Làm giàu ở “làng lươn” xứ Nghệ, doanh thu hàng trăm tỷ đồng/năm

Tăng giá trị của sản vật quê hương bằng bí quyết chế biến lươn

Làng Phan Thanh, xã Hợp Minh, là địa phương thuần nông, cũng vì vậy đây là một trong những nơi có vựa lươn lớn nhất tỉnh Nghệ An. Trong lúc nông nhàn, người dân thường ra đồng bắt lươn để cải thiện bữa ăn.

Ông Nguyễn Văn Sứ cho biết, từ nhỏ đã gắn bó với đồng ruộng, nên có hàng chục năm kinh nghiệm bắt lươn đồng. Sau này, nhận thấy giá trị của con lươn nên ông chuyển sang thu mua lươn.

"Cách đây mấy chục năm, mỗi tuần 2 lần, tôi đón xe khách vượt gần 50 km mang lươn vào TP.Vinh bán lại cho các quán ăn. Dù đi lại vất vả nhưng thời điểm đó đã kiếm được thu nhập khá khá", ông Sứ kể.

Thấy nhu cầu tiêu thụ lớn, mà hầu hết các nhà hàng đều phải thuê người làm rất vất vả. Vậy là các hộ dân nghĩ ra cách chế biến lươn sạch; rồi mua tủ cấp đông thành phẩm lươn đã chế biến, sau đó mới đưa đi nhập.

Năm 2010, thay vì bán lươn nguyên con, ông Sứ chuyển sang mở xưởng chế biến lươn. Mỗi ngày vợ chồng ông nhập từ 2-3 tạ lươn rồi gọi người trong xóm đến mổ lươn, sơ chế, chế biến thành phẩm các món: lươn nấu cháo, lươn cuộn, lươn phi lê, lươn sấy khô…

Sau khi chế biến, lươn được cấp đông để chuyển đến nhiều địa phương trong nước theo đơn đặt hàng của các chủ nhà hàng, quán ăn. Xưởng của ông Sứ tạo việc làm cho 7-10 lao động nữ.

Không chỉ giữ cho món lươn tươi hơn khi được cấp đông, theo ông Sứ, việc chế biến lươn đã giúp cho hương vị món lươn được ngon hơn. Các gia vị như nghệ, hành nén được sử dụng để tẩm ướp đã giúp cho lươn sau sơ chế có màu sắc đẹp và hương vị thơm ngon.

Từ chỗ đi bắt lươn trong tự nhiên, nhiều người trong làng đã tiến tới đầu tư trang trại nuôi lươn để cung cấp cho các hộ chế biến trong làng. Cách nuôi lươn ở Phan Thanh cũng độc đáo và theo hướng nuôi trong môi trường tự nhiên. Cùng với đó là cách chế biến theo dây chuyền sạch nên được khách hàng khắp mọi nơi ưa chuộng.

Làng nghề xuất khẩu thị trường nước ngoài

Tại Làng nghề nuôi và chế biến lươn Phan Thanh, hiện có 51 hộ tham gia sản xuất, tạo việc làm thường xuyên cho hơn 200 lao động với thu nhập 5-6 triệu đồng/người/tháng.

Với bề dày truyền thống, và sự đa dạng hóa sản phẩm theo yêu cầu của thị trường, sản phẩm lươn Phan Thanh không chỉ có lươn sơ chế cấp đông mà còn có nhiều sản phẩm như lươn cuộn, lươn ướp, lươn sấy khô; lươn phi lê, chả lươn…

Sản phẩm này đã có mặt ở nhiều tỉnh thành phố trong nước và nước ngoài như Trung Quốc, Thailan, Singapore và một số nước châu Âu.

Cũng bởi vậy, lươn Phan Thanh được UBND tỉnh Nghệ An công nhận "Làng nghề chế biến lươn" đầu năm 2022. Vào đầu năm 2026, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã quyết định đưa tri thức về chế biến món ăn từ lươn ở Nghệ An vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Việc được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia không chỉ khẳng định giá trị ẩm thực của món ăn chế biến từ lươn Nghệ An, mà còn góp phần bảo tồn, phát huy tri thức dân gian, khuyến khích cộng đồng tiếp tục gìn giữ nghề truyền thống, mở ra cơ hội quảng bá văn hóa, du lịch địa phương.

Ngày 14/10, Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Võ Trọng Hải và đoàn công tác đã đến thăm Làng nghề nuôi và chế biến lươn Phan Thanh.

Theo UBND xã Hợp Minh, sản lượng của làng nghề đạt 150-200 tấn/tháng (1.890-2.500 tấn/năm), đem lại doanh thu 350-400 tỷ đồng/năm từ các sản phẩm lươn rọc thịt, lươn ướp sẵn và lươn cuộn thịt.

Tại đây, Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An đề nghị các Sở, ngành liên quan và chính quyền địa phương tiếp tục đồng hành, hỗ trợ người dân về hạ tầng, vệ sinh an toàn thực phẩm, xây dựng thương hiệu OCOP và mở rộng thị trường tiêu thụ nhằm gia tăng giá trị sản phẩm.