Mỹ chuẩn bị rút khỏi Tổ chức Y tế Thế giới

Theo Reuters, Mỹ dự kiến chính thức rời Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) vào ngày 22/1, trong bối cảnh nhiều chuyên gia cảnh báo quyết định này sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến y tế Mỹ cũng như nỗ lực bảo vệ sức khỏe toàn cầu. Động thái cũng bị cho là vi phạm luật Mỹ, theo đó Washington phải thanh toán khoảng 260 triệu USD phí còn nợ cho cơ quan y tế của Liên hợp quốc trước khi rút lui.

Tổng thống Donald Trump đã thông báo ý định rút Mỹ khỏi WHO ngay trong ngày đầu nhậm chức nhiệm kỳ mới năm 2025 thông qua một sắc lệnh hành pháp. Theo quy định của Mỹ, việc rút khỏi WHO yêu cầu thông báo trước 1 năm và phải hoàn tất toàn bộ các nghĩa vụ tài chính còn tồn đọng.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ ngày 22/1, cho rằng WHO đã thất bại trong việc kiểm soát, quản lý và chia sẻ thông tin, gây thiệt hại hàng nghìn tỷ USD cho Mỹ. Tổng thống Trump vì vậy đã sử dụng thẩm quyền của mình để tạm dừng việc chuyển bất kỳ khoản ngân sách, hỗ trợ hay nguồn lực nào của chính phủ Mỹ cho WHO trong thời gian tới.

Trong khi đó, nhiều chuyên gia y tế toàn cầu kêu gọi Mỹ xem xét lại quyết định. Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus bày tỏ hy vọng Washington sẽ thay đổi lập trường, nhấn mạnh việc rút khỏi WHO là bất lợi không chỉ với Mỹ mà còn với cả thế giới.

WHO cho biết Mỹ vẫn chưa thanh toán các khoản phí còn nợ cho năm 2024 và 2025. Vấn đề Mỹ rút khỏi tổ chức này dự kiến sẽ được thảo luận tại cuộc họp Ban điều hành WHO vào tháng 2 tới. Một số chuyên gia pháp lý nhận định đây là hành động vi phạm luật Mỹ, song khả năng Washington phải đối mặt với hậu quả pháp lý là không cao.

Phát biểu với Reuters tại Davos, Bill Gates, Chủ tịch Quỹ Gates, cho rằng Mỹ khó có khả năng quay trở lại WHO trong ngắn hạn, dù ông nhấn mạnh thế giới vẫn rất cần vai trò của tổ chức này trong ứng phó các thách thức y tế toàn cầu.

Việc Mỹ rút lui đã khiến WHO đối mặt khủng hoảng ngân sách nghiêm trọng, buộc tổ chức này phải cắt giảm mạnh bộ máy quản lý và thu hẹp nhiều chương trình hoạt động. Trước đây, Mỹ là nhà tài trợ lớn nhất của WHO, đóng góp khoảng 18% tổng ngân sách. WHO dự kiến sẽ cắt giảm khoảng 1/4 nhân sự vào giữa năm 2026.

Các chuyên gia cảnh báo quyết định của Mỹ có thể làm suy yếu các cơ chế hợp tác quốc tế trong phát hiện, phòng ngừa và ứng phó với các mối đe dọa y tế toàn cầu, gây rủi ro lâu dài cho cả Mỹ và cộng đồng quốc tế.