Lập hồ sơ trận đánh để tìm kiếm hài cốt liệt sĩ

Sau hơn 3 tháng triển khai, "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" đã quy tập được hơn 1.300 hài cốt liệt sĩ, đồng thời đạt nhiều kết quả trong lấy mẫu, giám định ADN và rà phá bom mìn.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm ưu tiên từ nay đến cuối năm là tập trung phân tích, đánh giá chặt chẽ, khoa học hồ sơ hàng trăm trận đánh, chiến dịch lớn để tìm kiếm, quy tập tại các khu vực có mộ tập thể. Mục tiêu là phấn đấu hoàn thành quy tập 7.000 hài cốt liệt sĩ, thiết thực hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ.

Bộ Tư lệnh TP Hồ Chí Minh vừa phát đi thông báo tìm nhân chứng cung cấp vị trí chôn liệt sĩ hy sinh tại sân bay Tân Sơn Nhất để mở rộng phạm vi tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng.

Cách làm này từng được áp dụng trong việc tìm kiếm thông tin về các liệt sĩ được chôn cất tại Nghĩa địa Chí Hòa và nghĩa địa Chợ Quán (nay là Công viên Lê Thị Riêng). Mọi thông tin dù là nhỏ nhất đều được lắng nghe.

Hòa thượng Thích Lệ Trang (Trưởng ban Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam TP Hồ Chí Minh) cho biết: "Nghĩa trang cách nhà chùa khoảng 10 căn nhà. Con đường đi vào có 2 hàng cây trồng, tức là cây me tây. Tôi cũng trao đổi nhằm xác định lại con đường vào để tìm ra khu mộ tập thể".

Hiện các chuyên gia đã tiếp nhận, thẩm định và đánh giá 3 hồ sơ về mộ liệt sĩ tập thể tại đường Trường Chinh (tỉnh Quảng Ngãi); tại Công viên Lê Thị Riêng liên quan đến trận Mậu Thân; tại Câu Nhi, tỉnh Quảng Trị liên quan đến trận đánh rạng sáng ngày 26/5/1972. Những hồ sơ này được lập nhờ việc chủ động thu thập nhiều nguồn dữ liệu, trong đó có kho dữ liệu từ phía Hoa Kỳ.

Đại tá Bùi Yên Tĩnh (Phó Cục trưởng Cục Tác chiến, Bộ Tổng Tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam) cho hay: "Sau các trận đánh, người ta có các hồ sơ báo cáo, trong đó liên quan đến việc chôn cất liệt sĩ của chúng ta. Họ ghi chép tọa độ, thậm chí có các tư liệu kèm theo. Đó là nguồn được lưu trữ. Còn nguồn nữa là nguồn trong các cá nhân, cựu binh Hoa Kỳ. Trận đánh diễn ra vào ngày nào, khung thời gian nào?, ở địa bàn nào? thì mình sẽ lập hồ sơ theo trận đánh, khoanh vùng vị trí càng hẹp càng tốt".

Đồng Rùm, tỉnh Tây Ninh, vị trí diễn ra cuộc chiến đấu ác liệt của quân và dân ta, đập tan cuộc hành quân Junction City - Một chiến dịch của quân đội Mỹ nhằm "tìm diệt" cơ quan đầu não Trung ương Cục miền Nam và Quân giải phóng miền Nam. Chỉ trong một ngày, hơn 600 chiến sĩ của ta đã ngã xuống. Trong số này, 432 liệt sĩ đã được quy tập. Còn hơn 200 liệt sĩ nữa nằm lại đây chưa tìm thấy hài cốt.

Hàng chục năm qua, ông Nguyễn Thanh Hà (cựu chiến binh - Trung đoàn 2, Sư đoàn 9, năm 1967) từng tìm kiếm được gần 1.000 đồng đội nằm lại ở chiến trường. Nay, ông không thể đồng hành được nữa do tuổi cao sức yếu, nhưng Chiến dịch 500 ngày đêm, với những phương pháp tìm kiếm mới và sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị đang thắp lên trong người cựu chiến binh 84 tuổi niềm tin và hy vọng: Có nhiều hơn nữa đồng đội sớm được trở về.

Niềm tin ấy cũng đang được tiếp sức nhờ những thành tựu của khoa học công nghệ khi Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đã nghiên cứu, làm chủ được công nghệ giải trình tự gen thế hệ mới. Công nghệ này cho phép giám định hiệu quả các trường hợp hài cốt phân hủy nặng, thiếu thông tin thực chứng hoặc không còn thân nhân có quan hệ họ hàng gần, góp phần khắc phục những "nút thắt kỹ thuật" của phương pháp giám định truyền thống, từ đó thắp lên hy vọng sớm xác định được danh tính cho hàng trăm nghìn liệt sĩ.