Luật Báo chí (sửa đổi) có hiệu lực: Đăng lên mạng xã hội, trách nhiệm biên tập không giảm

Một tòa soạn hôm nay hiếm khi chỉ có một mặt báo. Có trang chủ, có ứng dụng, có fanpage Facebook, có kênh YouTube, có TikTok, có Zalo. Tin bài chạy song song trên tất cả, nhiều khi lên mạng xã hội còn trước cả mặt báo.

Suốt nhiều năm, người làm báo đặt một câu hỏi: đăng lên những kênh đó thì trách nhiệm đến đâu? Fanpage vài triệu người theo dõi, kênh TikTok dựng tin mỗi ngày thì tính là gì?

Luật Báo chí 2025, hiệu lực từ ngày 1/7, trả lời dứt khoát. Kênh nội dung của cơ quan báo chí trên không gian mạng là một phần của báo chí. Và phần đó đi kèm trách nhiệm.

Điều 30 của luật quy định cơ quan báo chí chịu trách nhiệm về nội dung, bản quyền khi đăng, phát thông tin lên kênh của mình trên không gian mạng. Không có ngoại lệ cho việc "đăng mạng cho nhanh". Một dòng status trên fanpage chính thức của tòa soạn, về mặt pháp lý, nặng ngang một tin trên mặt báo.

Bà Phạm Thu Hiền - Phó Trưởng phòng Nội dung, Thời báo VTV cho biết, đối với Thời báo VTV, mỗi nội dung trước khi xuất hiện trên Facebook, YouTube hay TikTok đều trải qua một quy trình biên tập cẩn trọng.

"Chuẩn mực nghề nghiệp trên các nền tảng số không thể thấp hơn báo điện tử. Thậm chí, trong nhiều trường hợp còn phải thận trọng hơn vì tốc độ lan truyền rất nhanh và khả năng bị chia sẻ ngoài ngữ cảnh rất lớn. Mạng xã hội không phải nơi để giảm chuẩn mực nghề nghiệp, mà là nơi các chuẩn mực đó phải được thực thi chuẩn xác, nhanh và nghiêm ngặt", bà Phạm Thu Hiền chia sẻ.

Bà Hiền cho rằng, ý nghĩa lớn nhất của quy định mới là lần đầu tiên pháp luật chính thức xác lập địa vị pháp lý của sản phẩm báo chí trên các nền tảng số. Một video trên TikTok, một bài đăng trên Facebook hay một bài viết trên báo điện tử VTV Online đều mang cùng một giá trị: đó là sản phẩm báo chí và phải được bảo đảm bằng cùng một quy trình biên tập, cùng một chuẩn mực nghề nghiệp và cùng một trách nhiệm trước pháp luật.

Hồ sơ lưu trữ - hộp đen của tòa soạn

Điều 30 Luật Báo chí nói rõ: tòa soạn chịu trách nhiệm về bản quyền của thứ mình đăng. Ở chiều ngược lại, nội dung số do tòa soạn làm ra được pháp luật về quyền tác giả bảo hộ như mọi tác phẩm báo chí khác, thay vì bị lấy lại vô tội vạ như lâu nay.

Phần ít ai để ý nhất lại là phần dễ vướng nhất: lưu trữ. Điều 25 và Điều 30 buộc tòa soạn lưu nguyên vẹn nội dung đã xuất bản trên không gian mạng. Theo hướng dẫn thi hành, báo điện tử phải lưu nguyên vẹn nội dung đã đăng trong ba tháng, phát thanh và truyền hình trong 30 ngày.

Nghe như thủ tục kỹ thuật, nhưng thực chất đây là hộp đen của tòa soạn. Khi có tranh chấp về một nội dung đã đăng rồi sửa, rồi gỡ, thứ chứng minh tòa soạn đã đăng gì, sửa gì, vào lúc nào, chính là bản lưu đó.

Tại hội nghị giao ban báo chí ngày 16/6/2026, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Phan Tâm nhấn mạnh hồ sơ lưu trữ đầy đủ chính là công cụ tự bảo vệ của tòa soạn khi có tranh chấp về nội dung, chứ không chỉ là nghĩa vụ tuân thủ: "Đây không chỉ là nghĩa vụ tuân thủ, mà hồ sơ lưu trữ đầy đủ chính là công cụ tự bảo vệ của tòa soạn khi xảy ra tranh chấp về nội dung". Thứ trưởng Phan Tâm lưu ý thêm: "Đề nghị các tòa soạn kiểm tra ngay dung lượng hạ tầng lưu trữ cùng quy trình nội bộ trước ngày 1/7/2026".

Ông Phạm Trọng Phòng, Trưởng Bộ phận Công nghệ và phát triển sản phẩm, Thời báo VTV cho biết, Thời báo VTV hiện vận hành hạ tầng lưu trữ quy mô lớn đặt tại Đài THVN, lưu toàn bộ dữ liệu xuất bản từ năm 2014 đến nay.

Riêng với nội dung phân phối trên mạng xã hội – vốn là nền tảng của bên thứ ba, bên cạnh việc quản lý dữ liệu và lịch sử tác nghiệp trên chính công cụ của nền tảng, Thời báo VTV đang tiếp tục chuẩn hóa cơ chế phân quyền và lưu vết.

"Chuẩn bị hạ tầng lưu trữ và kết nối lưu chiểu điện tử là việc phải bắt tay làm ngay từ bây giờ. Với dữ liệu báo chí số, không thể đợi đến sát hạn, bởi đây không chỉ là bài toán về dung lượng, mà là quy trình, tính toàn vẹn dữ liệu và năng lực tự bảo vệ của tòa soạn khi phát sinh tranh chấp", ông Phòng nhận định.

Việc kết nối kênh của tòa soạn với hệ thống lưu chiểu điện tử quốc gia có hiệu lực từ ngày 1/7/2028, được lùi lại hai năm để các tòa soạn kịp chuẩn bị hạ tầng. Nhưng phần việc đó, từ máy chủ đến hệ quản trị nội dung, thường mất 12 đến 18 tháng để nâng cấp. Chuẩn bị muộn là trở tay không kịp.

Trước mắt, từ hôm nay, mỗi tòa soạn cần rà lại toàn bộ kênh mình đang chạy trên không gian mạng, lập danh sách và phân công đầu mối. Mỗi kênh nội dung trên mạng xã hội, dù là YouTube, Facebook hay TikTok, phải thông báo với cơ quan quản lý trong vòng 10 ngày làm việc kể từ khi mở.

Nhìn tổng thể, luật không kéo báo chí ra khỏi mạng xã hội. Ngược lại, luật thừa nhận mạng xã hội là nơi báo chí phải có mặt. Nhưng đi kèm sự thừa nhận đó là một yêu cầu không lùi: ở đâu có tên tòa soạn, ở đó có trách nhiệm biên tập.

Cái tên đặt trên mỗi nội dung, dù nằm trên trang chủ hay trôi trong dòng tin TikTok, vẫn là một chữ ký. Và chữ ký thì luôn đi liền với người chịu trách nhiệm.

(Bài viết được biên soạn với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo. Toàn bộ thông tin, số liệu và căn cứ pháp lý trong bài đã được Ban Biên tập Thời báo VTV thẩm định, kiểm chứng và chịu trách nhiệm về nội dung).