Lai Châu chuyển Nghị quyết 57 từ xây nền tảng sang tạo giá trị

Từ hạ tầng số đến nền móng của chính quyền số

Với đặc thù là tỉnh miền núi, biên giới, địa bàn rộng, dân cư phân tán, việc đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào thực tiễn đặt ra không ít thách thức đối với Lai Châu. Tuy nhiên, thay vì chờ đủ điều kiện mới chuyển đổi, tỉnh xác định phải từng bước tạo dựng nền tảng, ưu tiên những lĩnh vực có khả năng tác động trực tiếp đến quản lý nhà nước, người dân và doanh nghiệp.

Tinh thần này được cụ thể hóa trong Kế hoạch số 63-KH/TU ngày 6/4/2026 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW năm 2026, với định hướng chuyển mạnh từ xây dựng nền tảng sang tạo ra sản phẩm, giá trị và tác động có thể đo lường. Cấp cơ sở được xác định là trọng tâm, trong đó hạ tầng, nhân lực, kỹ năng số và hoạt động của bộ phận một cửa được đặt ở vị trí quan trọng.

Sau 9 tháng triển khai, những con số cho thấy chuyển đổi số tại Lai Châu đang đi sâu hơn vào hoạt động của hệ thống chính trị. Toàn tỉnh duy trì 2.115 trạm thu phát sóng di động; cáp quang phủ 100% trung tâm xã. Tỷ lệ xử lý văn bản đi toàn trình đạt 86,6%; hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính cung cấp 1.986 thủ tục. 100% hồ sơ, tài liệu công việc phát sinh mới, trừ văn bản mật, được xử lý trên môi trường điện tử.

Đáng chú ý, 9 tháng đầu năm, các cấp đã hoàn thành 169/274 nhiệm vụ được theo dõi. Kết quả này được thực hiện trong bối cảnh tỉnh tiếp tục yêu cầu các cơ quan, đơn vị rà soát cụ thể nhiệm vụ, xác định rõ mức độ hoàn thành, nguyên nhân và trách nhiệm đối với những phần việc còn chậm.

Không chỉ dừng ở việc đưa văn bản lên môi trường điện tử, Lai Châu đang chuyển sang bài toán khó hơn: dữ liệu phải được chuẩn hóa, kết nối và khai thác.

Tỉnh đã phê duyệt chủ trương đầu tư Kho dữ liệu dùng chung, ban hành Từ điển dữ liệu và đẩy mạnh số hóa tài liệu. Đến hết 9 tháng, hơn 32,89 triệu trong tổng số 60 triệu trang tài liệu được số hóa, đạt 54,82%; toàn tỉnh đang khai thác 41 cơ sở dữ liệu.

Đây là nền tảng quan trọng để chuyển phương thức quản lý từ xử lý từng hồ sơ sang khai thác dữ liệu phục vụ điều hành, giảm việc người dân phải cung cấp lại thông tin đã có và tạo điều kiện để các cơ quan sử dụng chung nguồn dữ liệu.

Công nghệ bắt đầu đi vào những bài toán cụ thể

Nếu hạ tầng và dữ liệu là nền móng thì việc ứng dụng công nghệ để giải quyết những vấn đề cụ thể mới là thước đo tiếp theo của quá trình chuyển đổi số.

Tại Lai Châu, tinh thần này thể hiện qua việc tỉnh triển khai cơ chế thử nghiệm có kiểm soát và đã nghiệm thu, chứng nhận hoàn thành 3 mô hình đột phá gồm: Trợ lý ảo hành chính công đa ngôn ngữ; Trung tâm Điều hành thông minh cấp xã và cấp tỉnh; Trợ lý ảo công vụ.

Trong đó, mô hình trợ lý ảo đa ngôn ngữ được triển khai tại phường Đoàn Kết cho thấy một hướng tiếp cận phù hợp với đặc thù địa phương. Hệ thống được thiết kế nhằm hỗ trợ người dân và công chức hoàn thiện thủ tục hành chính; đồng thời có định hướng mở rộng cơ sở dữ liệu tiếng Thái và các ngôn ngữ dân tộc khác, qua đó giảm rào cản ngôn ngữ trong tiếp cận dịch vụ công.

Đây cũng là cách Lai Châu lựa chọn hướng đi phù hợp với điều kiện thực tế: không chạy theo công nghệ đắt đỏ, đầu tư dàn trải mà ưu tiên những giải pháp có khả năng triển khai, nhân rộng và tạo hiệu quả thiết thực.

Ở lĩnh vực kinh tế số, 100% doanh nghiệp trên địa bàn đã ứng dụng nền tảng số trong quản trị. Thương mại điện tử, truy xuất nguồn gốc, quảng bá và tiêu thụ nông sản chủ lực thông qua phát sóng trực tiếp tiếp tục được đẩy mạnh.

