Lai Châu: Rõ người, rõ trách nhiệm để giữ màu xanh của rừng

Xác lập rõ chủ thể quản lý hơn 136.000ha rừng

Chiều 24/8, Hội nghị công bố, trao quyết định giao rừng cho Ban Quản lý rừng phòng hộ trực thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường, đồng thời thống nhất phương thức bàn giao diện tích rừng nằm ngoài phương án sử dụng đất cho UBND các xã, phường quản lý. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm từng bước làm rõ địa bàn, trách nhiệm và chủ thể trong quản lý tài nguyên rừng trên địa bàn tỉnh Lai Châu.

Theo Quyết định số 1751/QĐ-UBND ngày 11/8/2026 của Chủ tịch UBND tỉnh Lai Châu, tổng diện tích rừng phòng hộ được giao cho Ban Quản lý rừng phòng hộ quản lý là 136.140,72ha. Trong đó, diện tích rừng tự nhiên chiếm phần lớn với 135.870,88ha, gồm nhiều trạng thái rừng khác nhau như rừng giàu, rừng trung bình, rừng nghèo, rừng nghèo kiệt, rừng chưa có trữ lượng, rừng tre nứa và rừng hỗn giao.

Tổng trữ lượng rừng được giao đạt trên 9,56 triệu m³. Bên cạnh đó là 269,84ha rừng trồng.

Những con số này cho thấy quy mô tài nguyên mà Ban Quản lý rừng phòng hộ được giao quản lý là rất lớn. Với đặc thù địa hình miền núi, diện tích rừng rộng, địa bàn chia cắt, việc xác lập rõ ranh giới và chủ thể quản lý có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Không chỉ là câu chuyện về những cánh rừng trên bản đồ, việc giao rừng còn gắn trực tiếp với trách nhiệm bảo vệ tài nguyên, phòng chống cháy rừng, ngăn chặn khai thác trái phép và sử dụng đất lâm nghiệp không đúng mục đích.

Khi diện tích, ranh giới và hiện trạng được xác định cụ thể, trách nhiệm của đơn vị quản lý cũng được đặt trên một nền tảng rõ ràng hơn. Đây là điều kiện cần thiết để công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng chuyển từ yêu cầu chung sang trách nhiệm cụ thể đối với từng khu vực, từng địa bàn.

Gỡ những điểm chưa rõ trong quản lý rừng và đất lâm nghiệp

Một trong những nội dung trọng tâm được thống nhất tại hội nghị là phương thức bàn giao diện tích rừng và diện tích đã thực hiện các biện pháp lâm sinh nhưng chưa đủ tiêu chí thành rừng, đang do Ban Quản lý rừng phòng hộ quản lý nhưng nằm ngoài phương án sử dụng đất đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Đây là vấn đề có ý nghĩa thực tiễn đối với công tác quản lý tài nguyên tại cơ sở. Bởi trên thực tế, rừng và đất rừng luôn có mối quan hệ chặt chẽ. Nếu chủ thể quản lý rừng và phạm vi quản lý đất chưa được xác định thống nhất, rất dễ phát sinh những khoảng trống trách nhiệm hoặc chồng lấn trong quá trình quản lý.

Tại hội nghị, các đơn vị đã thống nhất rõ chủ thể bàn giao và tiếp nhận. Theo đó, Ban Quản lý rừng phòng hộ là đơn vị bàn giao; UBND các xã, phường là đơn vị tiếp nhận.

Việc bàn giao không chỉ được thực hiện trên cơ sở diện tích tổng thể mà phải gắn với hồ sơ, tài liệu, ranh giới và hiện trạng cụ thể của từng khu vực. Qua đó, trách nhiệm đối với diện tích rừng được xác định rõ trước, trong và sau quá trình bàn giao.

Cách làm này tạo cơ sở để chính quyền cấp xã, phường chủ động hơn trong quản lý nhà nước về lâm nghiệp trên địa bàn. Đồng thời, các lực lượng kiểm lâm, cơ quan chuyên môn và chính quyền cơ sở có thêm căn cứ để phối hợp kiểm tra, theo dõi diễn biến rừng và xử lý các vấn đề phát sinh.

Đặc biệt, việc phân định rõ trách nhiệm sẽ góp phần hạn chế tình trạng một diện tích rừng có nhiều đơn vị cùng tham gia nhưng chưa xác định rõ ai là chủ thể chịu trách nhiệm chính. Khi trách nhiệm được giao cụ thể, công tác kiểm tra, giám sát cũng có điều kiện thực hiện thường xuyên và thực chất hơn.

