Minh bạch nguồn gốc hàng hoá cần tiếp cận trên toàn chuỗi cung ứng

VTV.vn - Một sản phẩm có thể đi qua nhiều doanh nghiệp trước khi đến tay người tiêu dùng, nhưng làm thế nào để thông tin về sản phẩm xuyên suốt hành trình ấy được kiểm chứng?

Ảnh minh họa - Ảnh: VGP

Ảnh minh họa - Ảnh: VGP

Một sản phẩm có thể đi qua nhiều doanh nghiệp trước khi đến tay người tiêu dùng. Để xác minh đầy đủ hành trình từ nguyên liệu, sản xuất đến phân phối, cần có cơ chế kết nối và đối chiếu dữ liệu giữa các chủ thể. Nghị định 372/2026/NĐ-CP đặt nền tảng pháp lý cho cách tiếp cận truy xuất nguồn gốc trên toàn chuỗi cung ứng.

Trên thực tế, mỗi chủ thể trong chuỗi cung ứng quản lý dữ liệu ở một công đoạn riêng: nhà sản xuất lưu hồ sơ nguyên liệu và chế biến; đơn vị vận chuyển ghi nhận quá trình giao nhận; nhà phân phối quản lý hàng nhập, xuất kho; điểm bán lưu thông tin giao dịch. Khi dữ liệu không được kết nối và thống nhất, việc truy xuất toàn bộ hành trình sản phẩm sẽ gặp nhiều hạn chế.

Theo ông Vũ Thế Tuấn, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần iCheck, truy xuất nguồn gốc không chỉ giúp doanh nghiệp bảo vệ thương hiệu, duy trì niềm tin khách hàng mà còn thúc đẩy cạnh tranh lành mạnh. Doanh nghiệp đầu tư vào chất lượng cần có công cụ chứng minh giá trị sản phẩm. Nếu thiếu thông tin và khả năng kiểm chứng, hàng hóa chất lượng cao có nguy cơ bị đánh đồng với sản phẩm kém chất lượng hoặc không rõ nguồn gốc.

Minh bạch nguồn gốc hàng hoá cần tiếp cận trên toàn chuỗi cung ứng - Ảnh 1.

Ông Vũ Thế Tuấn, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần iCheck.

Với người tiêu dùng, truy xuất nguồn gốc là cơ sở lựa chọn sản phẩm; với nhà bán lẻ, đó là căn cứ xác minh nhà cung cấp. Đối với chủ sở hữu thương hiệu, dữ liệu xuyên suốt giúp xác định phạm vi sự cố, khoanh vùng xử lý và hạn chế ảnh hưởng đến những sản phẩm không liên quan.

Cần kết nối dữ liệu trên toàn chuỗi

Dù nhiều doanh nghiệp đã triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc, dữ liệu giữa các khâu vẫn chưa được ghi nhận đầy đủ và kết nối thống nhất. Một doanh nghiệp có thể quản lý tốt hệ thống nội bộ nhưng vẫn khó truy xuất toàn bộ hành trình sản phẩm nếu các mắt xích khác không bảo đảm dữ liệu.

Ông Vũ Thế Tuấn cho rằng hệ thống truy xuất cần theo dõi xuyên suốt quá trình sản xuất, chế biến và phân phối, bảo đảm thông tin chính xác, kịp thời. Tuy nhiên, khi dữ liệu về cùng một lô hàng không thống nhất hoặc bị gián đoạn giữa các khâu, việc đối chiếu và xác định nguồn gốc sẽ gặp khó khăn.

Theo ông, công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi đi cùng quy trình ghi nhận dữ liệu rõ ràng và trách nhiệm cụ thể của từng chủ thể. Hạn chế về năng lực quản trị, hồ sơ lưu trữ, chi phí và yêu cầu khai báo thiếu thống nhất giữa các đối tác có thể cản trở quá trình triển khai.

Trong bối cảnh đó, Nghị định 372/2026/NĐ-CP được ban hành ngày 29/9/2026, có hiệu lực từ ngày 1/1/2027, tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc trên môi trường số. Nền tảng quốc gia được xây dựng nhằm kết nối, đối chiếu và lưu vết dữ liệu, thay vì để thông tin phân tán trên các hệ thống riêng lẻ.

