Liên thông dữ liệu văn hóa, mở nguồn cho sáng tạo

Trong công nghiệp văn hóa, dữ liệu là nguồn nguyên liệu cho sáng tạo. Từ một hoa văn cổ, làn điệu dân ca hay kiến trúc truyền thống, nhiều sản phẩm mới có thể được hình thành nếu dữ liệu được số hóa, chuẩn hóa và kết nối. Tuy nhiên, thực tế hiện nay, sự thiếu liên thông vẫn đang hạn chế việc khai thác nguồn tài nguyên này.

Phim điện ảnh cổ trang Hộ linh tráng sĩ: Bí ẩn mộ vua Đinh kể câu chuyện bảy hộ linh tráng sĩ nhận sứ mệnh đưa linh cữu vua Đinh đến nơi an táng bí mật, bảo vệ long mạch quốc gia. Để tái hiện không gian Đại Cồ Việt cách đây hơn một nghìn năm, từ cổ phục, hoa văn, áo giáp đến đạo cụ đều được nghiên cứu, phục dựng trên cơ sở các tư liệu lịch sử.

Đạo diễn Nguyễn Phan Quang Bình, Phim Hộ linh tráng sĩ cho biết, khó khăn nhất trong làm phim lịch sử là tiếp cận nguồn nguyên liệu lịch sử để xây dựng. "Tư liệu của chúng ta rất ít ỏi và phân tán ở nhiều nơi. Trong tương lai, nếu ta có kho dữ liệu văn hóa số kết nối tư liệu từ các bảo tàng, thư viện, trung tâm lưu trữ... sẽ giúp các nhà làm phim tự tin hơn và chính xác hơn khi làm nên các tác phẩm điện ảnh".

Không chỉ điện ảnh, nhiều dự án sáng tạo cũng đang gặp bài toán tương tự. Những chiếc sổ tay, túi vải mang họa tiết tranh Hàng Trống trong dự án Họa sắc Việt đều được phát triển từ các giá trị mỹ thuật truyền thống. Tuy nhiên, để hoàn thiện một bộ dữ liệu về hoa văn, nhóm phải tìm kiếm ở hàng chục đơn vị khác nhau.

Trước yêu cầu cấp thiết hiện nay, các đơn vị văn hóa trên cả nước đang bước vào giai đoạn chuẩn hóa và kết nối dữ liệu theo lộ trình của Nghị định 277. Mục tiêu là từng bước hình thành Kho dữ liệu văn hóa số quốc gia.

Bà Nguyễn Thị Hoàng Lan, Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết sẽ ban hành ngay bộ tiêu chuẩn kỹ thuật nền tảng làm quy chuẩn bắt buộc trên phạm vi toàn quốc, bao gồm chuẩn dữ liệu đặc tả, mã định danh, từ điển dữ liệu dùng chung và giao diện lập trình ứng dụng mở (Open API), nhằm chuẩn hóa cơ chế kết nối, cho phép các hệ thống bên ngoài dễ dàng truy xuất và chia sẻ dữ liệu an toàn.

Với hơn 40.000 di tích, gần 70.000 di sản văn hóa phi vật thể, 38 di sản UNESCO, Việt Nam sở hữu nguồn tài nguyên văn hóa khổng lồ. Khi dữ liệu được liên thông, nguồn tài nguyên ấy sẽ trở thành động lực cho nghiên cứu, sáng tạo và phát triển công nghiệp văn hóa trên môi trường số.