Mối liên hệ giữa đọc sách và tuổi thọ

Các nhà nghiên cứu từ Trường Y tế Công cộng Yale đã theo dõi 3.635 người trưởng thành từ 50 tuổi trở lên trong 12 năm và xem xét mối liên hệ giữa thói quen đọc sách và tuổi thọ. Họ phát hiện ra rằng những người thường xuyên đọc sách sống lâu hơn trung bình 23 tháng so với những người không đọc sách - ngay cả sau khi đã kiểm soát các yếu tố như trình độ học vấn, thu nhập, sức khỏe ban đầu, trầm cảm và khả năng nhận thức.

“Kết nối xã hội vô cùng quan trọng đối với quá trình lão hóa lành mạnh” - Raymond Mar, giáo sư tâm lý học tại Đại học York ở Canada, cho biết. “Và việc đọc sách có thể cung cấp cho chúng ta một sự thay thế về trải nghiệm xã hội”. Ông giải thích rằng, khi đọc sách, “chúng ta thực hành trong tâm trí các mối quan hệ, cảm xúc và khả năng nhìn nhận vấn đề từ nhiều góc độ - ngay cả khi chúng ta đang chỉ có một mình về mặt thể chất”.

Hiện nay, sự cô đơn được coi là một yếu tố nguy cơ dẫn đến tử vong sớm thậm chí tương đương với hút thuốc hoặc béo phì. Sách giúp chống lại sự cô đơn bằng cách mang lại cảm giác được bầu bạn, được chia sẻ mà không gây áp lực và sự thân mật mà không khiến người đọc cảm thấy dễ bị tổn thương. Với những người tham gia câu lạc bộ sách, họ còn nhận được lợi ích xã hội thiết thực hơn nữa thông qua sự kết nối, trao đổi với các thành viên cùng sở thích, cùng sự quan tâm...

Một lý do khác khiến việc đọc sách giúp kéo dài tuổi thọ là nó dường như là một hình thức giảm căng thẳng rất hiệu quả. “Khi đọc sách, mọi người thường bước vào trạng thái tinh thần tập trung nhưng cũng đầy suy tư”, giáo sư Mar giải thích. Đối với một số người, nó thậm chí còn trở thành một hình thức thiền định, ông nói, “và giống như các hình thức thiền định khác, sự tĩnh lặng mà việc đọc sách mang lại có thể giúp giảm bớt căng thẳng và thúc đẩy tuổi thọ”.

Hiện nay căng thẳng là một trong những yếu tố đẩy nhanh quá trình lão hóa mạnh mẽ nhất. Các nghiên cứu cho thấy, căng thẳng làm tăng tình trạng viêm nhiễm, gây rối loạn giấc ngủ, làm suy yếu chức năng miễn dịch và gây áp lực lên hệ tim mạch. Trong khi đó đọc sách giúp nhẹ nhàng điều chỉnh hệ thần kinh, kích hoạt não bộ trong khi cho phép cơ thể nghỉ ngơi.

Điều quan trọng hơn cả việc kéo dài tuổi thọ (vẫn cần thêm những căn cứ thuyết phục, khoa học để chứng minh), đọc sách thực sự được xem là "lá chắn" giúp chống lại sự suy giảm về nhận thức. Khi đọc, chúng ta kích hoạt nhiều mạng lưới thần kinh cùng một lúc: ngôn ngữ, sự chú ý, trí nhớ và trí tưởng tượng. Điều này giúp tăng cường khả năng dự trữ nhận thức theo thời gian. Đây là khả năng của não bộ bù đắp cho những tổn thương hoặc thay đổi liên quan đến tuổi tác, giúp nó duy trì sự linh hoạt và khả năng phục hồi khi con người già đi.

Các nghiên cứu về thần kinh học chỉ ra rằng việc đọc một cuốn tiểu thuyết làm tăng sự kết nối giữa các vùng não liên quan đến ngôn ngữ và xử lý cảm giác. Những thay đổi này có thể kéo dài ngay cả nhiều ngày sau khi đọc xong một cuốn sách.

Không chỉ đọc sách giấy truyền thống, sách điện tử mà cả việc sử dụng sách nói cũng mang lại nhiều hiệu quả. Sách nói thậm chí còn mang lại những lợi thế độc đáo như cho phép kết hợp việc nắm bắt nội dung với kết hợp vận động như khi đi bộ, tập thể dục qua đó vừa giúp tăng cường sức khỏe vừa rèn khả năng ghi nhớ, tập trung.

Để đón nhận những giá trị tích cực của việc đọc sách mang lại, bạn cần biến thành thói quen nhưng lại không cần phải thay đổi lịch trình sinh hoạt, làm việc quá nhiều để tạo nên áp lực. Chỉ cần duy trì 10 đến 30 phút mỗi ngày đọc sách là đủ để tạo ra những lợi ích đáng kể theo thời gian. Điều quan trọng nữa là phải đảm bảo thói quen này mang lại niềm vui. Hãy chọn những cuốn sách thực sự thu hút bạn thay vì những cuốn sách mà bạn nghĩ mình nên đọc.