Linh hoạt dòng vốn, tiếp sức doanh nghiệp

Linh hoạt hỗ trợ tín dụng cho doanh nghiệp sản xuất

Để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số giai đoạn 2026-2030, dòng vốn được xem là huyết mạch. Tuy nhiên, cấu trúc vốn hiện nay đang đặt ra thách thức lớn, đặc biệt đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa, khi vẫn phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng. Nhu cầu mở rộng sản xuất rất lớn nhưng các doanh nghiệp này lại gặp khó khi các khoản vay phải dựa trên tài sản thế chấp, chưa kể chi phí lãi vay cao.

Gần đây, Chính phủ đã có những chỉ đạo quyết liệt với hệ thống ngân hàng về việc tiếp tục tiết giảm chi phí, ổn định mặt bằng lãi suất, tạo điều kiện tiếp cận vốn linh hoạt, đặc biệt là cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đây được xem là giải pháp cấp thiết khi nhiều doanh nghiệp bước vào giai đoạn tăng tốc cuối năm.

Chi phí nguyên liệu đầu vào tăng cao, chi phí lãi vay ngắn hạn lên tới 9% khiến Công ty CP Xuất nhập khẩu May Hải Anh phải đàm phán lại giá một số đơn hàng xuất khẩu, thậm chí tạm lùi kế hoạch xây dựng thêm 1 nhà máy. Nếu không có giải pháp tháo gỡ kịp thời về nguồn vốn, doanh nghiệp có thể bỏ lỡ nhiều cơ hội bứt phá trong mùa cao điểm sản xuất.

Nhận diện được khó khăn của các doanh nghiệp, Ngân hàng Nhà nước đã yêu cầu các tổ chức tín dụng công khai các gói tín dụng ưu đãi. Bước đầu, một số ngân hàng thương mại đã giảm lãi suất ở các gói vay, thu hẹp lợi nhuận để đồng hành cùng doanh nghiệp.

Không chỉ giảm chi phí vốn, một yêu cầu khác đang được đặt ra là thay đổi cách tiếp cận tín dụng từ chỗ phụ thuộc nhiều vào tài sản thế chấp, sang đánh giá dòng tiền, đơn hàng và dữ liệu của doanh nghiệp. Theo các chuyên gia, quá trình này cũng đòi hỏi sự minh bạch, chủ động từ cả 2 phía.

Việc tháo gỡ khó khăn về tài sản thế chấp và giảm ngay lãi suất chính là chìa khóa để các doanh nghiệp sản xuất tự tin bứt phá. Sau chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và yêu cầu của Ngân hàng Nhà nước, 4 ngân hàng thương mại nhà nước đã tiên phong đăng ký gói tín dụng ưu đãi nhằm hỗ trợ người dân, doanh nghiệp tiếp cận vốn.

Gói tín dụng của các ngân hàng Agribank, BIDV, Vietcombank và VietinBank có tổng quy mô 220.000 tỷ đồng. Nhiều ngân hàng thương mại tư nhân như SHB, Sacombank, BVBank, NamABank, LPBank, NCB... cũng đã triển khai các chương trình giảm lãi vay với mức ưu đãi khoảng 0,5-2,5 điểm %/năm.

Phát triển đồng bộ các kênh dẫn vốn

Những gói tín dụng ưu đãi cùng sự linh hoạt từ hệ thống ngân hàng sẽ tạo ra động lực kịp thời cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, một hệ thống tài chính khỏe mạnh không thể để ngân hàng 'đơn thương độc mã' gánh vác nhu cầu vốn trung và dài hạn của nền kinh tế, trong khi 80% nguồn vốn huy động của hệ thống ngân hàng là ngắn hạn.

Bài toán căn cơ để đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số là phải phát triển đồng bộ các kênh dẫn vốn, nhất là kênh trái phiếu và cổ phiếu theo đúng tinh thần Quyết định 1413 phê duyệt Đề án "Cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam" của Thủ tướng Chính phủ.

Tổng giá trị phát hành trái phiếu doanh nghiệp nửa đầu năm đạt gần 230.000 tỷ đồng, nhưng sự lệch pha vẫn rõ rệt: gần 50% lượng phát hành thành công thuộc về khối ngân hàng. Các doanh nghiệp sản xuất và hạ tầng - nhóm cần vốn dài hạn nhất - lại chỉ chiếm tỷ lệ khiêm tốn.

Thực tế thời gian qua, các doanh nghiệp lớn có nền tảng quản trị tốt vẫn huy động thành công hàng nghìn tỷ đồng qua kênh trái phiếu doanh nghiệp ra công chúng. Điểm tựa nằm ở hồ sơ minh bạch, có xếp hạng tín nhiệm và dòng tiền dự án rõ ràng. Dù vậy, thị trường vốn sẽ phải gánh vác trọng trách huy động từ 20 đến 25 tỷ USD cho hạ tầng mỗi năm, vì vậy sẽ cần thêm những công cụ bảo lãnh tín dụng và sự tham gia sâu của các định chế tài chính quốc tế.

Bà Noriko Nasu - Tổng Giám đốc Quỹ Bảo lãnh và Đầu tư tín dụng CGIF cho biết: "Nhu cầu vốn hạ tầng của Việt Nam rất lớn và không thể chỉ dựa vào ngân hàng. Việc hoàn thiện khuôn khổ PPP và sử dụng các cơ chế bảo lãnh tín dụng sẽ giúp giảm thiểu rủi ro, qua đó thu hút các quỹ đầu tư, quỹ hưu trí có nguồn vốn dài hạn tham gia sâu hơn vào thị trường trái phiếu".

Bên cạnh việc thu hút dòng vốn dài hạn cho hạ tầng, Chính phủ cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc hoàn thiện thể chế, mở rộng các sản phẩm chuyên biệt cho các mô hình kinh doanh mới tiếp cận thị trường vốn.

Bà Phạm Thị Thùy Linh - Trưởng Ban Phát triển thị trường chứng khoán, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết: "Chúng tôi cũng sẽ tập trung nghiên cứu và cũng đã được giao trong Quyết định 1413 là xây dựng, vận hành thị trường trái phiếu cho doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, nhằm tạo điều kiện hỗ trợ cho các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này có cơ hội tiếp cận các nguồn vốn rộng hơn trên thị trường".

Khi một phần nhu cầu vốn trung và dài hạn được chuyển sang thị trường trái phiếu và cổ phiếu, áp lực cung ứng vốn lên hệ thống ngân hàng sẽ giảm bớt, qua đó hỗ trợ điều hành lãi suất và bảo đảm an toàn hệ thống.

Khơi thông dòng vốn không đơn thuần là đưa thêm tiền vào nền kinh tế, mà quan trọng hơn là phân bổ vốn đúng địa chỉ, đúng kỳ hạn và với chi phí hợp lý. Sự kết hợp đồng bộ giữa chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt từ Ngân hàng Nhà nước và một thị trường vốn minh bạch, lành mạnh sẽ tạo thêm nguồn lực cho doanh nghiệp đầu tư, mở rộng sản xuất; đồng thời góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững.