Mắc sốt rét nặng, tổn thương nhiều cơ quan sau khi trở về từ Congo

Bệnh nhân L.V.N. (46 tuổi, trú tại Hà Tĩnh) có tiền sử viêm gan B từ năm 2009 nhưng chưa điều trị. Trong gần hai năm làm việc tại Congo, bệnh nhân nhiều lần xuất hiện các cơn sốt, rét run nhưng chưa xác định rõ nguyên nhân.

Khoảng một tháng trước khi nhập viện, bệnh nhân xuất hiện vàng da, vàng mắt tăng dần, mệt mỏi và ăn uống kém. Sau khi trở về Việt Nam, dù được bác sĩ chỉ định nhập viện theo dõi, bệnh nhân không đồng ý mà tự sử dụng thuốc nam trong khoảng 15 ngày.

Tối 6/10, gia đình phát hiện bệnh nhân ngã, rối loạn ý thức, gọi hỏi không đáp ứng nên đưa đến cơ sở y tế gần nhà. Bệnh nhân được đặt nội khí quản, thở máy và điều trị theo hướng nhiễm khuẩn huyết, đồng thời theo dõi biến chứng gan. Tuy nhiên, tình trạng không cải thiện, người bệnh được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

Tại Trung tâm Hồi sức tích cực, bệnh nhân trong tình trạng an thần, thở máy, vàng da, vàng mắt rõ. Xét nghiệm ghi nhận rối loạn đông máu, tăng bilirubin, tăng men gan và suy thận.

Theo BS Võ Đức Linh, Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, tiền sử làm việc tại Congo cùng các đợt sốt, rét run trước đó là những dữ kiện dịch tễ quan trọng. Các bác sĩ chỉ định xét nghiệm tìm ký sinh trùng sốt rét. Kết quả dương tính với Plasmodium falciparum - tác nhân có thể gây sốt rét nặng, đe dọa tính mạng.

Sốt rét lây truyền chủ yếu qua vết đốt của muỗi Anopheles cái mang ký sinh trùng. Bệnh thường gây sốt, rét run, đau đầu và mệt mỏi, nhưng không phải trường hợp nào cũng có biểu hiện điển hình. Sốt rét do P. falciparum có thể tiến triển nhanh, gây rối loạn ý thức, suy thận cấp, suy hô hấp, thiếu máu nặng và tổn thương nhiều cơ quan.

Ở bệnh nhân có bệnh gan từ trước, biểu hiện vàng da, vàng mắt và rối loạn ý thức có thể khiến việc xác định nguyên nhân trở nên phức tạp. Vì vậy, khai thác tiền sử đi lại, sinh sống tại vùng lưu hành sốt rét và chỉ định xét nghiệm phù hợp có vai trò quan trọng trong chẩn đoán.

BS Võ Đức Linh khuyến cáo, người từng sinh sống hoặc trở về từ vùng có sốt rét lưu hành, đặc biệt tại một số quốc gia châu Phi, cần đi khám sớm khi có biểu hiện sốt, rét run, mệt mỏi bất thường hoặc vàng da. Khi thăm khám, cần thông báo đầy đủ về lịch trình đi lại, các đợt sốt trước đó và những loại thuốc đã sử dụng.

Người chuẩn bị đến vùng có sốt rét lưu hành cần chủ động phòng muỗi đốt, ngủ màn, sử dụng thuốc xua muỗi và tham khảo bác sĩ về thuốc dự phòng phù hợp. Khi có triệu chứng nghi ngờ, không tự điều trị bằng thuốc không rõ nguồn gốc hoặc trì hoãn thăm khám, bởi sốt rét nặng có thể diễn biến nhanh và gây tử vong.