Miễn hàng loạt phí, lệ phí vận tải, tiếp sức cho doanh nghiệp

Trong một động thái quyết liệt nhằm giảm áp lực chi phí đầu vào và thúc đẩy đà phục hồi kinh tế, Bộ Tài chính vừa chính thức áp dụng Thông tư 40/2026/TT-BTC. Việc miễn hàng loạt khoản phí, lệ phí trong các lĩnh vực "xương sống" như hàng không, hàng hải, đường sắt và đường thủy nội địa được kỳ vọng sẽ tạo ra cú hích quan trọng cho chuỗi cung ứng quốc gia.

"Mở đường" cho hàng không và hàng hải bằng cơ chế phí 0 đồng

Bắt đầu từ ngày 07/04/2026, thị trường vận tải đón nhận tín hiệu tích cực khi Thông tư 40/2026/TT-BTC (Thông tư 40) chính thức đi vào đời sống. Điểm nhấn lớn nhất trong đợt điều chỉnh này là việc miễn hầu hết các khoản phí, lệ phí trong lĩnh vực hàng không dân dụng. Ngoại trừ phí thẩm định cấp giấy phép ra vào khu vực hạn chế tại cảng hàng không, các doanh nghiệp bay sẽ được cắt giảm đáng kể gánh nặng tài chính từ các danh mục phí quy định tại Thông tư 193/2016/TT-BTC.

Song hành cùng hàng không, lĩnh vực hàng hải cũng nhận được sự tiếp sức mạnh mẽ. Các tàu thuyền khi vào, rời khu vực hàng hải sẽ được miễn các khoản phí, lệ phí theo quy định tại Chương III Thông tư 261/2016/TT-BTC (đã được bổ sung bởi các Thông tư 90/2019 và 74/2021). Việc đưa mức thu về 0 đồng đối với tàu thuyền không chỉ giúp giảm chi phí logistics cho hàng hóa xuất nhập khẩu mà còn tăng tính cạnh tranh cho các cảng biển Việt Nam trong khu vực.

Dưới góc nhìn của người trong cuộc, ông Nguyễn Đức Anh, Giám đốc doanh nghiệp vận tải biển tại Quảng Ninh chia sẻ: "Trong bối cảnh giá nhiên liệu và chi phí nhân công vẫn duy trì ở mức cao, việc được miễn phí hàng hải là một sự hỗ trợ rất thiết thực. Dù mỗi lượt tàu vào cảng số tiền phí có thể không quá lớn so với giá trị hàng hóa, nhưng với tần suất hoạt động liên tục, tổng số tiền tiết kiệm được trong quý II sẽ giúp chúng tôi có thêm nguồn lực để bảo trì phương tiện và giữ ổn định giá cước cho khách hàng".

Tiếp sức cho đường sắt và đường thủy nội địa: Đồng bộ hóa chuỗi vận hành

Không đứng ngoài cuộc đua phục hồi, kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia và mạng lưới giao thông thủy nội địa cũng nằm trong diện ưu tiên của Thông tư 40. Cụ thể, các doanh nghiệp kinh doanh vận tải đường sắt sẽ được miễn phí sử dụng kết cấu hạ tầng do Nhà nước đầu tư. Đây là một bước đi mang tính chiến lược nhằm giảm giá thành vận chuyển hàng hóa khối lượng lớn, giảm tải áp lực cho đường bộ.

Đồng thời, phương tiện thủy nội địa hoạt động giữa các cảng, bến thủy trong nước cũng chính thức được miễn các khoản phí, lệ phí liên quan. Chính sách này không chỉ tác động đến các doanh nghiệp vận tải lớn mà còn trực tiếp hỗ trợ hàng ngàn chủ phương tiện thủy đang nỗ lực duy trì sản xuất kinh doanh.