Nền tảng này được vận hành trên nền tảng chuỗi khối quốc gia, bảo đảm tính toàn vẹn, minh bạch và khả năng truy vết lịch sử dữ liệu sau khi ghi nhận. Trách nhiệm về tính chính xác của dữ liệu thuộc về tổ chức, cá nhân phát hành và cung cấp thông tin. Bên cạnh đó, Nghị định 363/2026/NĐ-CP quy định mức xử phạt đối với các hành vi vi phạm trong lĩnh vực dữ liệu.

Đại diện iCheck nhận định cơ chế liên thông dữ liệu thống nhất sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế việc phải kết nối riêng lẻ với nhiều hệ thống quản lý chuyên ngành, qua đó giảm đầu mối triển khai, thủ tục và chi phí tuân thủ.

Doanh nghiệp cần chủ động chuẩn hóa dữ liệu

Theo Nghị định 372, việc định danh, xác thực dữ liệu chủ và truy xuất nguồn gốc đối với hàng hóa rủi ro cao được thực hiện bắt buộc theo danh mục, lộ trình và yêu cầu chuyên ngành. Với hàng hóa rủi ro trung bình và thấp, việc áp dụng được khuyến khích theo cơ chế tự nguyện. Danh mục sản phẩm theo từng mức độ rủi ro do 7 bộ quản lý ngành, lĩnh vực ban hành tại các thông tư hướng dẫn.

Doanh nghiệp có tối đa 6 tháng để hoàn thành kết nối, chia sẻ và đồng bộ dữ liệu kể từ khi Nền tảng quốc gia được công bố đủ điều kiện hoạt động. Vì vậy, việc rà soát, chuẩn hóa dữ liệu và hoàn thiện hệ thống cần được tiến hành sớm.

Minh bạch nguồn gốc hàng hoá cần tiếp cận trên toàn chuỗi cung ứng - Ảnh 2.

Thạc sĩ, Luật sư Nguyễn Thanh Thư (Văn phòng Luật sư Sao Liên Việt, Đoàn Luật sư TP Hà Nội).

Thạc sĩ, Luật sư Nguyễn Thanh Thư (Văn phòng Luật sư Sao Liên Việt, Đoàn Luật sư TP Hà Nội) khuyến nghị doanh nghiệp không nên chờ đến khi Nền tảng quốc gia vận hành hoặc có yêu cầu kết nối mới bắt đầu chuẩn bị. Thời hạn 6 tháng là khoảng thời gian để hoàn thành kết nối, chia sẻ và đồng bộ dữ liệu, không phải thời gian xây dựng hệ thống từ đầu.

Doanh nghiệp cần rà soát danh mục sản phẩm để xác định phạm vi, lộ trình thực hiện; kiểm kê và chuẩn hóa dữ liệu hiện có, từ thông tin định danh, mã số, mã vạch đến hồ sơ chất lượng và thông tin các công đoạn trong chuỗi cung ứng. Với đơn vị đã có hệ thống truy xuất, cần đánh giá cấu trúc dữ liệu, khả năng quản lý mã định danh, ghi nhận các sự kiện trọng yếu, xác thực thông tin và tích hợp với Nền tảng quốc gia.

Đáng chú ý, dữ liệu truy xuất đã được tạo lập, thu thập và khai báo hợp lệ trước khi Nghị định có hiệu lực không phải thu thập, khai báo lại mà có thể được kết nối, đồng bộ theo quy định chuyển tiếp.

Theo luật sư Nguyễn Thanh Thư, chuẩn bị sớm giúp doanh nghiệp chủ động về nguồn lực, chi phí và tiến độ, hạn chế lúng túng khi triển khai. Khi dữ liệu được chuẩn hóa và kết nối xuyên suốt, hoạt động truy xuất mới có thể vượt khỏi phạm vi từng doanh nghiệp, tạo cơ sở minh bạch thông tin và bảo vệ giá trị thực của hàng hóa trên thị trường.

Bạn cần đăng nhập để thực hiện chức năng này!

Bình luận không đăng nhập

Bạn không thể gửi bình luận liên tục.
Xin hãy đợi 60 giây nữa.