Mô hình nông nghiệp mới: Quy mô chuỗi khép kín

Nếu chỉ nhìn qua mạng xã hội, nhiều người dễ hình dung các dự án nông nghiệp của THACO AGRI ở Campuchia chủ yếu xoay quanh chuối xuất khẩu. Nhưng khi đi thực địa, cảm nhận khác hẳn. Đây là các khu liên hợp nông nghiệp đa lĩnh vực, vận hành theo "kỷ luật công nghiệp", nơi trồng trọt, chăn nuôi, hạ tầng và logistics liên kết thành một hệ thống.

Điều dễ nhận thấy không phải là hình ảnh mùa quả chín, mà là nền móng sản xuất quy mô lớn. Đó là mặt bằng được san gạt đồng bộ, đường nội bộ, đê bao, hồ chứa, kênh dẫn, trạm bơm và điện sản xuất. Song song là xưởng đóng gói, kho lạnh, khu ở cho công nhân. Nông nghiệp ở đây không khởi đầu bằng câu hỏi trồng cây gì, mà bằng những bài toán căn bản: nước ở đâu, đi theo tuyến nào và làm sao vận hành quanh năm.

Nông nghiệp bắt đầu từ hạ tầng và tổ chức

Trao đổi với báo chí, ông Trần Bảo Sơn – Phó Tổng Giám đốc THACO kiêm TGĐ THACO AGRI cho biết cho biết ý tưởng đầu tư nông nghiệp đã được ấp ủ từ sớm. Quá trình triển khai cho thấy quỹ đất bỏ hoang lớn tại Campuchia mở ra hướng hình thành các khu liên hợp nông nghiệp quy mô lớn, kết hợp trồng cây ăn trái phục vụ xuất khẩu và chăn nuôi bò nhập khẩu.

Thách thức ban đầu là điều kiện tự nhiên hoang sơ, thiếu nước và hạ tầng. Tuy nhiên, lợi thế của doanh nghiệp xuất thân từ công nghiệp là khả năng áp dụng cơ giới hóa và tư duy tổ chức sản xuất theo chuỗi. Đây cũng là "sợi chỉ đỏ" của mô hình: nông nghiệp quy mô lớn chỉ có thể bền vững khi kiểm soát được hạ tầng và kỷ luật vận hành.

Tại Kratie, dự án phải xử lý khoảng 4.000 ha cao su kém hiệu quả và 3.000 ha cao su chết. Song song, vùng cây ăn trái hiện hữu với hơn 2.000 ha chuối, cùng xoài, bưởi, mít và các loại cây khác. Ở Ratanakiri, thách thức là diện tích cọ dầu kém hiệu quả lớn, nhưng đây cũng là địa bàn thuận lợi cho phát triển cây ăn trái, với hàng nghìn héc-ta chuối, xoài và dứa.

Những con số này cho thấy các khu liên hợp không phải "nông trường đơn cây". Chuối là loại dễ nhận diện do gắn với xuất khẩu, nhưng không phải là toàn bộ bức tranh.

Chuỗi tuần hoàn và bài toán nhân lực

Cùng với trồng trọt, THACO AGRI phát triển chăn nuôi bò theo hướng kết hợp cây ăn trái. Phân hữu cơ được tái sử dụng cho canh tác, hình thành chuỗi tuần hoàn, giảm chi phí và tăng tính bền vững.

Quy mô vận hành thể hiện rõ qua kế hoạch đàn bò và nhân sự. Tại hai khu liên hợp lớn, đàn bò dự kiến tăng từ hàng chục nghìn lên hàng trăm nghìn con trong giai đoạn 2025–2027. Tổng nhân sự theo kế hoạch tiệm cận 38.000 người, chủ yếu là lao động Campuchia tại địa phương.

Tài liệu dự án cho thấy định hướng tạo sinh kế tại chỗ thông qua tuyển dụng, đào tạo và chính sách lao động. Người lao động được ký hợp đồng sau giai đoạn học việc, bố trí nhà ở, bếp ăn tập thể và hạ tầng sinh hoạt. Khi dự án đạt quy mô lớn, "điểm tựa" không chỉ là vốn và đất, mà là lực lượng lao động địa phương – những người tạo nên nhịp vận hành hàng ngày của cánh đồng, trang trại và nhà máy đóng gói.

Theo tiến trình phê duyệt chủ trương, Campuchia đã chấp thuận để THACO triển khai các dự án nông nghiệp tích hợp – tuần hoàn tại Kratie và Ratanakiri. Tổng mức đầu tư dự kiến hơn 1 tỷ USD, quy mô sử dụng lao động khoảng 40.000 người.

Nếu triển khai đúng tiến độ, đây sẽ là những dự án nông nghiệp đáng chú ý của doanh nghiệp Việt Nam tại Campuchia, không chỉ bởi quy mô vốn, mà bởi tác động tạo việc làm và hình thành hệ thống hạ tầng – sản xuất quy mô vùng.

Ở trong nước, mô hình này được triển khai theo hướng khác. Tại Tây Nguyên, dự án của THACO AGRI tập trung tái tổ chức đất đai, chuyển đổi diện tích sản xuất kém hiệu quả sang trồng cây lâu năm kết hợp chăn nuôi. Tại khu vực Ia Púch, dự án có quy mô hơn 2.200 ha, trong đó chăn nuôi và trồng trọt được thiết kế theo chuỗi tuần hoàn.

Không chỉ là cơ giới hóa

Qua thực địa có thể thấy, cơ giới hóa chỉ là điểm khởi đầu. Cốt lõi của mô hình nông nghiệp mà THACO AGRI đang theo đuổi nằm ở khả năng tổ chức chuỗi giá trị.

Đó là tổ chức đất đai thành vùng sản xuất tập trung; tổ chức nước, điện, đường thành nền vận hành ổn định; xây dựng quy trình để sản phẩm đi xa; và tổ chức con người – đặc biệt là lao động địa phương – thành lực lượng vận hành bền bỉ.

Nông nghiệp quy mô lớn không chỉ là câu chuyện của cánh đồng. Đó là câu chuyện của hạ tầng, chuỗi giá trị và con người. Và cách tiếp cận này đang góp phần định hình một hướng đi mới cho nông nghiệp hiện đại trong khu vực.