Một năm vận hành chính quyền địa phương 2 cấp: Gỡ “điểm nghẽn” thủ tục đất đai, người dân hưởng lợi

Những thủ tục từng được xem là phức tạp, mất nhiều thời gian nay được rút gọn, phân cấp mạnh về cơ sở, đẩy mạnh chuyển đổi số và lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo chất lượng phục vụ.

Sáng sớm tại Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Xuân Trường Đà Lạt, người dân đến làm thủ tục đất đai khá đông nhưng không còn cảnh chen chúc, chờ đợi kéo dài như trước. Tại các quầy tiếp nhận, cán bộ hướng dẫn người dân hoàn thiện hồ sơ, thao tác trên Cổng Dịch vụ công quốc gia và ứng dụng VNeID trước khi tiếp nhận xử lý.

Đây là lần thứ hai chị Phan Thị Mai Ly, trú tổ dân phố Trường Thọ, đến làm thủ tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu. Chính sự khác biệt giữa hai lần thực hiện thủ tục khiến chị cảm nhận rất rõ hiệu quả của mô hình chính quyền hai cấp. 

"Nếu trước đây phải làm hồ sơ ở xã rồi tiếp tục lên thành phố để hoàn tất các bước tiếp theo thì nay nhiều thủ tục được giải quyết ngay tại địa phương. Tại đây Cán bộ hướng dẫn rất tận tình, giải thích rõ những giấy tờ cần chuẩn bị. Hiện nay Chủ tịch UBND phường trực tiếp ký cấp giấy chứng nhận theo thẩm quyền nên người dân đỡ mất thời gian đi lại rất nhiều. Tôi thấy rất hài lòng", chị Mai Ly chia sẻ.

Không chỉ người dân cảm nhận sự thay đổi, đội ngũ cán bộ trực tiếp giải quyết thủ tục hành chính cũng là những người thấy rõ nhất sự chuyển biến của bộ máy.

Là chuyên viên Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Xuân Trường Đà Lạt, anh Chế Quang Vũ mỗi ngày tiếp nhận hàng chục hồ sơ đất đai. Theo anh, sau khi bỏ cấp trung gian, nhiều công việc được giải quyết trực tiếp tại cấp xã, phường nên trách nhiệm của cán bộ cơ sở cũng lớn hơn. "Nhiều người lớn tuổi chưa quen thao tác trên Cổng Dịch vụ công hay VNeID nên chúng tôi phải dành nhiều thời gian hướng dẫn từng bước. Địa bàn sau sáp nhập rộng hơn trước vì hợp nhất nhiều xã, phường, khối lượng công việc cũng tăng lên đáng kể. Tuy nhiên, đổi lại người dân không còn phải đi qua nhiều cấp như trước nên thủ tục thuận lợi hơn rất nhiều", anh Vũ cho biết.

Phường Xuân Trường Đà Lạt được thành lập trên cơ sở sáp nhập bốn đơn vị hành chính gồm phường 11, xã Xuân Thọ, xã Xuân Trường và xã Trạm Hành, với diện tích gần 169 km² và hơn 36.000 dân.

Sau một năm vận hành theo mô hình mới, hiệu quả giải quyết thủ tục đất đai được thể hiện qua những con số cụ thể. Trong 6 tháng đầu năm 2026, UBND phường tiếp nhận 213 hồ sơ lĩnh vực đất đai, gồm cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu, chuyển mục đích sử dụng đất, đính chính giấy chứng nhận và các hồ sơ sử dụng đất kết hợp đa mục đích. Đến nay đã giải quyết 164 hồ sơ, số còn lại đều đang được xử lý đúng thời hạn theo quy định.

Riêng công tác cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu đã thực hiện cấp 21 giấy chứng nhận cho 29 hộ gia đình, cá nhân với tổng diện tích hơn 36.000 m².

Từ hiệu quả ở cấp cơ sở, mô hình chính quyền hai cấp tiếp tục phát huy hiệu quả tại Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh Lâm Đồng, nơi chuyển đổi số đang trở thành "cánh tay nối dài" giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ.

Lần đầu đến thực hiện thủ tục đăng ký biến động đất đai, ông Nguyễn Hồng Chương, trú phường Langbiang Đà Lạt, ban đầu khá lúng túng khi phải đăng nhập VNeID và thực hiện hồ sơ trực tuyến. 

"Tôi chưa quen thao tác trên điện thoại nhưng được cán bộ hướng dẫn rất kỹ. Sau khi nộp hồ sơ, tôi có thể theo dõi toàn bộ quá trình xử lý trên hệ thống. Nếu hồ sơ thiếu hay chưa đủ điều kiện tiếp nhận thì cũng có thông báo rõ ràng. Mọi thứ minh bạch và thuận tiện hơn trước rất nhiều", ông Chương chia sẻ.

Là người trực tiếp hỗ trợ người dân tại Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh, chị Lê Thị Huyền Thương cho biết lĩnh vực đất đai luôn có số lượng hồ sơ lớn nhất. 

"Nhiều người lớn tuổi chưa biết sử dụng VNeID hoặc còn ngại nộp hồ sơ trực tuyến nên chúng tôi phải hướng dẫn từng bước, từ đăng nhập tài khoản, thanh toán lệ phí đến theo dõi tiến độ xử lý hồ sơ. Ngoài tiếp nhận trực tiếp, chúng tôi còn hỗ trợ qua đường dây nóng, giải đáp các phản ánh, hướng dẫn người dân từ xa và hỗ trợ số hóa hồ sơ cho doanh nghiệp cũng như người dân."

