Mục tiêu của Mỹ khi phong tỏa các cảng Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 14/4 cho biết quân đội Mỹ đã bắt đầu phong tỏa các cảng của Iran nhằm buộc Tehran mở eo biển Hormuz và chấp nhận một thỏa thuận chấm dứt cuộc xung đột kéo dài hơn 6 tuần.

Phía Iran lập tức đưa ra cảnh báo đáp trả, đe dọa các cảng trong khu vực Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman, đặc biệt nhắm vào các quốc gia đồng minh của Mỹ. Theo dữ liệu theo dõi hàng hải, ít nhất 2 tàu chở dầu đã quay đầu sau khi lệnh phong tỏa được triển khai.

Cơ quan Điều phối Thương mại Hàng hải Anh cho biết lệnh phong tỏa ảnh hưởng đến toàn bộ đường bờ biển Iran, bao gồm các cảng và cơ sở năng lượng. Tuy nhiên, việc di chuyển qua eo biển Hormuz đến các điểm không thuộc Iran vẫn chưa bị cản trở, dù tàu thuyền có thể gặp sự hiện diện quân sự.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột giữa Mỹ và Iran tại Pakistan đã không đạt được thỏa thuận vào cuối tuần qua. Xung đột bắt đầu từ ngày 28/2 sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran.

Phát biểu tại Nhà Trắng, Tổng thống Trump cáo buộc Iran đang “tống tiền thế giới” và khẳng định Mỹ sẵn sàng đối thoại nếu Tehran muốn đạt thỏa thuận. Một số nguồn tin cho biết hai bên đang chuẩn bị cho vòng đàm phán trực tiếp tiếp theo.

Việc Iran hạn chế hoạt động qua eo Hormuz - tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu toàn cầu - đã khiến giá dầu tăng mạnh, kéo theo chi phí nhiên liệu và hàng hóa tăng trên diện rộng.

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết lệnh phong tỏa sẽ áp dụng với tàu thuyền của mọi quốc gia ra vào các cảng Iran. Tuy nhiên, tàu di chuyển giữa các cảng không thuộc Iran vẫn được phép đi qua eo biển Hormuz.

Trong khi đó, Iran cảnh báo “không có cảng nào trong khu vực an toàn” nếu căng thẳng tiếp diễn. Một số quan chức Iran cho rằng động thái của Mỹ chỉ là “đe dọa nhiều hơn thực tế” và có thể khiến thị trường biến động mạnh hơn.

Theo các chuyên gia, lệnh phong tỏa có thể gây tác động sâu rộng đến kinh tế toàn cầu khi giá dầu Brent đã tăng lên gần 100 USD/thùng, so với khoảng 70 USD/thùng trước xung đột.

Hiện giới quan sát đang theo dõi tính hợp pháp của lệnh phong tỏa theo luật quốc tế, cũng như nguy cơ xung đột leo thang khi lệnh ngừng bắn dự kiến hết hiệu lực vào ngày 22/4.