Làng rèn xứ Thanh "đỏ lửa" trăm năm giữ hồn nghề giữa nhịp sống hiện đại

Trong dòng chảy của cuộc sống hiện đại, tiếng búa nện chan chát trên đe sắt, ánh lửa hồng bừng lên trong những lò than đỏ rực và những giọt mồ hôi lăn dài trên gương mặt người thợ vẫn bền bỉ giữ lửa nghề là hình ảnh quen thuộc đã tồn tại suốt hơn ba thế kỷ ở làng rèn xã Triệu Lộc, Thanh Hóa.

Theo các bậc cao niên, nghề rèn Tiến Lộc đã có lịch sử hàng trăm năm. Trải qua nhiều biến động của lịch sử dân tộc, những người thợ nơi đây từng rèn nên các loại công cụ sản xuất, nông cụ và cả những vật dụng phục vụ kháng chiến. Nhiều người thợ lành nghề của Tiến Lộc sau này trở thành lực lượng kỹ thuật nòng cốt tại các nhà máy, xí nghiệp cơ khí trên cả nước.

Ngày nay, cả 5 thôn của xã đều phát triển nghề rèn, trong đó các làng Ngọ, Sơn và Bùi được xem là cái nôi của nghề. Hàng nghìn hộ dân vẫn ngày ngày đỏ lửa bên bễ than, tạo nên không gian lao động đặc trưng hiếm nơi nào còn giữ được.

Khác với hình ảnh lò rèn thủ công trước đây, nhiều cơ sở sản xuất hiện đã đầu tư máy cán thép, máy búa, máy dập cùng dây chuyền cơ khí hiện đại. Tuy nhiên, công đoạn quyết định chất lượng sản phẩm như chọn thép, tôi lửa đến mài sắc vẫn đòi hỏi kinh nghiệm và đôi bàn tay khéo léo của người thợ. Chính điều đó đã tạo nên thương hiệu dao, cuốc, xẻng, liềm và nhiều sản phẩm cơ khí mang dấu ấn Tiến Lộc, có mặt tại nhiều tỉnh, thành trong cả nước và xuất khẩu sang một số thị trường khu vực.

"Nghề không chỉ là kế sinh nhai mà còn là hồn cốt của làng"

Theo ông Lường Xuân Đặng (xã Triệu Lộc, tỉnh Thanh Hóa), người nhiều năm nghiên cứu và gắn bó với văn hóa truyền thống địa phương, giá trị lớn nhất của làng rèn Tiến Lộc không chỉ nằm ở những sản phẩm được tạo ra mà còn ở tinh thần lao động và tri thức nghề được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Chia sẻ với Chương trình Cà phê sáng trên sóng truyền hình VTV3 bằng hai câu chữ Hán: "Bách nghệ tồn trung giai ngã sư, Năng cổ anh linh tu tại thượng." Theo ông, tinh thần của hai câu thơ muốn gửi gắm rằng: mọi ngành nghề chân chính đều đáng trân trọng và đều là người thầy của mỗi chúng ta; còn những giá trị tinh hoa, khí phách và tài nghệ được hun đúc từ cha ông cần được gìn giữ, kế thừa và tiếp tục phát huy trong cuộc sống hôm nay.

Nghệ nhân Kiều Thế Anh chia sẻ "Tự hào phải đi đôi với trách nhiệm. Trách nghiệm của mình là một người nghệ nhân phải giữ lửa cho làng nghề truyền thống"

Trong tiếng búa vẫn vang lên mỗi ngày, giữa ánh lửa đỏ rực của những lò than, người Tiến Lộc vẫn âm thầm nối tiếp hành trình gìn giữ nghề truyền thống. Hơn 300 năm đã trôi qua, ngọn lửa ấy không chỉ tôi luyện nên những sản phẩm bền chắc mà còn hun đúc ý chí, sự cần cù và niềm tự hào của bao thế hệ người dân xứ Thanh như một minh chứng rằng, chỉ cần còn những người yêu nghề và trân trọng giá trị cha ông để lại, tinh hoa của làng nghề sẽ còn được truyền tiếp cho nhiều thế hệ mai sau.