Liên thông dữ liệu, gỡ khan hiếm vật liệu

Các chuyên gia trong ngành đưa ra nhiều nhận định và đề xuất quan trọng, cho rằng vấn đề cốt lõi hiện nay không chỉ là thiếu tài nguyên mà còn là sự phân bố không đồng đều giữa các vùng, công suất khai thác chưa theo kịp nhu cầu và quy trình cấp phép còn chậm trễ. Dù các nhà thầu và các địa phương đang nỗ lực xoay xở, chủ động cân đối nguồn vật liệu để tăng tốc về đích, nhưng đều là các giải pháp tình thế. Về lâu dài, một cơ chế quản lý minh bạch bằng công nghệ vẫn là giải pháp cốt lõi để tránh tình trạng găm hàng đẩy giá ở một số thời điểm nóng như dịp cuối năm.

Gói thầu xây lắp XL2 - Dự án nâng cấp mở rộng cao tốc Hà Nội - Lào Cai đoạn Yên Bái - Lào Cai, nhà thầu đảm nhận thi công 54km với 25 công trình cầu, tổng nhu cầu vật liệu lên tới hơn 700.000 m³ đá các loại. Lo ngại nguồn cung vật liệu đứt đoạn, nhà thầu đã chủ động ký kết cùng lúc với nhiều đơn vị cung ứng vật liệu để tích trữ dự phòng.

Ông Trần Đình Ngân (Giám đốc Ban điều hành Gói thầu Xây lắp XL2) nhận định: "Trong những tháng cuối năm, chúng tôi đang tập trung về đích. Nhờ được sự ủng hộ của chính quyền địa phương, chúng tôi cũng đi từng mỏ để quán triệt ưu tiên cung cấp cho dự án trọng điểm. Chúng tôi đang cố gắng đáp ứng đầy đủ nguồn vật liệu cho công tác thảm mặt đường bê tông nhựa để hoàn thành dự án đúng tiến độ."

Lào Cai nằm trong nhóm các địa phương thiếu một số loại vật liệu nhưng vẫn có thể cân đối khi nâng công suất các mỏ hiện hữu. Giải pháp trước mắt để điều phối đủ cho các công trình trọng điểm là tỉnh đã chủ động rà soát, điều phối, tăng cường quản lý khai thác ngay từ đầu nguồn, nhằm kiểm soát giá và xử lý tình trạng đầu cơ, găm hàng.

Ông Trần Phương, Phó Cục trưởng Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam thông tin: "Về mặt tổng thể chúng ta không thiếu tiềm năng, tuy nhiên phân bố không đồng đều và dữ liệu quản lý đang rời rạc, chưa có sự liên thông. Đặc biệt là chưa có cơ chế điều phối liên tỉnh, liên vùng dẫn đến khan hiếm cục bộ và xuất hiện hiện tượng đầu cơ, găm hàng đẩy giá."

Ông Trần Ngọc Hải, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án các đường cao tốc phía Bắc, Tổng Công ty Đầu tư Phát triển Đường cao tốc Việt Nam cho rằng: "Nếu bây giờ Chính phủ và các bộ, ngành xây dựng được bản đồ số về nguồn cung vật liệu cũng như công khai minh bạch trong việc cung cấp vật liệu xây dựng thì rất tốt cho các Ban Quản lý dự án, các công trình trọng điểm quốc gia. Các nhà thầu, các chủ đầu tư, các Ban Quản lý dự án sẽ rất chủ động khi xây dựng và triển khai dự án sẽ thuận lợi hơn rất nhiều."

Hiện dự án mở rộng cao tốc Nội Bài - Lào Cai đã đạt trên 70% khối lượng. Tuy nhiên, theo các nhà thầu và các Ban Quản lý dự án, giai đoạn này đang là thời điểm có nhiều dự án trọng điểm quốc gia, dự án trọng điểm của các địa phương đồng loạt thi công. Việc điều phối nguồn cung của các địa phương cần giải pháp lâu bền hơn, đó là quản lý nguồn cung vật liệu theo bản đồ số.

Tiềm năng tài nguyên không thiếu, nhưng phân bố không đồng đều và thiếu dữ liệu liên thông đang khiến việc khai thác,phân bổ chưa hiệu quả. Vì vậy, xây dựng bản đồ số về nguồn cung, công khai trữ lượng và năng lực khai thác các mỏ sẽ là giải pháp quan trọng để chủ động điều phối, kiểm soát giá và sử dụng hiệu quả nguồn lực đầu tư.