Sau khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp được triển khai, Văn phòng Đăng ký đất đai tỉnh Lâm Đồng được thành lập trên cơ sở hợp nhất ba Văn phòng Đăng ký đất đai của Lâm Đồng, Bình Thuận và Đắk Nông trước đây. Dù tổ chức bộ máy thay đổi, chức năng, nhiệm vụ chuyên môn vẫn được giữ nguyên theo quy định. Việc hợp nhất giúp thống nhất đầu mối quản lý, đồng thời tạo điều kiện xây dựng quy trình giải quyết thủ tục hành chính thống nhất trên toàn tỉnh.

Từ ngày 1/7/2025 đến ngày 30/6/2026, toàn hệ thống Văn phòng Đăng ký đất đai tỉnh đã tiếp nhận và giải quyết 436.834 hồ sơ lĩnh vực đất đai. Đáng chú ý, nếu trong 6 tháng cuối năm 2025 tỷ lệ hồ sơ giải quyết trễ hạn còn ở mức 8,3% thì đến 6 tháng đầu năm 2026 con số này giảm xuống còn 2,7%, tương ứng giảm hơn 5,6 %.

Đánh giá về kết quả sau một năm triển khai mô hình chính quyền hai cấp, ông Nguyễn Văn Phương, Giám đốc Văn phòng Đăng ký đất đai tỉnh Lâm Đồng, cho biết: "Năm đầu tiên đi vào hoạt động theo mô hình chính quyền hai cấp là một thử thách lớn, nhưng cũng là cơ hội để chúng tôi tái cấu trúc toàn bộ quy trình làm việc. Xác định đất đai là lĩnh vực nhạy cảm, phức tạp và gắn trực tiếp với quyền lợi của người dân, Văn phòng đã chủ động rà soát, kiên quyết cắt bỏ và đơn giản hóa hơn 40% các khâu trung gian không cần thiết. Chúng tôi áp dụng triệt để công nghệ thông tin, số hóa hồ sơ địa chính và thực hiện cơ chế liên thông một cửa. Hệ thống phần mềm quản lý sẽ tự động cảnh báo khi hồ sơ có nguy cơ quá hạn, qua đó nâng cao trách nhiệm của cán bộ trong quá trình giải quyết."

Theo ông Nguyễn Văn Phương, yếu tố quyết định thành công của cải cách hành chính không chỉ nằm ở quy trình hay công nghệ mà còn là con người. "Chúng tôi liên tục chấn chỉnh tác phong, thái độ phục vụ của đội ngũ viên chức, lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo thi đua. Thời gian tới, Văn phòng sẽ tiếp tục tối ưu hóa quy trình, hướng tới cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình đối với nhiều thủ tục đất đai thiết yếu để người dân có thể thực hiện ngay tại nhà."

Song song với việc kiện toàn tổ chức, chuyển đổi số được xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Hiện nay, cơ sở dữ liệu đất đai của tỉnh đang được làm sạch, số hóa và kết nối đồng bộ. Gần 400.000 thửa đất đã được chuẩn hóa dữ liệu và theo kế hoạch sẽ hoàn thành hơn 700.000 thửa đất trong thời gian tới, hướng đến vận hành thống nhất cơ sở dữ liệu đất đai trên toàn tỉnh. Khi dữ liệu được hoàn thiện, người dân sẽ không phải nộp lại nhiều loại giấy tờ đã có trong hệ thống điện tử. Đồng thời, có thể lựa chọn nộp hồ sơ trực tuyến hoặc tại bất kỳ Trung tâm Phục vụ hành chính công nào trên địa bàn tỉnh thay vì phải đến đúng nơi có đất như trước.

Nếu trước đây người dân phải đi nhiều nơi để hoàn tất một bộ hồ sơ thì nay phần lớn thủ tục được tiếp nhận theo cơ chế "một cửa", xử lý trên môi trường số và được theo dõi công khai qua hệ thống trực tuyến. Quan trọng hơn, khoảng cách giữa chính quyền với người dân ngày càng được rút ngắn khi cán bộ không chỉ tiếp nhận hồ sơ mà còn chủ động hướng dẫn, hỗ trợ để người dân tiếp cận các dịch vụ công số.

Một năm chưa phải quãng thời gian dài đối với tiến trình cải cách hành chính, nhưng những chuyển biến trong lĩnh vực đất đai tại Lâm Đồng cho thấy mô hình chính quyền hai cấp đang đi đúng hướng. Từ việc tinh gọn bộ máy, phân cấp mạnh cho cơ sở, ứng dụng công nghệ số đến thay đổi phong cách phục vụ, tất cả đều hướng tới mục tiêu chung là xây dựng nền hành chính hiện đại, công khai, minh bạch và lấy người dân làm trung tâm.

Khi những "điểm nghẽn" về thủ tục đất đai từng bước được tháo gỡ, sự hài lòng của người dân chính là minh chứng rõ nét nhất cho hiệu quả của mô hình chính quyền địa phương hai cấp sau một năm đi vào cuộc sống.