Lệnh cấm mạng xã hội nghiêm ngặt với trẻ em dưới 16 tuổi của Anh được thực hiện như thế nào?

Thủ tướng Anh Keir Starmer ngày 15/6 công bố kế hoạch cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội, khẳng định các biện pháp dự kiến sẽ “đi xa hơn bất kỳ quốc gia nào trên thế giới” trong nỗ lực bảo vệ trẻ em trước những tác động tiêu cực trên môi trường trực tuyến.

Lệnh cấm bao gồm những gì?

Theo tuyên bố của Chính phủ Anh, lệnh cấm sẽ áp dụng đối với các “nền tảng người dùng tương tác với người dùng”, có mục đích tạo điều kiện cho tương tác xã hội, cho phép người dùng đăng tải nội dung và vận hành thông qua các thuật toán đề xuất nội dung.

Điều này đồng nghĩa với việc trẻ em dưới 16 tuổi sẽ không còn được phép truy cập các nền tảng như Snapchat, TikTok, YouTube, Instagram, Facebook và X.

Trong khi đó, các dịch vụ nhắn tin như WhatsApp và Signal sẽ không bị ảnh hưởng bởi quy định mới.

“Những thay đổi này sẽ hỗ trợ các bậc phụ huynh đang phải đối mặt với những rủi ro mà trẻ em gặp phải trên môi trường trực tuyến, đồng thời giúp họ có được một quyết định rõ ràng về những gì an toàn và phù hợp với độ tuổi của trẻ”, ông Starmer cho biết.

Chính phủ Anh dự kiến trình dự luật lên Quốc hội trước dịp Giáng sinh năm nay và các biện pháp bảo vệ sẽ chính thức có hiệu lực từ mùa Xuân năm 2027.

Những quốc gia nào đã áp dụng hoặc cân nhắc lệnh cấm tương tự?

Anh là quốc gia mới nhất tham gia làn sóng siết chặt việc trẻ em tiếp cận mạng xã hội.

Tháng 2 vừa qua, Tây Ban Nha cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội và yêu cầu các nền tảng triển khai các công cụ xác minh độ tuổi nghiêm ngặt. Malaysia cũng bắt đầu thực thi lệnh cấm riêng từ đầu tháng này.

Pháp, Đan Mạch và Na Uy cũng đã công bố kế hoạch ngăn trẻ em tiếp cận mạng xã hội.

Trước đó, vào tháng 12 năm ngoái, Australia trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới triển khai lệnh cấm mạng xã hội đối với trẻ em dưới 16 tuổi, hạn chế quyền truy cập vào 10 nền tảng.

Các lệnh cấm như vậy có hiệu quả hay không?

Kênh CNN đánh giá, do lệnh cấm tại Tây Ban Nha mới được áp dụng nên chưa có đủ dữ liệu để đánh giá hiệu quả.

Tuy nhiên, khảo sát của Ủy viên An toàn Điện tử Australia (eSafety Commissioner) cho thấy nhiều trẻ em vẫn tìm được cách vượt qua các biện pháp hạn chế.

Khảo sát được thực hiện từ ngày 19/1 đến 2/2 đối với 898 phụ huynh và người chăm sóc trẻ em trong độ tuổi từ 8 đến 15 cho thấy khoảng 70% số trẻ từng có tài khoản mạng xã hội trước khi lệnh cấm có hiệu lực vào ngày 10/12 vẫn tiếp tục duy trì tài khoản.

“Mặc dù số lượng trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội đã giảm so với bốn tháng trước, nhưng rõ ràng vẫn còn một lượng đáng kể trẻ em trong độ tuổi này đang hiện diện trên các nền tảng mạng xã hội”, cơ quan eSafety cho biết trong báo cáo công bố hồi tháng 3.

Báo cáo cũng cho biết giới chức Australia chưa xử phạt bất kỳ công ty công nghệ nào vì vi phạm các quy định mới, dù Snapchat, TikTok, Facebook, Instagram và YouTube hiện đều đang bị điều tra.

Lệnh cấm của Anh khác gì so với Australia?

