Làm gì để không bị phạt khi quyết toán thuế thu nhập cá nhân?

Thời điểm quyết toán thuế thu nhập cá nhân (TNCN) năm 2025 đang bước vào giai đoạn cao điểm, nhưng thực tế cho thấy không ít người lao động vẫn rơi vào tình trạng bị xử phạt do chậm nộp hồ sơ hoặc kê khai thiếu sót, dù số tiền thuế phát sinh không đáng kể. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc chủ động nắm rõ quy định và kiểm soát nghĩa vụ thuế của mỗi cá nhân.

Sơ suất nhỏ, tiền phạt lớn

Từ đầu tháng 3 đến nay, nhiều trường hợp đã nhận được thông báo xử phạt từ cơ quan thuế. Anh Đ.T (Đồng Nai) là một ví dụ điển hình khi bị xử phạt hơn 5 triệu đồng do chậm nộp tờ khai quyết toán tới 306 ngày, trong khi số thuế phải nộp bổ sung chỉ hơn 150.000 đồng. Ban đầu nghi ngờ thông báo lừa đảo, song sau khi kiểm tra, anh mới biết nguyên nhân xuất phát từ việc không thực hiện quyết toán đúng hạn.

Tương tự, anh N.M.H (Hà Nội) cũng phải nộp khoản tiền phạt hơn 5 triệu đồng chỉ vì thiếu 15.000 đồng tiền thuế từ một khoản nhuận bút nhỏ phát sinh vài năm trước. Dù đã ủy quyền cho đơn vị chi trả thu nhập quyết toán thay, nhưng một khoản thu nhập chưa được kê khai đầy đủ đã khiến anh bị truy thu và xử phạt. Thực tế này cho thấy, những khoản thu nhập nhỏ nếu bị bỏ sót vẫn có thể dẫn đến hậu quả tài chính lớn theo thời gian.

Theo đại diện cơ quan thuế, cá nhân có từ hai nguồn thu nhập trở lên trong năm bắt buộc phải tự thực hiện quyết toán, thay vì chỉ dựa vào việc ủy quyền cho doanh nghiệp. Đây là điểm nhiều người lao động dễ nhầm lẫn, đặc biệt khi có thêm thu nhập ngoài như làm cộng tác, nhuận bút hoặc kinh doanh nhỏ lẻ.

Chủ động rà soát để tránh rủi ro

Các chuyên gia cũng khuyến nghị người nộp thuế nên chủ động kiểm tra thông tin thu nhập trên ứng dụng eTax Mobile. Sau thời điểm 31/3 hằng năm, dữ liệu thường được cập nhật đầy đủ hơn do các tổ chức chi trả đã hoàn tất báo cáo. Việc rà soát kỹ các khoản thu nhập, kể cả nhỏ, sẽ giúp phát hiện sai sót sớm và kịp thời điều chỉnh, tránh bị xử phạt về sau.

Đối với các năm trước, nếu phát hiện có sai sót hoặc chưa thực hiện quyết toán, người nộp thuế cần nhanh chóng kê khai bổ sung. Việc chủ động khắc phục không chỉ giúp giảm thiểu tiền phạt mà còn có thể được xem xét giảm nhẹ trách nhiệm theo quy định.

Bên cạnh đó, thực tế cũng cho thấy vẫn còn nhiều vướng mắc trong quá trình quyết toán thuế. Một số người gặp khó khăn khi xác định nghĩa vụ thuế do cách tính theo biểu lũy tiến từng phần chưa rõ ràng, dễ gây hiểu nhầm. Ngoài ra, tình trạng “thu nhanh, hoàn chậm” cũng khiến không ít người bức xúc khi thời gian xử lý hoàn thuế kéo dài, trong khi các khoản truy thu và xử phạt lại được thực hiện rất nhanh.

Một vấn đề khác là việc tiếp cận và sử dụng các ứng dụng hỗ trợ còn hạn chế. Nhiều người phản ánh thông tin trên eTax Mobile chưa thực sự trực quan, khó hiểu, dẫn đến lúng túng khi xác định mình phải nộp thêm hay được hoàn thuế. 

Trong bối cảnh thời hạn quyết toán đang đến gần, việc chủ động nắm rõ quy định, kiểm tra đầy đủ các nguồn thu nhập và thực hiện kê khai đúng hạn là giải pháp quan trọng nhất để tránh những khoản phạt không đáng có. Với mỗi cá nhân, sự cẩn trọng và chủ động chính là “lá chắn” hiệu quả trước rủi ro phát sinh từ những sai sót tưởng chừng rất nhỏ.