Lưu lượng tàu thuyền qua eo biển Hormuz giảm nhẹ

Sau các vụ tấn công nhằm vào tàu thương mại trong những ngày gần đây, tình trạng này phản ánh tâm lý thận trọng ngày càng lớn của các chủ tàu và doanh nghiệp vận tải biển trước những rủi ro an ninh tại khu vực.

Theo hãng tin Bloomberg, mặc dù các tàu vẫn tiếp tục di chuyển qua eo biển Hormuz trong ngày 29/6, song số lượng tàu phát tín hiệu định vị (AIS) đã giảm so với những ngày trước đó. Nhiều chủ tàu cho biết các vụ tấn công mới xảy ra đã khiến việc đi lại qua tuyến hàng hải chiến lược này trở nên kém an toàn hơn.

Trước đó, Mỹ cáo buộc Iran tấn công một tàu chở dầu hôm 27/6, chỉ vài ngày sau khi một tàu container bị trúng đạn khi di chuyển gần vùng biển ngoài khơi Oman. Các vụ việc đều xảy ra trên tuyến hàng hải mà lực lượng Mỹ đang hỗ trợ điều phối nhằm bảo đảm hoạt động vận tải thương mại. Theo Bloomberg, đại diện của 5 doanh nghiệp sở hữu tàu chở dầu cho biết họ đánh giá việc đi qua eo biển Hormuz hiện nay tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn sau hai vụ tấn công gần đây.

Trong bối cảnh Mỹ và Iran tuyên bố tạm ngừng các cuộc tấn công trực tiếp nhằm vào nhau để tạo điều kiện cho tiến trình đàm phán hòa bình, thị trường kỳ vọng môi trường an ninh hàng hải cũng sẽ từng bước được cải thiện. Dữ liệu theo dõi tàu biển cho thấy lưu lượng quan sát được chủ yếu phản ánh các tàu bật hệ thống nhận dạng tự động. Trên thực tế, một số tàu đã lựa chọn tắt tín hiệu khi đi qua khu vực. Sáng 29/6, một siêu tàu chở dầu của Saudi Arabia cùng ba tàu chở hàng rời của nước này xuất hiện tại Vịnh Oman sau khi trước đó không phát tín hiệu định vị, cho thấy các tàu nhiều khả năng đã vượt eo Hormuz trong trạng thái "im lặng điện tử".

Cuối tuần qua, vẫn có một số tàu thực hiện hành trình công khai qua eo biển, trong đó có hai siêu tàu chở dầu không tải đi vào Vịnh Ba Tư và một tàu container treo cờ Pháp. Một số chuyến đi diễn ra sau vụ tấn công mới nhất nhằm vào tàu chở dầu Kiku. Mặc dù lưu lượng giảm, số tàu quan sát được vẫn cao hơn phần lớn thời gian diễn ra xung đột trong những tháng trước.

Sau thỏa thuận ngừng bắn tạm thời, hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz đang hình thành hai tuyến di chuyển chính. Một tuyến đi qua vùng biển của Iran theo yêu cầu của Tehran, trong khi tuyến còn lại nằm gần bờ biển Oman và được hải quân các nước phương Tây khuyến nghị. Tuy nhiên, theo Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO), hiện vẫn còn khoảng 80 quả thủy lôi tồn tại trên tuyến vận tải chính vốn được các tàu thương mại sử dụng trước đây.

Iran nhiều lần khẳng định mọi tàu thuyền muốn đi qua eo biển Hormuz đều phải được nước này cho phép. Truyền thông Iran cũng cảnh báo các tàu không tuân thủ quy định của Tehran sẽ phải đối mặt với các biện pháp xử lý cứng rắn hơn.

Trong khi đó, sự hỗ trợ của Mỹ đối với hoạt động quá cảnh qua eo biển Hormuz đã góp phần giúp nhiều chủ tàu tiếp tục đưa tàu qua khu vực, kể cả sau khi thỏa thuận ngừng bắn tạm thời có hiệu lực. Bloomberg cho biết một số doanh nghiệp trước đây chưa từng đưa tàu qua tuyến hàng hải này trong thời gian xung đột, cũng đã bắt đầu nối lại hoạt động.

Sau các vụ tấn công mới nhất, Trung tâm Thông tin Hàng hải Hỗn hợp (JMIC), cơ quan phối hợp giữa lực lượng hải quân và ngành vận tải biển, đã nâng mức cảnh báo an ninh tại khu vực từ "trung bình" lên "đáng kể". Dù lưu lượng tàu giảm, JMIC cho biết hoạt động hàng hải chưa bị gián đoạn.

Một số tàu từng hủy kế hoạch vượt eo biển Hormuz, trong đó có hai siêu tàu chở dầu đã đầy hàng và một tàu chở khí đốt của Qatar, đến nay vẫn chưa nối lại hành trình sau các vụ tấn công.

Theo dữ liệu của công ty theo dõi hàng hải Kpler được SupplyChainBrain dẫn lại, ngày 28/6 chỉ có 22 tàu đi qua eo biển Hormuz, giảm mạnh so với 38 tàu của ngày trước đó. Trong khi đó, nhiều tàu chỉ bật tín hiệu định vị khi cập cảng bốc hàng, khiến việc theo dõi chính xác lưu lượng thực tế qua tuyến hàng hải chiến lược này trở nên khó khăn hơn.

Liên quan đến nỗ lực bảo đảm an toàn hàng hải, kế hoạch của IMO nhằm hỗ trợ sơ tán khoảng 600 tàu cùng 11.000 thuyền viên mắc kẹt tại khu vực hiện vẫn tạm dừng. Trước khi chương trình bị đình chỉ hôm 25/6, tổ chức này đã hỗ trợ khoảng 115 tàu rời khỏi vùng biển nguy hiểm.

Trong khi đó, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tiếp tục khẳng định chỉ có hành lang hàng hải do Tehran quản lý mới được phép sử dụng. Theo ông, mọi nỗ lực thiết lập các cơ chế vận tải khác ngoài những gì Iran đang triển khai sẽ chỉ làm gia tăng căng thẳng, kéo dài thời gian mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz và khiến tình hình khu vực thêm phức tạp.