Lai Châu: Khi những bản làng OCOP cất lên bản hòa ca đời sống kinh tế ấm no hơn

Giữa đại ngàn Tây Bắc, nơi những dãy núi nối tiếp tầng mây và suối nguồn miệt mài chảy qua sườn non, Lai Châu mang vẻ đẹp nguyên sơ, tĩnh lặng nhưng đầy sức sống. Trên vùng đất biên cương ấy, những bản làng từng gắn với khó khăn, cách trở đang từng ngày chuyển mình, viết nên câu chuyện phát triển mới từ chính giá trị văn hóa và thiên nhiên bản địa.

Không lựa chọn con đường phát triển ồ ạt, Lai Châu đi theo hướng bền vững hơn: Phát triển du lịch cộng đồng gắn với chương trình xây dựng nông thôn mới và sản phẩm OCOP. Từ cách làm đó, nhiều bản làng vùng cao đã trở thành điểm du lịch đạt chuẩn OCOP 3 sao, tiêu biểu như Sì Thâu Chải (xã Tả Lèng), Lao Chải 1 (xã Khun Há) và Gia Khâu 1 (phường Đoàn Kết).

Sì Thâu Chải – Hành trình đổi thay từ “ban công trời”

Nằm trên độ cao gần 1.500m so với mực nước biển, bản Sì Thâu Chải được ví như “ban công trời” của Lai Châu. Từ đây, mây núi hòa quyện cùng những thửa ruộng bậc thang tạo nên khung cảnh đặc trưng của vùng cao Tây Bắc.

Ít ai biết rằng trước đây, bản làng này chủ yếu sống dựa vào nương rẫy, đời sống còn nhiều thiếu thốn. Sự xuất hiện của những đoàn khách khám phá đã mở ra nhận thức mới: chính cảnh quan thiên nhiên và bản sắc văn hóa dân tộc Dao là nguồn lực phát triển lâu dài.

Nằm trên độ cao gần 1.500m so với mực nước biển, bản Sì Thâu Chải được ví như “ban công trời” của Lai Châu. Từ đây, mây núi hòa quyện cùng những thửa ruộng bậc thang tạo nên khung cảnh đặc trưng của vùng cao Tây Bắc.

Ít ai biết rằng trước đây, bản làng này chủ yếu sống dựa vào nương rẫy, đời sống còn nhiều thiếu thốn. Sự xuất hiện của những đoàn khách khám phá đã mở ra nhận thức mới: chính cảnh quan thiên nhiên và bản sắc văn hóa dân tộc Dao là nguồn lực phát triển lâu dài.

Từ đó, người dân bắt đầu thay đổi, từng bước chỉnh trang môi trường sống, giữ gìn cảnh quan và xây dựng quy tắc làm du lịch cộng đồng. Những con đường nội bản được mở rộng, nhà cửa sạch đẹp hơn, không gian sinh hoạt được tổ chức hài hòa với thiên nhiên.

Giá trị cốt lõi giữ chân du khách tại Sì Thâu Chải chính là đời sống văn hóa của người Dao. Nghề dệt, thêu, nhuộm vải vẫn được truyền dạy qua nhiều thế hệ. Mỗi bộ trang phục truyền thống không chỉ thể hiện sự khéo léo mà còn lưu giữ ký ức văn hóa cộng đồng.

Trong các đêm giao lưu, những điệu múa cầu mùa, múa chuông hay múa cấp sắc vang lên giữa núi rừng, trở thành cầu nối đưa du khách đến gần hơn với đời sống tinh thần của người dân bản địa.

Gia đình ông Lù A San là một trong những hộ tiên phong phát triển homestay tại bản. Không gian lưu trú vẫn giữ nguyên kiến trúc nhà gỗ truyền thống, nơi du khách cùng sinh hoạt, ăn uống và trải nghiệm nhịp sống thường ngày của người Dao. Làm du lịch, với người dân nơi đây, không chỉ để tăng thu nhập mà còn là cách gìn giữ văn hóa quê hương.

