Mô hình "3 nhà" mở hướng đào tạo nhân lực cho kỷ nguyên số

Mô hình đưa doanh nghiệp vào trường học đang mở ra một cách tiếp cận mới trong đào tạo nhân lực, khi sinh viên không chỉ học lý thuyết mà còn tham gia giải quyết bài toán thực tế ngay từ năm đầu. Trong bối cảnh chuyển đổi số và yêu cầu đổi mới giáo dục ngày càng cấp thiết, nhiều trường đại học bắt đầu chuyển từ tư duy đào tạo sang đồng kiến tạo cùng doanh nghiệp.

Ngày 4/7, Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông, Đại học Thái Nguyên (ICTU) tổ chức Lễ công bố Hệ sinh thái hợp tác Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp phục vụ đào tạo, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển văn hóa trong môi trường giáo dục đại học.

Từ một trường đại học vùng thuộc khu vực trung du và miền núi phía Bắc, nhà trường lựa chọn cách tiếp cận thực tiễn: xây dựng một hệ sinh thái hợp tác thường trực ngay trong khuôn viên nhà trường, nơi cơ quan quản lý nhà nước, nhà trường, doanh nghiệp, giảng viên, nhà khoa học và sinh viên cùng tham gia đào tạo, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, phát triển sản phẩm, chuyển giao công nghệ và phát triển nguồn nhân lực.

Mô hình 3 nhà: Từ ký kết hợp tác sang cùng tham gia vận hành

Điểm cốt lõi của mô hình tại ICTU là chuyển từ hợp tác mang tính sự kiện, ký kết hoặc hỗ trợ thực tập, tuyển dụng sang mô hình hợp tác thường xuyên, có không gian, có chương trình, có sản phẩm và có sự tham gia trực tiếp của doanh nghiệp trong môi trường đại học.

Trong mô hình này, Nhà nước giữ vai trò định hướng, kết nối chính sách, đặt ra yêu cầu phát triển và thúc đẩy các nguồn lực xã hội; Nhà trường giữ vai trò tổ chức không gian, chương trình đào tạo, nghiên cứu và phát triển nguồn nhân lực; Doanh nghiệp tham gia trực tiếp vào quá trình đào tạo, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, phát triển sản phẩm, tuyển dụng và chuyển giao công nghệ.

Cách làm này cho thấy liên kết Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp không chỉ là một chủ trương đúng, mà có thể trở thành một mô hình triển khai cụ thể, thực chất, phù hợp với điều kiện của các trường đại học vùng, đại học địa phương.

Từ thực tiễn của ICTU, mô hình 3 nhà được hiểu không chỉ là sự phối hợp giữa ba chủ thể, mà là sự hình thành một hệ sinh thái cùng vận hành, cùng chia sẻ nguồn lực, cùng giải quyết các bài toán thực tiễn và cùng tạo ra giá trị mới cho nhà trường, doanh nghiệp, người học và địa phương.

Cụ thể hóa Nghị quyết 57: Đưa khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào môi trường đại học

Một trong những hợp phần trọng điểm là Không gian hợp tác doanh nghiệp với diện tích gần 2.500 m² được bố trí ngay trong khuôn viên trường. Đây là nơi các doanh nghiệp có thể đặt văn phòng nghiên cứu và phát triển sản phẩm, triển khai chương trình đào tạo nhân lực, tổ chức thực tập, tuyển dụng, chuyển giao công nghệ và hợp tác nghiên cứu với giảng viên, sinh viên.

Đến nay, khoảng 80% diện tích của Không gian hợp tác doanh nghiệp đã được các doanh nghiệp đăng ký sử dụng và triển khai hoạt động. Nhiều chương trình hợp tác đào tạo, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, phát triển sản phẩm và tuyển dụng nhân lực đã được triển khai ngay trong khuôn viên nhà trường.

Hệ sinh thái hiện có sự tham gia của nhiều doanh nghiệp, tổ chức trong các lĩnh vực công nghệ số, sản xuất công nghệ cao, công nghiệp văn hóa, tài chính số và đổi mới sáng tạo. Thông qua mô hình này, các hoạt động nghiên cứu, đào tạo, đổi mới sáng tạo không còn tách rời khỏi nhu cầu của doanh nghiệp và đời sống kinh tế - xã hội. Các bài toán thực tiễn của doanh nghiệp được đưa vào môi trường đại học; đồng thời tri thức, nhân lực, ý tưởng sáng tạo từ nhà trường có điều kiện chuyển hóa thành sản phẩm, dịch vụ, giải pháp công nghệ và giá trị mới.

