Mỹ rút toàn bộ quân khỏi Iraq - bước ngoặt trong quan hệ giữa Baghdad và Washington

Động thái này đã đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong tiến trình khẳng định chủ quyền và tái cấu trúc quan hệ an ninh giữa Baghdad và Washington. Việc rút quân không áp dụng đối với Khu tự trị Kurdistan ở miền Bắc Iraq, nơi binh sĩ Mỹ vẫn hiện diện theo các thỏa thuận riêng.

Theo Bộ Quốc phòng Iraq, nhóm cố vấn quân sự Mỹ cuối cùng đã rời Căn cứ không quân Ain al-Asad (Al-Asad) tại tỉnh Anbar, căn cứ chiến lược từng là nơi đồn trú của quân đội Mỹ và liên quân trong hơn 2 thập kỷ. Đồng thời, liên quân do Mỹ dẫn đầu cũng rút khỏi trụ sở Bộ Chỉ huy tác chiến chung, bàn giao toàn bộ cơ sở vật chất cho các lực lượng an ninh Iraq quản lý.

Giới chức Iraq khẳng định các lực lượng vũ trang nước này hiện đã đủ năng lực bảo đảm an ninh quốc gia, sau nhiều năm được huấn luyện và hỗ trợ. Trong giai đoạn tới, hợp tác quốc phòng với Mỹ sẽ chuyển trọng tâm sang đào tạo, mua sắm trang bị, diễn tập chung và phối hợp tác chiến theo các thỏa thuận song phương, thay vì sự hiện diện quân sự trực tiếp.

Lý do Mỹ rút quân khỏi Iraq

Quyết định rút quân của Mỹ xuất phát từ nhiều nguyên nhân đan xen. Trước hết, đây là yêu cầu chính thức của chính phủ Iraq, được đưa ra từ năm 2023, trong bối cảnh Baghdad muốn củng cố chủ quyền và giảm sự phụ thuộc vào lực lượng nước ngoài. Thứ hai, vai trò tác chiến của Mỹ tại Iraq đã chấm dứt từ cuối năm 2021, khi Washington chuyển sang mô hình "cố vấn và hỗ trợ", với khoảng 2.500 binh sĩ còn lại.

Bên cạnh đó, môi trường an ninh ngày càng phức tạp cũng là yếu tố then chốt. Các căn cứ Mỹ, đặc biệt là Al-Asad, nhiều lần trở thành mục tiêu tấn công của các nhóm vũ trang thân Iran, làm gia tăng rủi ro leo thang xung đột giữa Mỹ và Iran. Trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump cân nhắc các bước đi cứng rắn hơn với Iran, việc giảm hiện diện quân sự tại Iraq được xem là cách hạn chế nguy cơ đối đầu trực tiếp.

Ngoài ra, Mỹ và Iraq đã đạt được hiểu biết chung trong năm 2024 về lộ trình rút lực lượng liên quân và chuyển sang quan hệ an ninh song phương, phù hợp với thực tế Iraq không còn là chiến trường chính trong cuộc chiến chống Islamic State.

Dù vậy, Mỹ vẫn duy trì lực lượng tại Căn cứ Harir ở Erbil, thuộc Khu tự trị Kurdistan - một thực thể liên bang có chính phủ và lực lượng an ninh riêng theo Hiến pháp Iraq. Baghdad cũng để ngỏ khả năng phối hợp với Mỹ trong các chiến dịch chống khủng bố nếu cần thiết, đặc biệt khi các hoạt động của IS vẫn tiếp diễn tại Syria.