Sự tham gia của thế hệ trẻ đã tiếp thêm động lực cho bản làng. Những vườn hoa được trồng ven đường, ruộng bậc thang được chăm chút thành điểm tham quan, tạo nên diện mạo mới cho Sì Thâu Chải hôm nay.

Khi đêm xuống, ánh điện thắp sáng bản làng nông thôn mới, nhưng giữa không gian ấy, nét mộc mạc vùng cao vẫn được gìn giữ nguyên vẹn.

Lao Chải 1 – sức mạnh từ sự đồng lòng của cộng đồng

Nếu Sì Thâu Chải gây ấn tượng bởi cảnh sắc trên cao, thì bản Lao Chải 1 lại thu hút du khách bằng sự hài hòa giữa truyền thống và đổi mới.

Những năm gần đây, người dân trong bản đã cùng nhau tham gia chỉnh trang môi trường, trồng hoa, cải tạo cảnh quan và phát triển mô hình homestay. Điểm đáng chú ý là mọi thay đổi đều hướng tới bảo tồn không gian tự nhiên và kiến trúc bản địa.

Du lịch cộng đồng tại Lao Chải 1 không tách rời đời sống sản xuất truyền thống. Nghề thêu của phụ nữ Mông vẫn được duy trì, những hoa văn trên vải lanh kể câu chuyện về núi rừng và cuộc sống lao động.

Bên cạnh đó, nghề rèn truyền thống vẫn đỏ lửa mỗi ngày. Những sản phẩm dao, nông cụ được làm thủ công không chỉ phục vụ sản xuất mà còn trở thành sản phẩm du lịch được du khách tìm mua ngay tại bản.

Từ việc gìn giữ nghề truyền thống, người dân vừa bảo tồn văn hóa vừa tạo thêm sinh kế, giúp du lịch cộng đồng phát triển theo hướng lâu dài.

Gia Khâu 1 – Bản du lịch giữa lòng phố núi

Những ngôi nhà người Mông nằm xen giữa sắc hoa rực rỡ tạo nên không gian vừa gần gũi vừa đặc trưng văn hóa. Nhà truyền thống của bản lưu giữ nhiều hiện vật gắn với đời sống sinh hoạt, trở thành điểm tham quan giúp du khách hiểu hơn về cộng đồng địa phương.

Các buổi giao lưu văn nghệ với tiếng khèn, tiếng sáo và những làn điệu dân ca mộc mạc đã tạo nên sự kết nối tự nhiên giữa người dân và du khách.

Đặc biệt, những con đường hoa dã quỳ vàng rực trở thành dấu ấn riêng của Gia Khâu 1. Sắc hoa không chỉ làm đẹp cảnh quan mà còn biểu trưng cho tinh thần bền bỉ, lạc quan của người dân vùng cao.

OCOP và nông thôn mới – Vòng tròn phát triển bền vững

Thực tiễn tại Lai Châu cho thấy, phát triển du lịch cộng đồng luôn gắn chặt với chương trình xây dựng nông thôn mới. Hạ tầng giao thông, điện chiếu sáng, nước sinh hoạt, nhà văn hóa được đầu tư đồng bộ, nâng cao chất lượng sống cho người dân và tạo nền tảng cho du lịch phát triển.

Du lịch mang lại sinh kế mới; nông thôn mới khang trang lại tiếp tục thúc đẩy du lịch - tạo nên vòng tròn cộng hưởng tích cực giữa kinh tế, văn hóa và xã hội.

Giữa mây trời Tây Bắc, hành trình xây dựng nông thôn mới ở Lai Châu đang được viết nên bằng sự đoàn kết, sáng tạo và khát vọng vươn lên của người dân.

Từ những bản làng bình yên nơi sườn núi, một bản hòa ca mới đang vang lên - bản hòa ca của văn hóa được gìn giữ, của đời sống được nâng cao và của một tương lai phát triển bền vững trên vùng đất biên cương Tổ quốc.