Lai Châu: Lan tỏa “Thư viện pháp luật số” nơi phên dậu Tổ quốc

Chủ động đổi mới từ yêu cầu thực tiễn

Là tỉnh miền núi phía Tây Bắc, Lai Châu có đường biên giới dài hơn 265 km, có 11 xã biên giới với 25.043 hộ/119.231 nhân khẩu; 13 dân tộc, đa số là các dân tộc Kinh, Thái, Mông, Dao, Giáy, Hà Nhì, Mảng (chiếm khoảng 89,8%). Địa hình chia cắt, nhiều xã vùng cao xa trung tâm, giao thông đi lại khó khăn, hạ tầng công nghệ thông tin chưa đồng bộ. Dân cư sinh sống phân tán, trình độ dân trí không đồng đều, đời sống của một bộ phận Nhân dân còn hạn chế. Điều đó đặt ra yêu cầu đặc thù trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật: vừa bảo đảm chính xác, kịp thời, vừa phù hợp với điều kiện thực tiễn địa bàn.

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, việc ứng dụng công nghệ vào tuyên truyền, phổ biến pháp luật là xu hướng tất yếu. Xuất phát từ yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia trong tình hình mới, từ ngày 6-2-2026, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu chính thức triển khai mô hình "Thư viện pháp luật số" dùng chung trong toàn lực lượng.

Mô hình được xây dựng là hệ thống dữ liệu pháp luật tập trung, vận hành trên nền tảng số, do Ban Chỉ huy trực tiếp quản lý, cập nhật. Các văn bản quy phạm pháp luật còn hiệu lực được rà soát, lựa chọn kỹ lưỡng, sắp xếp khoa học theo từng nhóm lĩnh vực gắn với nhiệm vụ của Bộ đội Biên phòng như: quản lý, bảo vệ biên giới; xuất nhập cảnh; phòng, chống tội phạm; phòng, chống ma túy; hôn nhân - gia đình; xử lý vi phạm hành chính…

Nội dung được biên tập ngắn gọn, dễ hiểu, tăng cường hình ảnh trực quan, phù hợp với đồng bào các dân tộc thiểu số. Đồng thời, Ban Chỉ huy ban hành quy chế quản lý, sử dụng; thành lập Tổ biên tập chuyên trách nhằm bảo đảm tính chính xác, cập nhật và an toàn thông tin.

Thiếu tá Nguyễn Duy Khánh, Chính trị viên phó Đồn Biên phòng Vàng Ma Chải – người trực tiếp tham mưu xây dựng và triển khai mô hình – cho biết: "Trong điều kiện địa bàn rộng, nhiều tổ, chốt xa trung tâm, cán bộ, chiến sĩ thường xuyên phải xử lý các tình huống liên quan đến pháp luật. Thư viện pháp luật số giúp chúng tôi chủ động tra cứu văn bản mọi lúc, mọi nơi, nắm chắc căn cứ pháp lý để tham mưu, xử lý đúng quy định. Đây là công cụ hỗ trợ rất thiết thực cho lực lượng".

Không chỉ phục vụ nhiệm vụ chuyên môn, mô hình còn được lồng ghép trong sinh hoạt chi bộ, sinh hoạt đơn vị, sinh hoạt chi đoàn và Ngày Pháp luật. Qua đó, từng bước hình thành ý thức tự học, tự nghiên cứu trong cán bộ, chiến sĩ; nâng cao chất lượng chấp hành pháp luật và kỷ luật đơn vị.

Đưa pháp luật đến gần hơn với Nhân dân

Nếu như trước đây, việc tiếp cận pháp luật của người dân khu vực biên giới chủ yếu thông qua các buổi tuyên truyền tập trung, thì nay, với "Thư viện pháp luật số", hình thức tiếp cận đã trở nên linh hoạt và chủ động hơn.

Các đơn vị Biên phòng đã in poster tích hợp mã QR, niêm yết tại trụ sở xã, nhà văn hóa bản, điểm sinh hoạt cộng đồng, trường học, chợ trung tâm. Cán bộ, chiến sĩ trực tiếp hướng dẫn người dân quét mã, truy cập và tìm hiểu nội dung cần thiết. Việc giới thiệu thư viện được lồng ghép trong họp bản, tuyên truyền lưu động, sinh hoạt cộng đồng, phù hợp với tập quán sinh hoạt của đồng bào.

Ông Thào A Dìa, dân tộc Mông, ở bản Pa Vây Sử, xã Sì Lở Lầu chia sẻ: "Trước đây muốn biết quy định về bảo vệ đường biên, mốc giới hay xuất nhập cảnh, chúng tôi phải chờ cán bộ xuống bản tuyên truyền. Nay chỉ cần quét mã trên điện thoại là có thể xem lại nội dung cần thiết. Cách làm này rất thuận tiện, giúp bà con hiểu và chấp hành pháp luật tốt hơn".

Cùng chung cảm nhận, chị Lù Thị Cảnh, ở bản Pa Tần 3, xã Pa Tần cho biết: "Qua Thư viện pháp luật số, tôi tìm hiểu thêm nhiều quy định liên quan đến hôn nhân, gia đình, phòng, chống ma túy, buôn bán người… Những kiến thức này rất thiết thực, giúp người dân nâng cao nhận thức, phòng tránh vi phạm".

Sau thời gian triển khai, mô hình đã ghi nhận 2.513 lượt truy cập – con số có ý nghĩa trong điều kiện hạ tầng còn hạn chế. Quan trọng hơn, điều mô hình mang lại không chỉ là số lượt truy cập mà là sự chuyển biến về chất trong nhận thức và hành động: từ tiếp nhận một chiều sang tương tác; từ thụ động sang chủ động tìm hiểu; từ tuyên truyền rời rạc sang hệ thống dữ liệu tập trung, thống nhất.

Đại tá Nguyễn Văn Hưng, Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu khẳng định: "Mô hình Thư viện pháp luật số là giải pháp cụ thể hóa chủ trương chuyển đổi số trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật của lực lượng. Với cách làm bài bản, phù hợp đặc thù địa bàn biên giới, mô hình đã góp phần nâng cao nhận thức pháp luật cho cán bộ, chiến sĩ và Nhân dân, củng cố 'thế trận lòng dân' nơi biên cương, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia trong giai đoạn mới".

Từ thực tiễn triển khai cho thấy, chuyển đổi số không chỉ là ứng dụng công nghệ mà còn là đổi mới tư duy, phương thức tổ chức thực hiện. Khi pháp luật được đưa đến tận tay người dân, khi mỗi cán bộ, chiến sĩ có thể tra cứu, vận dụng kịp thời, chính xác, thì nền tảng pháp lý bảo vệ biên giới được củng cố vững chắc từ cơ sở.

Giữa núi rừng biên cương, "Thư viện pháp luật số" đang âm thầm lan tỏa, góp phần xây dựng khu vực biên giới hòa bình, ổn định, phát triển bền vững.