinh bị gãy chân được hỗ trợ vào phòng thi hay những phụ huynh kiên nhẫn chờ con dưới nắng hè tiếp tục trở thành những khoảnh khắc đẹp của mùa thi năm nay.

Dù nhìn chung kỳ thi diễn ra thuận lợi, Ban Chỉ đạo thi cấp quốc gia vẫn ghi nhận một số trường hợp vi phạm quy chế. Trong ngày thi đầu tiên, 27 thí sinh bị đình chỉ do mang điện thoại hoặc tài liệu vào phòng thi. Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng liên tục cảnh báo nguy cơ gian lận bằng thiết bị công nghệ cao và AI, yêu cầu các điểm thi tăng cường biện pháp phòng ngừa, phát hiện và xử lý kịp thời.

Mở ra hành trình mới

Kỳ thi tốt nghiệp THPT không chỉ là căn cứ xét công nhận tốt nghiệp mà còn là cơ sở quan trọng để các trường đại học, cao đẳng tuyển sinh. Đặc biệt, kết quả kỳ thi năm nay còn được sử dụng để xét cấp học bổng đối với nhiều ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược.

Sau hai ngày thi căng thẳng, điều đọng lại không chỉ là những con số hay tỷ lệ dự thi, mà còn là hình ảnh của một kỳ thi ngày càng hướng tới sự nhân văn, thực chất và đánh giá đúng năng lực người học.

Với hơn 1,2 triệu thí sinh, kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 đã khép lại, mở ra một hành trình mới trên cánh cửa đại học, nghề nghiệp và tương lai phía trước. Điểm thi dự kiến được công bố vào ngày 1/7, đánh dấu chặng cuối cùng của hành trình 12 năm đèn sách và khởi đầu cho những lựa chọn mới của thế hệ học sinh đầu tiên hoàn thành trọn vẹn Chương trình giáo dục phổ thông 2018.

Một số hình ảnh VTV Times ghi nhận: