Mỗi ngày kéo giãn 1mm, từng bước thay đổi khuôn mặt trẻ dị tật sọ mặt

Mỗi ngày chỉ kéo giãn hộp sọ thêm 1mm - con số rất nhỏ nhưng đang mang lại thay đổi lớn cho trẻ mắc dị tật dính liền sớm khớp sọ trán - đỉnh một bên, một bệnh lý bẩm sinh hiếm gặp gây biến dạng vùng trán, hốc mắt và ảnh hưởng đến sự phát triển của hộp sọ.

Tại Bệnh viện Nhi Trung ương, thay vì phải trải qua cuộc đại phẫu tháo rời và tái tạo gần như toàn bộ khối xương trán - ổ mắt, nhiều bệnh nhi hiện được điều trị bằng kỹ thuật kéo giãn phức hợp trán - ổ mắt. Phương pháp này giúp phần xương biến dạng dịch chuyển từ từ từng milimet mỗi ngày, tạo điều kiện để cơ thể hình thành xương mới và dần đưa khuôn mặt trở lại cân đối.

Theo TS.BS Đặng Hoàng Thơm, Trưởng khoa Sọ mặt và Tạo hình, dính liền sớm khớp sọ trán - đỉnh một bên xảy ra khi đường khớp sọ đóng bất thường từ những tháng đầu đời. Trẻ thường có đầu bẹt phía trước, trán bên tổn thương lõm vào, bên đối diện nhô ra, kéo theo hốc mắt, sống mũi và toàn bộ khuôn mặt bị lệch.

Không chỉ ảnh hưởng đến thẩm mỹ, bệnh còn có thể tác động đến sự phát triển của hộp sọ, nền sọ và hệ xương hàm mặt. Trẻ có nguy cơ bị lệch mũi, biến dạng hốc mắt, lệch khớp cắn, nghiêng đầu, loạn thị, lác hoặc nhược thị. Một số trường hợp còn có nguy cơ tăng áp lực nội sọ, ảnh hưởng đến sự phát triển lâu dài.

Trước đây, phương pháp điều trị chủ yếu là phẫu thuật tịnh tiến trán - ổ mắt. Trong một cuộc đại phẫu, toàn bộ khối xương được lấy ra, chỉnh sửa rồi cố định lại. Tuy nhiên, kỹ thuật này đòi hỏi can thiệp rộng, thời gian mổ kéo dài, nguy cơ mất máu lớn và có thể tái phát do khuyết xương.

Để giảm xâm lấn và nâng cao hiệu quả điều trị, các bác sĩ đã triển khai kỹ thuật kéo giãn phức hợp trán - ổ mắt và đến nay đã áp dụng thành công cho 11 bệnh nhi.

Trong phẫu thuật, bác sĩ tạo hình vùng trán - ổ mắt và đặt hệ thống kéo giãn chuyên dụng. Sau mổ, thiết bị được kích hoạt hai lần mỗi ngày, mỗi lần kéo 0,5mm, tương đương tổng cộng 1mm/ngày. Khi đạt khoảng cách mong muốn, trung bình khoảng 30mm, quá trình kéo giãn sẽ dừng lại. Trẻ tiếp tục được theo dõi khoảng 3 tháng để xương mới phát triển ổn định trước khi tháo thiết bị.

Kỹ thuật này dựa trên nguyên lý tạo xương dưới tác động của lực kéo. Khi khoảng cách giữa hai đầu xương tăng dần có kiểm soát, cơ thể sẽ tự tạo mô xương mới lấp đầy khoảng trống, giúp chỉnh sửa biến dạng đồng thời với quá trình hình thành xương.

Theo TS.BS Đặng Hoàng Thơm, ưu điểm nổi bật là kỹ thuật có thể thực hiện từ khi trẻ khoảng 6 tháng tuổi. Xương mới được tạo ra đến đâu theo quá trình kéo giãn đến đó, giúp hạn chế khuyết xương, giảm nhu cầu ghép xương bổ sung và giảm nguy cơ tái phát. Các mô mềm cũng thích nghi dần với sự thay đổi của khung xương, mang lại kết quả thẩm mỹ tốt hơn.

Chị T.H., mẹ của một bệnh nhi, cho biết sau mỗi lần điều chỉnh thiết bị, phần trán lõm của con nhô ra thêm một chút, khuôn mặt ngày càng cân đối hơn.

Trong khi đó, chị N.A. chia sẻ, điều khiến gia đình yên tâm nhất là việc hộp sọ được mở rộng, tạo thêm không gian cho não phát triển, qua đó giảm bớt nỗi lo ảnh hưởng đến sự phát triển lâu dài của con.

Việc làm chủ kỹ thuật kéo giãn phức hợp trán - ổ mắt không chỉ giúp điều trị hiệu quả các dị tật sọ mặt phức tạp mà còn mở rộng cơ hội tiếp cận các kỹ thuật tạo hình tiên tiến cho trẻ em ngay tại Việt Nam.