Đối với những khu vực có nguy cơ bị xâm lấn, khai thác trái phép hoặc sử dụng đất sai mục đích, việc xác định rõ chủ thể quản lý sẽ giúp nâng cao khả năng phát hiện và xử lý từ cơ sở.

Từ “rõ rừng” đến phát triển bền vững

Lai Châu là tỉnh miền núi có diện tích rừng lớn, rừng không chỉ mang giá trị về tài nguyên mà còn giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với môi trường, nguồn nước, phòng chống thiên tai và sinh kế của người dân.

Mỗi cánh rừng được bảo vệ tốt cũng đồng nghĩa với việc đất được giữ, nguồn nước được bảo vệ, nguy cơ sạt lở, lũ quét được hạn chế và hệ sinh thái được duy trì. Vì vậy, quản lý rừng hiệu quả không chỉ là nhiệm vụ của ngành lâm nghiệp mà còn liên quan trực tiếp đến mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội bền vững của địa phương.

Việc giao rừng lần này vì thế không dừng ở việc hoàn thiện hồ sơ quản lý. Quan trọng hơn, đây là bước cụ thể hóa yêu cầu “rõ người, rõ trách nhiệm, rõ địa bàn”, tạo nền tảng để chính quyền cơ sở thực hiện tốt hơn vai trò quản lý tài nguyên rừng.

Khi UBND các xã, phường tiếp nhận diện tích rừng được bàn giao, trách nhiệm cũng đi cùng với quyền chủ động trong tổ chức quản lý. Đây là điều kiện để các địa phương gắn công tác bảo vệ rừng với thực hiện các chương trình phát triển sinh kế, nâng cao đời sống người dân, nhất là tại những khu vực người dân sống gần rừng và phụ thuộc vào tài nguyên rừng.

Bảo vệ rừng cũng cần được đặt trong mối quan hệ hài hòa với phát triển kinh tế. Khi người dân có sinh kế ổn định, được hưởng lợi hợp pháp từ rừng và nhận thức đầy đủ về giá trị của tài nguyên rừng, công tác bảo vệ rừng sẽ có thêm một “lá chắn” quan trọng ngay từ cộng đồng.

Với lực lượng kiểm lâm và chính quyền cơ sở, việc xác định rõ địa bàn quản lý cũng tạo điều kiện thuận lợi hơn cho công tác tuần tra, kiểm tra, cập nhật diễn biến rừng và chủ động ứng phó với các nguy cơ cháy rừng, phá rừng, lấn chiếm đất lâm nghiệp.

Về lâu dài, đây còn là cơ sở để Lai Châu tiếp tục hoàn thiện hệ thống quản lý tài nguyên rừng theo hướng đồng bộ giữa quản lý rừng và quản lý đất. Dữ liệu về diện tích, ranh giới, hiện trạng rừng được xác lập rõ sẽ hỗ trợ tốt hơn cho công tác quy hoạch, theo dõi biến động và hoạch định chính sách phát triển lâm nghiệp.

Từ một quyết định giao rừng, điều quan trọng nhất không chỉ nằm ở những con số về diện tích hay trữ lượng. Giá trị lớn hơn là từng khu rừng được xác định đúng chủ thể chịu trách nhiệm, từng địa bàn có người quản lý cụ thể và từng nguy cơ đối với tài nguyên rừng được nhận diện, xử lý kịp thời.

Đó cũng là nền tảng để những cánh rừng phòng hộ Lai Châu tiếp tục phát huy vai trò “lá chắn xanh” bảo vệ đất, giữ nguồn nước, phòng chống thiên tai, ứng phó với biến đổi khí hậu; đồng thời góp phần giữ vững quốc phòng, an ninh và tạo không gian phát triển bền vững cho các địa phương.

Khi trách nhiệm quản lý được đặt đúng nơi, đúng người và gắn với từng diện tích cụ thể, màu xanh của rừng sẽ không chỉ được giữ bằng những quy định trên giấy, mà bằng hành động thường xuyên, cụ thể từ cơ sở. Đây chính là bước đi cần thiết để tài nguyên rừng Lai Châu được quản lý chặt chẽ, sử dụng hợp lý và phát huy giá trị lâu dài.