Mường Khoa (Lai Châu): Điện mặt trời áp mái giúp giảm chi phí vận hành ở vùng cao

Ở nhiều địa bàn vùng cao, chi phí vận hành bộ máy hành chính tuy không quá lớn nhưng lại là khoản chi ổn định, kéo dài và khó cắt giảm. Điện năng phục vụ làm việc – từ máy tính, in ấn đến điều hòa – trở thành một phần chi phí thường xuyên, nhất là vào mùa nắng nóng. Trong bối cảnh đó, việc tìm kiếm giải pháp sử dụng năng lượng hiệu quả, tiết kiệm hơn không chỉ là yêu cầu kinh tế, mà còn là bài toán quản trị ở cấp cơ sở.

Tại xã Mường Khoa (tỉnh Lai Châu), một hướng đi cụ thể đã được triển khai khi địa phương lắp đặt hệ thống điện mặt trời áp mái ngay tại trụ sở UBND xã. Công trình có tổng kinh phí khoảng 192 triệu đồng, công suất thiết kế 30kWp, vận hành theo hình thức bám tải 3 pha, tận dụng khoảng 81m² diện tích mái nhà.

Không phải một dự án lớn, cũng không phải mô hình thí điểm mang tính trình diễn, hệ thống này được đưa vào vận hành với mục tiêu khá rõ ràng, đó là  giảm chi phí điện và chủ động hơn trong sử dụng năng lượng.

Theo ghi nhận tại địa phương, sau thời gian vận hành, hệ thống hoạt động ổn định, đáp ứng tốt nhu cầu điện phục vụ công việc hằng ngày. Ông Nguyễn Văn Thụ, cán bộ văn hóa – xã hội xã Mường Khoa cho biết, các thiết bị như máy tính, máy in, điều hòa đều vận hành bình thường, không xảy ra tình trạng gián đoạn. So với trước đây phụ thuộc hoàn toàn vào điện lưới, chi phí tiền điện hiện đã giảm đáng kể.

Con số tiết kiệm không lớn nếu nhìn ở quy mô tổng thể, nhưng lại có ý nghĩa trong điều kiện thực tế của một xã vùng cao. Theo tính toán, vào mùa đông, mức tiết kiệm khoảng 2 triệu đồng mỗi tháng; mùa hè, khi nhu cầu sử dụng điện tăng, con số này có thể lên tới 4 triệu đồng.

Quan trọng hơn, hệ thống vận hành hoàn toàn tự động. Khi điện mặt trời tạo ra đủ công suất, nguồn năng lượng này sẽ được ưu tiên sử dụng; khi thời tiết bất lợi hoặc công suất không đáp ứng đủ, hệ thống tự động chuyển sang điện lưới. Cách vận hành này giúp bảo đảm nguồn điện ổn định mà không đòi hỏi thao tác thủ công từ phía cán bộ.

Theo ông Phạm Quang Tuấn, Trưởng phòng Kinh tế xã Mường Khoa, việc đưa điện mặt trời vào sử dụng là một bước đi nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, đồng thời tận dụng nguồn năng lượng tái tạo sẵn có. Không chỉ dừng lại ở tiết kiệm chi phí, mô hình này còn góp phần hình thành thói quen sử dụng năng lượng hợp lý trong khu vực hành chính.

Tuy vậy, ở góc độ thực tiễn, đây vẫn là một mô hình cần được nhìn nhận đầy đủ. Chi phí đầu tư ban đầu khoảng gần 200 triệu đồng không phải là con số nhỏ đối với nhiều địa phương vùng cao. Bên cạnh đó, hiệu quả khai thác phụ thuộc không nhỏ vào điều kiện thời tiết – yếu tố đặc thù của điện mặt trời. Điều này đặt ra yêu cầu cân nhắc kỹ lưỡng khi mở rộng mô hình, nhất là với những địa bàn có điều kiện tự nhiên không thuận lợi.

Dẫu vậy, trong một bối cảnh rộng hơn, việc một chính quyền cấp xã chủ động tìm giải pháp tiết kiệm chi phí vận hành, thay vì chỉ trông chờ vào nguồn cấp phát, là tín hiệu đáng ghi nhận. Nó cho thấy cách tiếp cận mới trong quản lý từ bị động sử dụng sang chủ động tối ưu nguồn lực.

Không dừng lại ở trụ sở UBND xã, mô hình điện mặt trời áp mái hoàn toàn có thể được xem xét tại các công trình công cộng khác như trường học, trạm y tế, nhà văn hóa – những nơi có nhu cầu sử dụng điện ổn định và diện tích mái đủ lớn. Nếu được triển khai phù hợp, hiệu quả tích lũy theo thời gian có thể rõ nét hơn, đồng thời giảm áp lực cho hệ thống điện truyền thống.

Từ một công trình quy mô nhỏ, câu chuyện ở Mường Khoa không chỉ nằm ở những con số tiết kiệm hàng tháng. Điều đáng chú ý hơn là cách một địa phương bắt đầu tiếp cận bài toán năng lượng theo hướng chủ động, thực tế và phù hợp với điều kiện của mình.

Trong xu thế chuyển dịch sang năng lượng sạch, những mô hình như vậy, nếu được đánh giá đúng và triển khai có chọn lọc, có thể trở thành những bước đi nền tảng, âm thầm nhưng bền bỉ, trong quá trình xây dựng một nền hành chính tiết kiệm, hiệu quả và thích ứng với yêu cầu phát triển bền vững.