Lập trường của Nhật Bản đối với xung đột Iran

Trước các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran từ hôm 28/2, chính phủ Nhật Bản khẳng định sẽ triển khai các biện pháp cần thiết để ứng phó với mọi rủi ro có thể phát sinh, đồng thời nhấn mạnh lập trường nhất quán phản đối việc Tehran phát triển vũ khí hạt nhân.

Ngày 1/3, Thủ tướng Sanae Takaichi cho biết trên mạng xã hội X rằng Tokyo sẽ thực hiện mọi biện pháp nhằm bảo đảm an toàn cho công dân Nhật Bản tại Trung Đông, trong bối cảnh tình hình khu vực được dự báo tiếp tục xấu đi. Chính phủ cũng sẽ phối hợp chặt chẽ với các quốc gia liên quan để giảm thiểu tác động tiêu cực tới an ninh và kinh tế.

Tối cùng ngày, Hội đồng An ninh Quốc gia Nhật Bản đã họp khẩn tại Văn phòng Thủ tướng với sự tham dự của Ngoại trưởng Toshimitsu Motegi, Bộ trưởng Quốc phòng Shinjiro Koizumi và các quan chức chủ chốt để thảo luận biện pháp ứng phó. Bộ Ngoại giao Nhật Bản cho biết hiện có khoảng 200 công dân nước này đang ở Iran và chưa ghi nhận thương vong.

Thủ tướng Takaichi đã chỉ thị các cơ quan liên quan khẩn trương thu thập thông tin, xác nhận tình hình an toàn của công dân không chỉ tại Iran và Israel mà còn tại Bahrain, Qatar và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE). Chính phủ cũng được yêu cầu đánh giá tình trạng các tuyến hàng không, hàng hải như phương án sơ tán tiềm năng, đồng thời rà soát tác động kinh tế dự kiến.

Sau khi xuất hiện thông tin về các cuộc không kích, Tokyo đã thành lập văn phòng liên lạc thông tin về tình hình Iran tại Trung tâm Quản lý khủng hoảng thuộc Văn phòng Thủ tướng. Bộ Ngoại giao khuyến cáo công dân tránh xa các căn cứ quân sự Mỹ trong khu vực và chủ động rời đi sớm đề phòng các chuyến bay thương mại bị hủy.

Một số doanh nghiệp Nhật Bản cũng điều chỉnh hoạt động. Hãng hàng không Japan Airlines hủy các chuyến bay giữa sân bay Haneda (Tokyo) và Doha đến hết ngày 4/3. Các hãng vận tải biển lớn như Nippon Yusen, Kawasaki Kisen Kaisha và Mitsui O.S.K. Lines tạm dừng hoặc yêu cầu tàu chờ tại khu vực an toàn thay vì đi qua eo biển Hormuz.

Phát biểu rạng sáng 2/3, Chánh Văn phòng Nội các Minoru Kihara nhấn mạnh: "Nhật Bản tuyệt đối không chấp nhận việc Iran phát triển vũ khí hạt nhân". Ông cho rằng các cuộc đối thoại giữa Mỹ và Iran có ý nghĩa cực kỳ quan trọng trong giải quyết vấn đề hạt nhân và Tokyo luôn ủng hộ nỗ lực ngoại giao. Tuy nhiên, ông không bình luận trực tiếp về hành động quân sự của Mỹ và Israel.

Nhật Bản hiện phụ thuộc hơn 90% lượng dầu thô nhập khẩu từ Trung Đông, do đó an toàn các tuyến hàng hải là lợi ích sống còn. Trong bối cảnh duy trì liên minh an ninh chặt chẽ với Mỹ song song với quan hệ truyền thống hữu nghị với Iran, Tokyo đang theo đuổi cách tiếp cận thận trọng, cân bằng giữa lợi ích quốc gia và ổn định khu vực.