Bà Nguyễn Thị Minh Tâm, đại diện Công ty Cổ phần Thương mại và Vận tải Tâm Việt bày tỏ: "Lâu nay, phí bến bãi và phí trình báo đường thủy là những khoản chi phí phát sinh thường xuyên. Việc miễn các khoản này đến hết tháng 6/2026 giúp bà con giảm bớt gánh nặng 'phí chồng phí'. Chúng tôi thấy được sự đồng hành của Nhà nước trong việc chia sẻ khó khăn trực tiếp vào chi phí vận hành hằng ngày".

Theo chuyên gia kinh tế - thị trường Trần Mạnh Hùng, việc Bộ Tài chính ban hành Thông tư 40 không chỉ đơn thuần là một giải pháp tình thế nhằm "cứu nguy" cho các doanh nghiệp vận tải, mà còn là một chiến lược điều hành vĩ mô có tính toán nhằm khơi thông dòng chảy logistics quốc gia. Trong cấu trúc giá thành của một sản phẩm xuất khẩu, chi phí vận chuyển và các loại phí trung gian thường chiếm tỷ trọng từ 15% - 20%. Việc đưa các loại phí hàng không, hàng hải và hạ tầng đường sắt về mức 0 đồng chính là cách nhanh nhất để giảm áp lực lên giá vốn hàng hóa.

Khi "mạch máu" giao thông được tiết giảm chi phí, hiệu ứng domino tích cực sẽ lan tỏa khắp nền kinh tế. Đối với doanh nghiệp sản xuất, giá cước vận tải hạ nhiệt đồng nghĩa với việc biên lợi nhuận được nới rộng, tạo dư địa để đầu tư vào chất lượng và công nghệ. Đối với người tiêu dùng, sự ổn định của chi phí đầu vào trong lĩnh vực giao thông vận tải là "chốt chặn" quan trọng giúp ngăn chặn đà tăng giá dây chuyền của các mặt hàng thiết yếu.

Thời điểm vàng để tối ưu hóa giá thành dịch vụ

Theo quy định, Thông tư 40 có hiệu lực thi hành từ ngày 07/04/2026 - 30/06/2026. Sau thời gian này, các mức thu sẽ quay trở lại thực hiện theo các quy định cũ hoặc các văn bản thay thế mới. Khoảng thời gian gần 3 tháng này được xem là "giai đoạn vàng" để các doanh nghiệp vận tải tái cấu trúc giá thành dịch vụ, kích cầu tiêu dùng và hỗ trợ lưu thông hàng hóa.

Đáng chú ý, Thông tư lần này còn có tính kế thừa và điều chỉnh linh hoạt khi quy định rõ việc không áp dụng mức thu phí thẩm định cấp chứng chỉ, giấy phép trong hoạt động hàng không dân dụng hay phí đăng ký giao dịch bảo đảm đối với tàu bay theo các thông tư trước đó. Điều này cho thấy sự nhất quán và nỗ lực của Bộ Tài chính trong việc rà soát, cắt giảm thủ tục hành chính gắn liền với lợi ích tài chính của người dân và doanh nghiệp.

Ở góc độ người tiêu dùng, anh Lê Văn Hoàng, Giám đốc Công ty TNHH Hoàng Liên, chuyên sản xuất đồ gỗ xuất khẩu tại Bắc Giang cho biết: "Khi chi phí vận tải giảm nhờ các chính sách miễn phí, lệ phí của Chính phủ, chúng tôi kỳ vọng các đơn vị logistics sẽ điều chỉnh giảm giá cước tương ứng. Điều này có ý nghĩa dây chuyền, giúp sản phẩm của chúng tôi đến tay đối tác với giá cạnh tranh hơn, từ đó tăng đơn hàng và ổn định việc làm cho công nhân".

Việc ban hành Thông tư 40 vào thời điểm này không chỉ là một giải pháp tài chính mà còn là thông điệp mạnh mẽ về sự hỗ trợ của Chính phủ đối với ngành giao thông vận tải - "mạch máu" của nền kinh tế. Sự cộng hưởng từ việc miễn giảm phí, lệ phí kết hợp với nỗ lực tự thân của doanh nghiệp được kỳ vọng sẽ tạo nên một bức tranh kinh tế tươi sáng hơn trong những quý tiếp theo của năm 2026.