Theo Chính phủ Anh, nước này dự định áp dụng các biện pháp mạnh tay hơn, bao gồm các hạn chế được mô tả là “nghiêm ngặt” đối với các tính năng tiềm ẩn nguy cơ gây hại như phát trực tiếp (livestream) và giao tiếp với người lạ dành cho trẻ em dưới 16 tuổi.

Các quy định này cũng sẽ được áp dụng cho nhiều dịch vụ trực tuyến khác, bao gồm cả các nền tảng trò chơi điện tử.

“Nhìn tổng thể, các biện pháp này sẽ tạo ra một mô hình toàn diện hơn nhiều so với việc chỉ áp đặt lệnh cấm mạng xã hội đơn thuần. Đây là một cách tiếp cận dựa trên cách trẻ em gặp phải các nguy cơ trực tuyến, thay vì chỉ tập trung vào nơi các nguy cơ đó xuất hiện”, ông Starmer nói.

Bộ trưởng Công nghệ Anh, Liz Kendall cho biết nước này sẽ rút kinh nghiệm từ các quốc gia đi trước bằng cách “khiến việc vượt qua các biện pháp bảo vệ trở nên khó khăn hơn rất nhiều đối với trẻ em”.

Chính phủ Anh cũng sẽ phối hợp với cơ quan quản lý truyền thông Ofcom để xây dựng cơ chế thực thi phù hợp.

Các tổ chức bảo vệ trẻ em phản ứng ra sao?

Theo Chính phủ Anh, 9 trong số 10 phụ huynh tại nước này ủng hộ lệnh cấm.

Các tổ chức bảo vệ trẻ em cũng hoan nghênh động thái mới, song cho rằng đây không phải là giải pháp duy nhất.

Bà Lynn Perry, Giám đốc điều hành tổ chức từ thiện Barnardo’s, cảnh báo rằng lệnh cấm “không phải là viên đạn bạc” có thể giải quyết mọi vấn đề.

“Các công ty mạng xã hội cần chịu trách nhiệm trong việc bảo đảm nền tảng của mình an toàn. Chính phủ và các cơ quan quản lý cũng cần giám sát chặt chẽ và buộc họ phải chịu trách nhiệm. Việc tự bảo vệ bản thân không phải và chưa bao giờ là trách nhiệm của trẻ em”, bà Lynn Perry nói.

Ông Chris Sherwood, Giám đốc điều hành Hiệp hội Quốc gia Phòng chống Bạo hành Trẻ em (NSPCC), gọi đây là “cột mốc quan trọng đối với công tác bảo vệ trẻ em”, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết của việc thực thi hiệu quả.

“Chính phủ cần tiếp tục gây áp lực lên các tập đoàn công nghệ lớn và không để họ thoát khỏi trách nhiệm”, ông Sherwood cho biết.

Ông cũng kêu gọi Chính phủ Anh tiến xa hơn nữa trong việc tăng cường trách nhiệm giải trình trên các nền tảng trực tuyến, dịch vụ trò chơi điện tử và chatbot AI.

Các công ty mạng xã hội phản hồi thế nào?

Người phát ngôn của Meta, công ty mẹ của Facebook và Instagram, cho biết doanh nghiệp này đang triển khai nhiều biện pháp nhằm bảo vệ trẻ em trên môi trường trực tuyến, bao gồm hạn chế người có thể liên hệ với trẻ và kiểm soát nội dung hiển thị.

Trong khi đó, người phát ngôn của Snap, công ty sở hữu Snapchat, cho biết doanh nghiệp này ủng hộ các nỗ lực của chính phủ trong việc bảo vệ người dùng trực tuyến. Tuy nhiên, công ty cho rằng việc cấm hoàn toàn trẻ em sử dụng Snapchat có thể khiến các em bị cắt đứt liên lạc với bạn bè và gia đình, thay vì trở nên an toàn hơn.

“Điều quan trọng là Chính phủ cần xem xét kỹ phạm vi áp dụng của lệnh cấm cũng như cách xác định và triển khai các trường hợp ngoại lệ”, người phát ngôn Snap cho biết.