Lỗi mất điểm cần tránh trong bài thi Ngữ văn Tốt nghiệp THPT 2026

Năm 2025, đề thi Ngữ văn tốt nghiệp THPT đã mang lại cho thí sinh nhiều cảm xúc qua thông điệp nổi bật "vùng trời quê hương nào cũng là bầu trời Tổ quốc".

Năm 2026, câu chuyện dự đoán đề thi Ngữ văn tiếp tục được thảo luận sôi nổi trên các diễn đàn của học sinh. Đây là năm thứ 2 thực hiện những thay đổi rất cơ bản trong cấu trúc, định dạng đề thi bao hàm từ ngữ liệu tới hệ thống các yêu cầu đọc hiểu hoặc nghị luận.

Đề thi Ngữ văn Tốt nghiệp THPT năm 2026 vẫn sẽ sử dụng ngữ liệu đọc hiểu và nghị luận là các tác phẩm văn học ngoài chương trình sách giáo khoa.

Để có thể đạt kết quả tốt với bài thi môn Ngữ văn - môn mở đầu cho Kỳ thi Tốt nghiệp THPT 2026, cô Trịnh Thu Tuyết - Giáo viên Ngữ văn Hệ thống Giáo dục Hocmai - gợi ý: "Các kiến thức thể loại cơ bản cần chú ý trong truyện kể là ngôi kể, người kể chuyện, điểm nhìn…; trong thơ trữ tình là nhân vật trữ tình, thể thơ, hình ảnh, biểu tượng…; trong văn nghị luận là luận đề, luận điểm, các yếu tố bổ trợ như thuyết minh, miêu tả…; các thao tác lập luận như chứng minh, bình luận, bác bỏ…; trong văn bản thông tin là vị trí, đặc điểm và vai trò của phần sa-pô, các phương tiện phi ngôn ngữ, các dạng dữ liệu sơ cấp, thứ cấp, trình tự sắp xếp thông tin…".

Câu viết đoạn văn nghị luận xã hội cần đặc biệt chú ý hai yêu cầu về nội dung và hình thức của đoạn văn: Về nội dung, chỉ nghị luận một khía cạnh, một bình diện của vấn đề (nguyên nhân/ hoặc ý nghĩa/ hoặc hậu quả/ hoặc giải pháp…), tuyệt đối không biến đoạn văn thành bài văn thu nhỏ với tất cả các khía cạnh của vấn đề; về hình thức, cần viết đúng cấu trúc đoạn, đúng dung lượng theo yêu cầu của đề…

Câu viết đoạn nghị luận văn học có thể yêu cầu trình bày cảm nhận hoặc phân tích một giá trị nào đó về nội dung hoặc nghệ thuật của văn bản. Khi viết, thí sinh cần chú ý mối quan hệ gắn kết không thể tách rời của hai bình diện nội dung và nghệ thuật của văn bản.

Với bài văn nghị luận xã hội, cần xác định đúng vấn đề nghị luận theo yêu cầu của đề, triển khai hệ thống luận điểm mạch lạc, logic với những lí lẽ chặt chẽ và bằng chứng thuyết phục.

Với bài nghị luận văn học, rất cần lưu ý việc triển khai hệ thống ý phù hợp hướng tới vấn đề nghị luận chung; quá trình phân tích, cảm thụ phải bám sát đặc trưng thể loại; và cũng như đoạn văn, cần phân tích giá trị nội dung thông qua những đặc sắc nghệ thuật chuyển tải nội dung. phân tích giá trị nghệ thuật qua vai trò thể hiện sâu sắc, tinh tế nội dung.

Với phần Viết, dù đoạn hay bài văn, nghị luận xã hội hay nghị luận văn học, điều quan trọng trước tiên là xác định đúng yêu cầu nghị luận. Sau đó, nên phác sơ lược hướng triển khai nội dung nghị luận để quá trình viết không lan man hoặc sơ sài, thiếu ý.

Phần Nghị luận xã hội cần thể hiện cái tôi sắc sảo, bản lĩnh, trung thực, sự quan sát, khả năng nắm bắt, xử lý, trình bày những kiến thức được trau dồi cả trong quá trình học tập và từ cuộc sống. Phần Nghị luận văn học thì lại rất cần khả năng cảm nhận tinh tế, sự phân tích sâu sắc và tình cảm chân thành.