PGS.TS Phùng Trung Nghĩa, Hiệu trưởng ICTU nhấn mạnh, mục tiêu lớn nhất của mô hình là rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và thực tiễn.

Thay vì chờ đến năm cuối mới tiếp xúc doanh nghiệp, sinh viên có thể gặp kỹ sư, chuyên gia và nhà quản lý ngay từ năm đầu, tham gia dự án nghiên cứu, phát triển sản phẩm và giải quyết các bài toán thực tế ngay trong quá trình học.

Quan điểm này xuất phát từ một câu hỏi mà nhà trường nhiều năm trăn trở: làm thế nào để cơ hội phát triển của địa phương thực sự trở thành cơ hội học tập, nghiên cứu và khởi nghiệp cho sinh viên ngay trên quê hương mình.

Từ đó, ICTU lựa chọn cách tiếp cận "đưa doanh nghiệp đến gần sinh viên" thay vì chờ sinh viên tìm đến doanh nghiệp. Theo lãnh đạo nhà trường, nếu khoảng cách giữa giảng đường và thực tiễn là rào cản thì cần xây dựng một môi trường mà khoảng cách ấy gần như không còn tồn tại.

"Ý tưởng này không phải mới xuất hiện ngày hôm nay. Đó là kết quả của nhiều năm ICTU từng bước tích lũy năng lực, xây dựng quan hệ hợp tác, chuẩn bị đội ngũ, cơ sở vật chất và các điều kiện cần thiết. Đến hôm nay, khi chủ trương lớn của Đảng gặp quyết tâm của Nhà trường và sự đồng hành ngày càng mạnh mẽ của cộng đồng doanh nghiệp, chúng tôi tin rằng đây chính là thời điểm chín muồi để biến khát vọng ấy thành hiện thực" - PGS.TS Phùng Trung Nghĩa khẳng định.

Không chỉ tập trung vào khoa học công nghệ

Bên cạnh không gian hợp tác doanh nghiệp, ICTU còn xây dựng phim trường số phục vụ đào tạo sản xuất nội dung và không gian văn hóa đọc nhằm phát triển kỹ năng tự học, tư duy sáng tạo và văn hóa số cho sinh viên. Đây được xem là cách cụ thể hóa yêu cầu phát triển văn hóa song hành với đổi mới sáng tạo trong môi trường giáo dục đại học.

Theo Hiệu trưởng nhà trường, mục tiêu cuối cùng của mọi đổi mới vẫn là con người. Một trường đại học có thể không tạo ra mọi công nghệ, nhưng cần tạo ra những con người có khả năng tạo nên công nghệ và khơi dậy khát vọng giải quyết các vấn đề của xã hội.

"Thái Nguyên hôm nay đang chuyển mình mạnh mẽ, trở thành điểm đến của nhiều tập đoàn và doanh nghiệp lớn, mở ra những cơ hội phát triển rất đáng tự hào cho địa phương và khu vực.

Tuy nhiên, chúng tôi luôn tự hỏi: làm thế nào để những cơ hội phát triển ấy không chỉ dừng lại ở những con số ấn tượng về thu hút đầu tư, mà thực sự trở thành cơ hội học tập, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp cho từng sinh viên ngay từ khi các em còn ngồi trên giảng đường?Và chúng tôi quyết định không chờ" - PGS.TS Phùng Trung Nghĩa nhấn mạnh.

Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ nền kinh tế số, mô hình hợp tác "3 nhà" cho thấy một hướng đi đáng chú ý: thay vì đào tạo rồi mới kết nối doanh nghiệp, trường đại học trở thành nơi các chủ thể cùng tham gia đào tạo, nghiên cứu và sáng tạo ngay từ đầu. Nếu được nhân rộng và vận hành hiệu quả, cách tiếp cận này có thể góp phần rút ngắn khoảng cách giữa giáo dục đại học với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời mở thêm cơ hội cho sinh viên ngay từ khi còn trên giảng đường.