Một triệu công dân châu Âu kiến nghị EU đình chỉ Hiệp định liên kết với Israel

Mức 1 triệu chữ ký cũng đồng nghĩa với việc đạt ngưỡng cần thiết để buộc Ủy ban châu Âu (EC) và Nghị viện châu Âu xem xét theo quy định.

Sáng kiến này cáo buộc Israel liên quan đến các hành vi bị cho là tội ác chiến tranh tại Dải Gaza. Theo cơ chế của EU, sau khi đạt đủ số chữ ký hợp lệ từ 27 quốc gia thành viên, EC và Nghị viện châu Âu có trách nhiệm đánh giá và phản hồi chính thức đối với đề xuất.

Văn bản của sáng kiến cho rằng Israel phải chịu trách nhiệm về "mức độ chưa từng có về thương vong dân thường, tình trạng di dời quy mô lớn của người dân, cũng như việc phá hủy có hệ thống các bệnh viện và cơ sở y tế tại Gaza". Đồng thời, sáng kiến cũng viện dẫn việc Israel bị cho là "vi phạm nhiều quy định và nghĩa vụ theo luật pháp quốc tế", cũng như không thực hiện nghĩa vụ "ngăn chặn tội ác diệt chủng" theo yêu cầu của Tòa án Công lý Quốc tế, làm cơ sở đề xuất đình chỉ hiệp định.

Sáng kiến công dân châu Âu (ECI) này do Liên minh Cánh tả châu Âu (ELA) khởi xướng, với sự tham gia của nhiều tổ chức xã hội dân sự và các phong trào ủng hộ Palestine. Nhóm vận động đặt mục tiêu nâng tổng số chữ ký lên 1,5 triệu trước khi kết thúc quá trình thu thập. Sau đó, cơ quan chức năng các nước thành viên sẽ có ba tháng để xác minh chữ ký, trước khi hồ sơ được chính thức trình lên EC.

Theo quy định, EC sẽ phải công bố biện pháp xử lý hoặc giải thích lý do không hành động. Nghị viện châu Âu cũng sẽ tổ chức điều trần với các bên liên quan và có thể tiến hành thảo luận, bỏ phiếu về một nghị quyết liên quan.

Hiệp định liên kết EU - Israel, có hiệu lực từ năm 2000, là nền tảng cho đối thoại chính trị và hợp tác kinh tế giữa hai bên. EU hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Israel, với tổng kim ngạch thương mại hàng hóa đạt 42,6 tỷ Euro trong năm 2024.

Trước đó, tháng 9/2025, trong bối cảnh chiến dịch quân sự của Israel tại Gaza tiếp diễn, Chủ tịch EC Ursula von der Leyen từng đề xuất đình chỉ một phần hiệp định, với lý do xuất hiện "nạn đói do con người gây ra" và "nguy cơ làm suy yếu giải pháp hai nhà nước". Tuy nhiên, đề xuất này chưa đạt được đồng thuận do sự chia rẽ sâu sắc giữa các quốc gia thành viên.

Một số nước như Đức, Hungary và Cộng hòa Czech đã phản đối, khiến EU không thể đạt được đa số cần thiết để thông qua các biện pháp hạn chế thương mại. Theo các nguồn tin ngoại giao, tại các cuộc họp gần đây, nhiều quốc gia thành viên tiếp tục bày tỏ sự thận trọng, chưa sẵn sàng thúc đẩy các bước đi tiếp theo.