Lai Châu: Gỡ điểm nghẽn năng lượng, mở rộng không gian phát triển kinh tế

Năng lượng – trụ cột trong chiến lược phát triển của tỉnh

Trong bối cảnh cả nước đang đẩy mạnh thực hiện Quy hoạch điện VIII và chuyển dịch năng lượng theo hướng xanh, bền vững, Lai Châu tiếp tục khẳng định vị thế là một trong những trung tâm năng lượng quan trọng của khu vực Tây Bắc. Không chỉ sở hữu tiềm năng thủy điện dồi dào, địa phương còn đang mở rộng không gian phát triển đối với các loại hình năng lượng tái tạo, tạo động lực mới cho tăng trưởng kinh tế.

Sáng 18/6, đồng chí Lê Minh Ngân, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh chủ trì cuộc họp nghe báo cáo tình hình triển khai các dự án phát triển năng lượng trên địa bàn. Cuộc họp không chỉ đánh giá tiến độ thực hiện các dự án hiện có mà còn xác định những giải pháp quan trọng nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng năng lượng phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh trong giai đoạn mới.

Theo báo cáo của Sở Công Thương, hiện toàn tỉnh có 131 dự án nguồn điện đã được phê duyệt chủ trương đầu tư với tổng công suất hơn 4.799MW. Trong đó, 73 dự án thủy điện đã đi vào vận hành với tổng công suất trên 3.268MW, sản lượng điện trung bình hằng năm đạt hơn 12 tỷ kWh.

Những con số này cho thấy năng lượng không chỉ là lĩnh vực kinh tế mũi nhọn mà còn là nguồn thu ngân sách chủ lực của tỉnh. Nhiều địa phương có dự án thủy điện đã có điều kiện đầu tư hạ tầng, cải thiện đời sống người dân và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế.

Bên cạnh các dự án đã vận hành, 27 dự án thủy điện khác đang được triển khai xây dựng với tổng công suất gần 394MW. Đây sẽ là nguồn bổ sung quan trọng cho hệ thống điện quốc gia cũng như tạo thêm việc làm, nguồn thu cho địa phương trong thời gian tới.

Khơi dậy tiềm năng, tháo gỡ những điểm nghẽn

Không dừng lại ở kết quả hiện có, Lai Châu đang hướng tới khai thác mạnh mẽ hơn nữa tiềm năng năng lượng nhằm phục vụ mục tiêu tăng trưởng GRDP từ 10% trở lên.

Theo thống kê, toàn tỉnh hiện có tới 87 dự án nguồn điện với tổng công suất gần 15.856MW đang được nghiên cứu bổ sung để khai thác hiệu quả lợi thế về địa hình, nguồn nước và điều kiện tự nhiên. Đây được xem là dư địa phát triển rất lớn, mở ra cơ hội để Lai Châu tiếp tục khẳng định vai trò trung tâm năng lượng của khu vực Tây Bắc.

Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành hiện thực vẫn còn không ít khó khăn, thách thức.

Tại cuộc họp, nhiều đại biểu đã tập trung phân tích những tồn tại liên quan đến thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng, chuyển mục đích sử dụng đất và sử dụng rừng. Đây là những vấn đề thường xuyên phát sinh trong quá trình triển khai các dự án năng lượng, đặc biệt đối với các công trình có quy mô lớn.

Một số dự án dù đã được chấp thuận chủ trương đầu tư nhưng tiến độ triển khai còn chậm, ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng nguồn lực và kế hoạch phát triển kinh tế của địa phương.

Đáng chú ý, theo Điều chỉnh Quy hoạch điện VIII, giai đoạn 2025-2035, Lai Châu được quy hoạch 33 dự án lưới điện truyền tải. Tuy nhiên đến nay mới có 3 dự án hoàn thành và 5 dự án đang triển khai xây dựng.

Điều đó đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đẩy nhanh tiến độ đầu tư hạ tầng truyền tải điện. Bởi nếu nguồn điện được phát triển nhưng hệ thống truyền tải chưa đồng bộ thì hiệu quả khai thác sẽ bị hạn chế, đồng thời ảnh hưởng đến khả năng thu hút đầu tư trong tương lai.

Trước thực tế đó, UBND tỉnh đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo các sở, ngành, địa phương tập trung tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp triển khai dự án theo đúng tiến độ.

Tạo bứt phá để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số

Kết luận cuộc họp, Bí thư Tỉnh ủy Lê Minh Ngân khẳng định phát triển năng lượng là một trong những động lực quan trọng nhất đối với sự phát triển của Lai Châu hiện nay và trong nhiều năm tới.

Quan điểm xuyên suốt của tỉnh là phải khơi thông mọi nguồn lực, khai thác tối đa tiềm năng, lợi thế nhưng vẫn bảo đảm hài hòa giữa phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường và sử dụng hiệu quả tài nguyên.

Theo đó, Đảng ủy UBND tỉnh được giao tiếp tục lãnh đạo UBND tỉnh chỉ đạo các sở, ngành, địa phương đa dạng hóa các loại hình năng lượng tái tạo; đẩy mạnh cải cách hành chính; tạo môi trường đầu tư thông thoáng, minh bạch để thu hút doanh nghiệp.

Một yêu cầu được Bí thư Tỉnh ủy nhấn mạnh là phải rà soát toàn bộ danh mục các dự án nguồn điện và lưới điện trên địa bàn. Những dự án chậm tiến độ kéo dài, không triển khai hoặc không còn phù hợp cần kiên quyết thu hồi để dành cơ hội cho các nhà đầu tư có năng lực thực sự.

Song song với đó, công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, chuyển đổi mục đích sử dụng đất và sử dụng rừng phải được tập trung chỉ đạo quyết liệt nhằm tháo gỡ những nút thắt đang ảnh hưởng đến tiến độ các dự án.

Đối với ngành Công Thương, nhiệm vụ trọng tâm là phối hợp chặt chẽ với Tập đoàn Điện lực Việt Nam và các đơn vị liên quan để đẩy nhanh các dự án truyền tải điện, bảo đảm nguồn điện được khai thác hiệu quả và đóng góp nhiều hơn cho ngân sách địa phương.

Tỉnh cũng đặc biệt quan tâm đến việc thu hút các nhà đầu tư chiến lược trong lĩnh vực năng lượng. Sự tham gia của những tập đoàn lớn sẽ góp phần nâng cao chất lượng dự án, ứng dụng công nghệ hiện đại và tạo ra những giá trị gia tăng bền vững.

Từ những định hướng quyết liệt của tỉnh có thể thấy, năng lượng đang được xác định là một trong những trụ cột quan trọng nhất để Lai Châu hiện thực hóa khát vọng phát triển nhanh và bền vững. Khi những điểm nghẽn được tháo gỡ, những tiềm năng được đánh thức và những dự án mới được triển khai đồng bộ, nguồn lực năng lượng sẽ tiếp tục trở thành “đòn bẩy” quan trọng, góp phần đưa Lai Châu bứt phá mạnh mẽ trên hành trình phát triển trong giai đoạn mới.