Luật Báo chí (sửa đổi) có hiệu lực từ 1/7: Những thay đổi lớn nhất

Gần mười năm qua, báo chí Việt Nam vận hành theo Luật Báo chí 2016 ra đời khi mạng xã hội chưa định hình lại thói quen đọc tin tức, khi nhiều tòa soạn vẫn coi nền tảng số là "sân sau" của báo in và truyền hình. Luật Báo chí số 126/2025/QH15 - được Quốc hội khóa XV thông qua ngày 10/12/2025, có hiệu lực từ hôm nay - khép lại khoảng cách đó.

Gồm 4 chương, 51 điều, ít hơn luật cũ hai chương và mười điều, đây là lần sửa đổi toàn diện đầu tiên kể từ năm 2016. Luật gọn hơn, nhưng phạm vi rộng hơn - bởi nó phải bao lấy một thực tế mà luật cũ gần như bỏ ngỏ: báo chí giờ sống trên không gian mạng.

Luật khẳng định báo chí Việt Nam là "báo chí cách mạng, gắn liền với công cuộc cách mạng giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, hoạt động theo hướng chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại". 

Thay đổi lớn nhất về nghề nằm ở hoạt động báo chí trên không gian mạng. Lần đầu tiên, kênh nội dung của cơ quan báo chí trên nền tảng số, và nội dung hoàn chỉnh trên nền tảng số báo chí quốc gia, được luật gọi đúng tên: sản phẩm báo chí. Một bài đăng trên fanpage hay ứng dụng của tòa soạn, từ nay, được bảo hộ và phải chịu trách nhiệm ngang với bài trên mặt báo.

Theo đó, Nhà nước sẽ đầu tư nền tảng số báo chí quốc gia, hạ tầng dữ liệu và nhân lực chuyển đổi số cho báo chí. Chủ trương này tiếp nối với Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về khoa học, công nghệ và chuyển đổi số đưa báo chí vào cùng mạch phát triển quốc gia.

Với những cơ quan báo chí lớn, luật mở thêm hai cánh cửa. Một là mô hình "cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện" cùng cơ chế tài chính đặc thù - cách để dồn nguồn lực thay vì dàn mỏng. Hai là quyền tích hợp dịch vụ trực tuyến, đa dạng hóa nguồn thu một cách minh bạch. Với các tòa soạn đang chật vật khi quảng cáo truyền thống cạn dần, đây là điều chờ đã lâu.

Nhưng luật không chỉ mở. Nó siết lại phần trách nhiệm. Việc dùng trí tuệ nhân tạo trong làm tin, việc quản nội dung trên mạng xã hội, hoạt động liên kết, cải chính và gỡ bài - tất cả được quy định chặt hơn. Công dân cũng có thêm quyền yêu cầu cải chính, một bước cụ thể hóa quyền tự do báo chí đã ghi trong Hiến pháp.

Với những người điều hành một tòa soạn số, thay đổi này chạm vào việc hằng ngày. 

Bà Vũ Thanh Thủy, Tổng Biên tập Thời báo VTV cho biết: "Nhiều năm qua, chúng tôi làm nội dung số mà không rõ đâu là sản phẩm báo chí, đâu là ranh giới trách nhiệm. Luật mới trả lời câu hỏi đó. Với một cơ quan báo chí đa nền tảng, đây là cơ sở để yên tâm bước tiếp".

Để luật để đi vào thực tế, Chính phủ đã ban hành kế hoạch thi hành theo Quyết định 329/QĐ-TTg, với yêu cầu "6 rõ": rõ người, rõ việc, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ kết quả. Bên cạnh đó, phần lớn những điều khoản quan trọng nhất đã được hướng dẫn chi tiết tại Nghị định 237/2026/NĐ-CP.

Với người làm báo, ngày 1/7 không phải mốc để ăn mừng. Đó là lời nhắc: quãng thời gian báo chí đứng bên lề cuộc chơi số đã hết - và lần này, có luật đi cùng.

(Bài viết có sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo trong khâu soạn thảo; nội dung được phóng viên, biên tập viên Thời báo VTV thẩm định, biên tập và chịu trách nhiệm).