Những hoạt động này cho thấy chuyển đổi số không còn chỉ là câu chuyện của cơ quan hành chính. Khi doanh nghiệp đưa nền tảng số vào quản trị, sản phẩm địa phương được quảng bá trên môi trường số, dữ liệu được chuẩn hóa và người dân có thêm kỹ năng sử dụng dịch vụ trực tuyến, công nghệ bắt đầu tác động trực tiếp đến đời sống kinh tế - xã hội.

Một hướng triển khai khác đang được Lai Châu chú trọng là phát triển công dân số. Tháng 4/2026, UBND tỉnh ban hành Kế hoạch cao điểm đẩy mạnh phát triển công dân số, gắn với Nghị quyết số 10-NQ/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh và Kế hoạch 63-KH/TU thực hiện Nghị quyết 57. Kế hoạch đặt mục tiêu thúc đẩy các trụ cột Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số, đồng thời tăng cường hướng dẫn người dân sử dụng định danh điện tử và các tiện ích số.

Phong trào “Bình dân học vụ số” đang trở thành một trong những cách đưa kỹ năng số đến gần người dân. Sau 9 tháng, toàn tỉnh có 22.789 người đăng ký với 142.631 lượt học; 616 Tổ Công nghệ số cộng đồng tiếp tục hoạt động tại cơ sở.

Từ quyết tâm chính trị đến giá trị đo được

Sau giai đoạn tập trung xây dựng thể chế, hạ tầng và dữ liệu, yêu cầu đặt ra với Lai Châu trong những tháng cuối năm là tạo ra kết quả cụ thể hơn.

Phát biểu kết luận Hội nghị đánh giá kết quả thực hiện Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, Chủ tịch UBND tỉnh Hà Quang Trung yêu cầu chuyển mạnh từ triển khai nhiệm vụ sang tạo ra giá trị thực tế; khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải tạo ra sản phẩm, kết quả cụ thể, đóng góp thiết thực vào phát triển kinh tế - xã hội.

Yêu cầu này cũng phù hợp với định hướng chung trong triển khai Nghị quyết 57 ở cấp Trung ương: sau giai đoạn hoàn thiện chủ trương, cơ chế và các điều kiện nền tảng, trọng tâm năm 2026 được xác định là tạo ra sản phẩm, công nghệ và kết quả cụ thể phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Với Lai Châu, bài toán ấy trước hết nằm ở dữ liệu. Tỉnh đang hướng tới kho dữ liệu dùng chung bảo đảm “đúng - đủ - sạch - sống”; tiếp tục kết nối, khai thác các cơ sở dữ liệu; triển khai dữ liệu mở và đưa các nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu cấp tỉnh vào vận hành.

Cùng với đó là yêu cầu về con người. Các xã, phường được đề nghị rà soát năng lực cán bộ, bố trí nhân lực công nghệ thông tin phù hợp, phấn đấu 100% xã, phường và sở, ngành có nhân lực đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số.

Ở cơ sở, vai trò của 616 Tổ Công nghệ số cộng đồng tiếp tục được đặt vào vị trí quan trọng. Tháng 8/2026, Sở Khoa học và Công nghệ Lai Châu đã hoàn thiện dự thảo chính sách hỗ trợ các tổ này giai đoạn 2026-2030. Sau sắp xếp thôn, bản, tổ dân phố, số lượng tổ giảm từ 956 xuống 616, nhưng phạm vi địa bàn, số hộ dân phục vụ và khối lượng nhiệm vụ của mỗi tổ tăng lên.

Điều đó cho thấy một thực tế: ở một tỉnh miền núi, chuyển đổi số không chỉ được quyết định bởi tốc độ đầu tư hạ tầng hay số lượng phần mềm được đưa vào sử dụng. Khoảng cách số chỉ thực sự được thu hẹp khi công nghệ đến được với từng xã, từng bản, từng hộ dân và người dân có đủ kỹ năng để sử dụng.

Quý IV/2026, Lai Châu tiếp tục tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn, huy động nguồn lực xóa các điểm lõm sóng di động, đưa nền tảng chia sẻ, tích hợp dữ liệu cấp tỉnh vào vận hành, làm sạch và kết nối dữ liệu, đồng thời nhân rộng những mô hình có hiệu quả.

Từ những trạm phát sóng trên các địa bàn vùng cao, những trang tài liệu được số hóa, những kho dữ liệu đang hình thành đến các trợ lý AI hỗ trợ người dân và cán bộ, Nghị quyết 57 đang được Lai Châu cụ thể hóa bằng những phần việc ngày càng gần với đời sống.

Chặng đường phía trước vẫn còn nhiều việc phải làm. Nhưng khi công nghệ được đặt vào những bài toán cụ thể của địa phương, dữ liệu trở thành nguồn lực và người dân trở thành trung tâm của quá trình chuyển đổi, những nền tảng được xây dựng hôm nay có thể trở thành động lực cho một phương thức phát triển mới của Lai Châu.