Lừa đảo trực tuyến biến tướng liên tục: Từ phạt nguội giả đến “ghost tapping”

Lừa đảo trực tuyến đang gây ra những thiệt hại lớn cho nền kinh tế. Hơn 8000 tỷ đồng là con số thiệt hại ước tính tại nước ta trong năm ngoái. Lợi dụng quá trình chuyển đổi số và nhu cầu sử dụng dịch vụ công, tội phạm mạng đang sử dụng rất nhiều chiêu thức, kịch bản lừa đảo tinh vi, nhằm mục đích chiếm đoạt tài sản.

Từ tin nhắn phạt nguội, giả mạo ứng dụng VNeID, eTax Mobile đến mã độc chiếm quyền điện thoại, người dân trở thành mục tiêu của một hệ sinh thái lừa đảo công nghệ cao ngày càng phức tạp, nguy hiểm.

Một đường dây lừa đảo xuyên quốc gia có quy mô hơn 3.000 tỷ đồng vừa bị triệt phá, với thủ đoạn dụ dỗ đầu tư tài chính, tiền mã hoá để chiếm đoạt tiền của bị hại. Trước đó, ổ nhóm lừa đảo tại Công ty Sky Media dưới hình thức đa cấp, lôi kéo người dân mua điện thoại giá cao cũng đã bị bắt giữ.

Hàng loạt những chiêu trò lừa đảo lợi dụng công nghệ cao bị đưa ra ánh sáng. Theo Bộ Công an, các hành vi lừa đảo hiện nay được chia thành 4 nhóm chính:

Một là mạo danh các cơ quan thực thi pháp luật, từ đó lấy được mã OTP để chiếm đoạt tài khoản.

Hai là lừa đảo tình cảm, dụ dỗ bị hại tham gia vào đầu tư kinh doanh ảo, hoặc tống tiền bị hại với hình ảnh nhạy cảm.

Ba là lừa đảo đầu tư tài chính với những mô hình hứa hẹn kinh doanh đơn giản, lãi suất rất cao. Sau đó, đánh sập sàn, cháy tài khoản.

Bốn là phát tán mã độc, chiếm đoạt tài khoản ngân hàng.

Các chiêu trò ngày càng tinh vi, phức tạp nhờ ứng dụng công nghệ cao như trí tuệ nhân tạo, deepfake.

Ông Vũ Duy Hiền, Phó Tổng Thư ký, Chánh Văn phòng Hiệp hội An ninh mạng quốc gia cho biết, với công nghệ cao, các đối tượng có thể dựng hình ảnh, giọng nói giả chỉ trong vài giây, thậm chí tạo dựng cả video với kịch bản hoàn chỉnh trong vài phút.

“Các đối tượng xây dựng những kịch bản đa chiều, xoáy sâu vào tâm lý, tập trung vào các điểm mấu chốt”, ông Hiền nhận định.

Các chuyên gia cũng cảnh báo một chiêu trò lừa đảo mới là ghost tapping, dịch là "chạm ma". Các đối tượng lợi dụng hình thức thanh toán không tiếp xúc (NFC) để sao chép, đánh cắp thông tin thẻ tín dụng.

Ông Ngô Minh Hiếu, Giám đốc Tổ chức Chống lừa đảo khuyến cáo, người dân cần đặc biệt cảnh giác khi sử dụng thẻ tín dụng tại siêu thị, nhà hàng hoặc các điểm thanh toán.

“Khi đưa thẻ cho người khác thanh toán, cần quan sát kỹ thao tác của họ, tránh trường hợp thẻ bị đặt lên thiết bị có cài ứng dụng đánh cắp NFC. Chỉ cần lấy được thông tin, các đối tượng có thể tích hợp vào Apple Pay hoặc Google Pay để rút tiền”, ông Hiếu cảnh báo.

''Chúng ta đưa thẻ tín dụng cho ai thì nên quan sát xem họ làm gì, tránh trường hợp họ lấy thẻ của mình để trên một thiết bị, hoặc điện thoại cài ứng dụng đánh cắp NFC. Chỉ cần đánh cắp thông tin, họ có thể đưa vào Apple Pay, Google Pay để rút tiền trong thẻ đó. Một số trường hợp còn dùng công nghệ cao để sao chép thẻ vật lý''.

Theo khảo sát của Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, số nạn nhân của lừa đảo trực tuyến năm 2025 đã giảm hơn một nửa so với năm 2024. Tuy nhiên, các đối tượng sẽ liên tục tìm cách ứng dụng công nghệ mới nhằm qua mặt các biện pháp phòng, chống lừa đảo, vì thế nguy cơ đối với người dùng trên không gian mạng vẫn thường trực.